ءدئني سالتتار مةن ذعئمدار
سئيئنؤ (ءدئني ذعئم)
«سذيةندئم اباقتئنئث شارباعئنا، سئيئندئم اتام قازئبةك ارؤاعئنا» (ءمادي). ءارؤاققا، تاثئرگة، پئرگة جانة باسقا كذش پةن سةنئم يةسئنة سئيئنؤ تذركئ حالئقتارئنئث ةجةلگئ ءداستذرئ. مذندا ةر ادام جاؤعا شاپقاندا، قيئن ساپار جولئندا، دةرتكة ذشئراعاندا، جارالانعاندا نةمةسة جايشئلئق، تئنئش ومئردة دة ذلكةن كذشكة سئيئنا بةرةدئ. اسئرةسة، پالؤاندار، مةرگةندةر مةن اثشئلار، قارت ادامدار، تاعئ باسقا ءار ئسكة تالاپكةرلةردئث كوبئنةسة ارؤاققا سئيئناتئن ادةتتةرئ بار. مالدئث دا، جاننئث دا سئيئناتئن پئرلةرئ بار. مئسالئ، اؤرؤلار دةرت يةسئ لذقپانعا، ايةلدةر ءبيبئ فاتيما اناسئنا، جاس باتئرلار قابانباي، بوگةنباي ارؤاعئنا سئيئنادئ. مالشئلار ءتورت تذلئك پئرلةرئ جئلقئدا - قامبار اتاعا، تذيةدة - ويسئل قاراعا، سيئردا - زةثگئ باباعا، قويدا - شوپان اتا، ةشكئدة - شةكشةك اتاعا سئيئنئپ، جذمئسئنا كئرئسةدئ. سئيئنؤ ادامنئث سةنئم كذشئن، ئسكة قابئلةتئن ارتتئراتئن قذپيا قذبئلئس. اؤلية-انبيةگة سئيئنعاندا ونئث باسئنا تذنةپ، مال سويئپ دةنساؤلئق، بالا تئلةيتئن ادةت بار.
قازاقتئث قاسيةتتئ جةرئندة قوجا احمةت ياساؤي، بابا تذكتئ ششاششتئ ءازئز، بةكةت اتا، رايئمبةك باتئر، مارال يشان، وسپان قوجا، جانقوجا باتئر سياقتئ ارؤاقتئ، كيةلئ اؤليةلةردئث ورئندارئ كوپ. مئنة، وسئ كئسئلةرگة سئيئنؤ، باسئنا تاؤ ةتؤدةن ءبئزدئث ابئرويئمئز ارتا تذسپةسة كةمئمةيدئ. مذنئ جاس ذرپاقتار جادئنا دا ةنگئزؤگة اتا-انا، ذستازدار، تاربيةشئلةر مئندةتتئ.
ساداقا (سالت)
«ساداقانئ ساؤدا بةر» (ماقال). جةتئم-جةسئرگة، كارئپ-قاسةرلةرگة نةمةسة ءدئن جولئنا اقشالاي، زاتتاي بةرئلةتئن قذدايئ. ساداقا بةرؤشئ ادام ءوزئنئث ءذي-ءئشئنئث اماندئعئنا قول جايئپ باتا تئلةيدئ جانة «باتاثئز قابئل بولسئن» دةپ بةت سيپايدئ. مذساپئرلةرگة قايئر ساداقا بةرؤ ءار مذسئلمان بالاسئ ءذشئن مئندةتتئ بولئپ سانالادئ. «ساداقاعا بةرسةثدةر - قذدايئعا قذلشئلئق ةتئپ، ةشقايدا شئقپايتئن، الئستان ةشقايدا بارا المايتئن جوق-جئتئككة بةرئثدةر» (قذران كارئم). «ساداقا بةرگةننةن پةندةنئث مالئ كةمئمةيدئ» (مذحاممةت پايعامبار).
ءپئتئر (عذرئپ)
جئل سايئن ورازا، ايت كةزئندة مةشئتكة ارنايئ اپارئپ، ءار ادام اتا-بابالارئنا ت.ب. ارؤاقتارعا باعئشتاپ قذران وقئتئپ بةرئلةتئن ساداقاسئنئث ءبئر ءتذرئ. ءپئتئر بةرؤ تةك دئنشئلدئك ةمةس، ول تئرئلةردئث ارؤاقتارعا دةگةن قذرمةتتئ.
ناماز
ناماز «ةندئ نامازدئث اتئ - سالاؤات، سالاؤات دذعا ماعاناسئندا» (اباي). «ءيسلامنئث ةكئنشئ شارتئ - ناماز وقؤ. اللا-تاعالاعا شةكسئز سةنؤ - ةث بيئك پارئز. سودان سوثعئ ذلكةن پارئز جانة ماثئزدئسئ ناماز وقؤ. ناماز - يماندئلئق كورئنئسئ. شئنايئ ءدئن اتاؤلئنئث بارئندة دة ناماز دذعالارئ بار.
نامازدئث پارئزئ ون ةكئ. نامازدئث سئرتقئ پارئزدارئن شارتتار، ال ئشكئ پارئزدارئن ذستئن ياكي تاعان دةپ اتايدئ. ناماز شارتتارئ التاؤ: 1.هادةستةن تازارؤ. 2.ناجئستةن تازارؤ. 3.اؤرةتتئ جابؤ. 4.قذبئلاعا بةت قاراتؤ. 5.ؤاقئتتئ وتكئزئپ الماؤ. 6.نيةت ةتؤ.(مذحتاسار).
بةس ؤاقئت ناماز: 1.تاث نامازئ. 2.بةسئن نامازئ. 3.ةكئندئ نامازئ. 4.اقشام نامازئ. 5.جاشيئق نامازئ.
«نامازدئ ءبئر اللاعا بوي ذسئنئپ، سودان قورقا وتئرئپ وقئثدار!» (قذران كارئم). نامازدئث دةنساؤلئققا دا، تازالئققا دا پايداسئ زور.
اؤئز اشار (ءداستذر، ءدئن)
سالتتا اؤئز بةكئتكةن ياعني ورازا ذستاعان ادامدارعا قذرمةت كورسةتئلةدئ، سئيلايدئ. سونئمةن بئرگة كةشكئلئك كذن باتقان سوث ولاردئ «اؤئز اشارعا» شاقئرئپ، ءدامدئ، سئباعالئ تاعامدار ذسئنئپ، ساؤابئن الادئ. ورازا ذستاعانداردئ «اؤئز اشارعا» شاقئرؤ قاسيةتتئ ءدئنئمئزدئ دة، وعان باس يؤشئلةردئ دة قذرمةتتةؤدئث بةلگئسئ.
ورازا (ءدئني سالت)
مذسئلماننئث بةس پارئزئنئث ءبئرئ. مذنئ ورازا ذستاؤ نةمةسة «اؤئز بةكئتؤ» دةيدئ. «ورازا ذستاؤدئ 624 -جئلئ مذحاممةد بةلگئلةگةن» (يسلام. ةنسيكلوپةديا. 143-بةت.الماتئ-1995 ج.). ورازانئث شارتئ بويئنشا جاسئ 9-عا تولعان قئز، 12-گة تولعان ذلدان باستاپ، اؤئز بةكئتكةن ادام وتئز كذن كذندئز تاماق ئشپةيدئ، ادةپسئز ءسوز سويلةمةيدئ، قيانات ةتپةيدئ. تاثةرتةث كذن شئقپاستان بذرئن سارةسئ (تاثةرتةثگئلئك)، كذن باتقان سوث اؤئز اشادئ. اؤئل ادامدارئ ورازا ذستاعان ادامدارعا قذرمةت كورسةتئپ، جاقسئ تاعامدار دايئنداپ «اؤئز اشارعا» شاقئرادئ. ورازا ذستاؤدئث بئرنةشة جولدارئ بار. شاريعات (ءدئن زاثئ) بويئنشا دةنساؤلئعئ جوق، بالا ةمئزگةن ايةلدةر، جولاؤشئلار، بالالار، ةسئ دذرئس ةمةس جاندار ورازادان بوساتئلادئ. ورازانئث التئ ءتذرئ بار: 1.پارئز. 2.ءؤاجئپ. 3.ءسذننات. 4.ءماندذپ. 5.نافيلا. 6.ماكرؤ. كامةلةتكة تولعان ءار مذسئلمان ورازا ذستاؤعا مئندةتتئ. ورازانئث ادام دةنساؤلئعئ ءذشئن پايدالئ جاقتارئن شئعئس عذلامالارئ تالاي رةت دالةلدةگةن.
ايت (سالت)
«ايت قذتتئ بولسئن!» - ايتسئن، جاقسئلئعئ بئرگة بولسئن (ب.مايلين). ايت - يسلامنئث اسا زور مةرةكةسئ. ةكئ ايت بار. ول «ورازا ايتئ»، «قذربان ايتئ» دةپ اتالادئ. ايت ارابيادا يسلام دئنئنة دةيئن قالئپتاسقان. ورازا ايتئ وتئز كذن ورازا بئتكةنةن كةيئن بولادئ. ورازا ايئن «رامازان ايئ» دةپ تة اتايدئ. ءپئتئر ساداقاسئ وسئ ايدا بةرئلةدئ. ونئ ءار مذسئلمان مةشئتكة بةرةدئ. مذحاممةد پايعامبار اللا تاعالانئث ءسوزئن ورازا ايئندا ةستئگةن.
قذربان ايتئ دا مذسئلمانداردئث باس مةيرامئ. ول ورازا ايتئنان سوث 70 كذننةن كةيئن باستالئپ ءذش كذنگة سوزئلادئ. بذل مةككةگة قاجئلئققا بارؤ كةزئنئث اياقتالؤئنا سايكةس كةلةدئ. (زذلحيجا - قاجئلئققا باراتئن اي).
قذربان ايتئندا ءار مذسئلمان ءدئن قذرمةتئنة، ارؤاقتارعا باعئشتاپ (ارناپ) مال سويئپ قذربان شالادئ. «بذل دا مذسئلمانشئلئقتئث باستئ ءبئر پارئزئ (مذحتاسار). قذربان شالؤشئعا جذرت «قذرباندئق قابئل بولسئن» دةيدئ. اؤرؤ، اقساق، سوقئر، جارالئ، قوتئر مالدئ قذرباندئققا شالؤعا بولمايدئ. قذرباندئق ةتئ كوپشئلئككة بةرئلةدئ. ءارؤاقتارعا باعئشتالئپ قذران وقئلادئ، باتا بةرئلةدئ.
ايت كذندةرئ تازا كيئنگةن ادامدار ءبئر-بئرئنة ايتقا قذتتئ بولسئن ايتئپ قذتتئقتايدئ «ايتتئق» سذرايدئ. اشؤ-ارازدئق بولسا تاتؤلاسادئ، قاتةلئگئن كةشئرةدئ. ايت كذندةرئ، ورازا كةزئندة قايتئس بولعاندار يماندئ ادامدار دةپ سانالادئ. «ايت كذنئ ايتقان تئلةؤلةرئ دذرئس بيشارالاردئث...» (ب.مايلين).
ةكئ ايت تا مذسئلمان ةلدةرئندة ذلكةن توي دارةجةسئندة وتةدئ جانة ول دةمالئس كذندةرئ بولئپ قالئپتاسقان.
قذران ذستاؤ (ءدئني عذرئپ)
«احمةتتئ ات-شاپانئمةن اياعئنا جئعئپ، ةندئ ونداي مئنةز شئعارماسقا قذران ذستاتئپ، نان جةگئزئپ، باياعئ ةكئ ءجذز تةثگةنئ كةشتئرئپ، ات-شاپانعا رازئ قئلدئ» (س.تورايعئر). ورئنسئز جالا جابئلعانعا ءوزئنئث اقتئعئن دالةلدةؤ ءذشئن، نةمةسة قئلمئسئن قايتالاماؤ ءذشئن، ادام قولئنا مذسئلماننئث قاسيةتتئ كئتابئ قذران ذستاپ «ةگةر وسئ ئستة مةن كئنالئ بولسام قذران ذرسئن» دةپ انت بةرئپ، نان جةيدئ. بذل ونئث كئناسئزدئگئنةن نةمةسة سةرتتة تذراتئندئعئنئث تولئق دالةلئ. قارسئ جاق ادامدارئ وعان سةنةدئ. كةيدة ودان كةشئرئم دة سذرايدئ. قازاقتئث «قذران، نان» دةپ قارعانؤئ وسئدان شئققان.
قذدايئ (ءدئني عذرئپ)
«قذدايئعا بوز دونةندئ لايئقتاپ ةدئ» (ق.سارسةكة). كةزدةيسوق اپاتتان امان قالعاندا، ازامات قيئن ساپاردان ورالعاندا نةمةسة ادامدئق جولئنا بةرئلةتئن ءدئني عذرئپتئق ءداستذر. «قذدايئعا» مال سويئپ، كوپشئلئكتئث باتاسئن الادئ.
زئكئر (ادةت-عذرئپ)
«مئنة، بذگئنگئ كةش زئكئر سالا باستاماقشئ» (س.تورايعئر). نةگئزئنةن زئكئر سالؤ باقسئنئث ءئسئ. ولار جئن شاقئرعاندا، ادام ةمدةگةندة، دةرت كوشئرگةندة، بال اشقاندا، بولاشاقتئ بولجاعاندا زئكئر سالادئ. كةثةس وكئمةتئ ذيرةتكةندةي باقسئلئق، الداؤ، ارباؤ ةمةس، ول-تابيعي قاسيةت. باقسئنئث زئكئر سالؤئ، وت ذستاؤئ، قئزعان تةمئردئ تئلمةن جالاؤئ، جئلان ويناؤئ، كوز بايلاؤئ عاجايئپ قذبئلئس، ةرةكشة قذپيا سئر. زئكئر كةزئندةگئ ولاردئث ءتذر-ءتذسئ دة، قيمئل-قوزعالئسئ دا تئم ةرةكشة. تاعئ ءبئر ةرةكشةلئگئ باقسئلار حالئق سةنئمئنة دة ية بولعان. بذرئنعئ ادامدار، ذلكةن قاريالار باقسئلئق ونةردئ جوققا شئعارمايدئ.
جاراپازان (سالت)
«جاراپازان (جارامازان) رامازان دةگةن سوزدةن شئققان، ورازا ؤاقئتئندا بالالار، بوزبالالار تذندة ءذيدئث تذسئندا ءتذرئپ جاراپازان ولةثئن ايتادئ. ورازا ذستاعان ادامدار ساؤاپ بولادئ دةپ جاراپازان ايتقاندارعا قذرت، ماي، ئرئمشئك، ءبئر شارشئ شذبةرةك، باسقا سول سياقتئ نارسةلةر بةرةدئ. جاراپازاندئ كاسئپ ةتئپ، ورازا ؤاقئتئندا ةل ارالاپ، كذندئز ءجذرئپ ايتاتئن ذلكةن ادامدار بولادئ. جاراپازاندئ ةكئ ادام ءجذرئپ ايتادئ. ءبئرئ جاراپازان ايتقاندا ةكئنشئسئ، قوستاؤشئسئ بولادئ. مئسالئ:
ايتؤشئ:
جاراپازان ايتؤشئنئث ساؤالئ بار،
وتئز كذن ورازاعا جاؤابئ بار.
بةرسةثئز، بةرمةسةثئز نة قامئم بار،
بوز شذبار استئمداعئ، شؤ جانؤار!
قوستاؤشئ: جاراپازان، جاراپازان!
اللا، قذداي ءبي جاراپازان!
(ا.بايتذرسئن)
جاراپازاننئث ةل اراسئندا كةث تاراعان نذسقاسئن جانة رازئ بولعاندا جاراپازان ايتؤشئنئث باتاسئمةن تانئسئثئز:
جاراپازان
ءذيئث، ءذيئث - ءذي ةكةن،
ذيدئث كوركئ شي ةكةن.
اق توبةدةي كورئنگةن
قانداي بايدئث ءذيئ ةكةن؟
كئرسئن داؤلةت،
شئقسئن بةينةت.
قيئن دةيدئ قيامةت،
جاقئن دةيدئ اقيرةت.
اجالعا قذداي سابئر ةت.
بئلاي جذرگةن سايتاننئث
موينئنا ءمئنسئن تاؤقئمةت!
ورازادا ايتئلار جاراپازان،
مةككة مةن ءمادينادان شئعار ازان.
ماؤةسئ ماؤةسئنة ءتيئپ تذرعان.
ورازا نامازئثدئ كذتئپ بارساث،
الدئثدا حوردئث قئزئ ءسذيئپ تذرعان.
ماحامبةت ذمبةت ايتقان جاراپازان.
ورازاث قابئل بولسئن، ذستاعان جان.
اسسالاؤماعالايكذم، جاثا كةلدئك
كورگةلئ، كورئسكةلئ سالةم بةردئك.
ايتتئ دةپ جاراپازان سوگة كورمة
پايعامبار جولئن قؤعان ادام ةدئك.
ايتايئن جاراپازان ةسئگئثة
قئز بةرسئن حانئشاداي بةسئگئثة.
تئلةيمئز شةبةر تؤسئن نةسئبئثة.
ءذي ئشئندة باي-بايبئشة كةثةسةدئ.
قوي ئشئندة ةكئ قوشقار تةثةسةدئ.
باي ايتادئ قوي ئشئنةن ساؤلئق بةر دةپ.
بايبئشة ساندئق اشئپ، جاؤلئق بةر دةپ.
بئرةؤئ بةس نامازدئث - تاث نامازئ،
قاينايدئ تاسئلمةنةن باي قازانئ.
ورازا نامازئثدئ كذتئپ بارساث.
الدئثدا جايئلؤلئ جاينامازئ.
بئرةؤئ بةس نامازدئث - بةسئن دةيدئ.
كةي ادام كئرئن جؤئپ شةشئنبةيدئ.
ورازا، نامازئثدئ كذتپةي بارساث.
كذناثدئ قذداي بئلةدئ، كةشئرمةيدئ.
بئرةؤئ بةس نامازدئث - ةكئندئ ةدئ،
اؤئزئن ءدئل مذسئلمان بةكئتةدئ.
ورازا، نامازئثدئ كذتپةي بارساث،
ذستئنةن قئل كوپئردئث سةكئرةدئ.
مئنگةنئ پايعامباردئث اق اتان-دئ،
كوپ تذرساق ءاربئر ذيدة تاث اتادئ.
ارقاسئندا اق اتانئث جاؤئرئ بار،
باراتئن بذدان بئلاي اؤئلئم بار.
مذحامبةت ذمبةتئ ايتقان جاراپازان،
ورازاث قابئل بولسئن، ذستاعان جان.
جاراپازاننئث باتاسئ
بولشئل، بولشئل، بولشئل بول،
بوز تورعايداي تولشئل بول،
ور قويانداي كوزدئ بول،
جيرةنشةدةي ءسوزدئ بول،
بايتةرةكتةي ءبذرلئ بول،
پايعامبارداي نذرلئ بول،
اي جاعئنان قاراساث،
التئننان تةرةك ورناسئن.
ساعان كةلگةن مةيمانئث،
وعان اتئن بايلاسئن.
اتئ جاتئپ اؤناسئن،
ءوزئ جاتئپ قؤناسئن.
مةنئث اتئم -سارئباي،
ساقالئما سارئ ماي.
تاث مةزگئلئ بولعاندا
توسةگئثنئث باسئنان
جاستئعئثنئث استئنان
بودةنةدةي پئرئلداپ
بوزتورعايداي شئرئلداپ،
قئدئر كةلئپ دارئعاي!
اللاحؤ اكپار!
زةكةت (دئني عذرئپ)
«ناماز وقئثدار، زةكةت بةرئثدةر، عيبادات ةتؤشئلةرمةن بئرگة باس يئثدةر» (قذران كارئم). يسلامنئث ءتورتئنشئ شارتئ - زةكةت بةرؤ. بذل مالئنان العان ونئمئنةن قذداي، ءدئن جولئنا، جةتئم-جةسئرلةرگة بةرئلةتئن ذلةس. زةكةت التئن، كذمئس قورئنان دا، اقشالاي تابئسئنان دا بةرئلةدئ. مالدان الئناتئن زةكةت مولشةرئ مئناداي: 40 قويدان ءبئر، بةس تذيةدةن ءبئر تذية، وتئز سيئردان ءبئر سيئر، تاعئ سول سياقتئ. جئل سايئن زةكةت بةرؤ - ءار ادامنئث ادامگةرشئلئك جانة مذسئلماندئق بورئشئ. بذدان باس تارتؤ، ذمئت قالدئرؤ دئن جانة ازاماتتئق ئستة دة ذيات.
قذربان شالؤ (عذرئپ)
«سمايئلدئث ورنئنا قذرباندئققا شالؤعا اللا پةيئشتةن جؤان سةمئز قوي ءتذسئردئ» (قذران حيكايالارئ). مذسئلمان ةلئنئث ةث باستئ ءارئ قاسيةتتئ تويئ ءارئ مةيرامئ - قذربان ايتئندا مذحاممةدتئث ءار ذمبةتئ ءدئن قذرمةتئنة، ءارؤاقتارعا باعئشتاپ (ارناپ) مال سويئپ، قذرباندئق شالادئ. العاش قذربان شالؤ اللا بذيرئعئ بويئنشا ءيبراهيم پايعامبار تذسئندا بولعان. اللا وعان سذيئكتئ ذلئ سئمايئلدئ قذرباندئققا شالؤعا بذيئرعان. مذنئ اكة دة، بالا دا قذپ الادئ. اللا تاعالا اكةلئ-بالالئ ةكةؤئنئث شئن بةرئلگةن جانة ادالدئعئ ءذشئن راحئم جاساپ، جذماقتان كوك قوشقار ءتذسئرئپ، ول قذرباندئققا شالئنادئ.
قذربان شالؤ عذرپئ سول زاماننان باستاپ ساقتالئپ كةلةدئ. بذل دا مذسئلماندئقتئث باستئ ءبئر پارئزئ. ءاربئر پةندة ءوزئنئث اللا تاعالاعا رؤحاني دا، دذنيةلئك تة جاقئندئعئن ياعني قالتقئسئز ادالدئعئن كورسةتؤ ءذشئن بةلگئلئ ءبئر ؤاقئتتا اتئ اتالئپ شالئناتئن مال «قذرباندئق مالئ» دةلئنةدئ. (مذحتاسار). قذربانعا جارايتئن مالدار: قوي، ةشكئ، سيئر جانة تذية.بذلاردان باسقا حايؤانداردان قذربان بولمايدئ (عئلئمحال). قوي، ةشكئ سياقتئ ذساق مالدئ ءبئر ادام، سيئر، تذيةنئ جةتئ ادام بئرئگئپ قذربانعا شالؤئنا بولادئ. اؤرؤ، اقساق، سوقئر، جارالئ، قوتئر مال قذربان شالؤعا جارامايدئ. قذربانعا شالئناتئن مالعا باتا بةرئلةدئ. «قذربان قابئل بولسئن» دةؤ كةرةك. قذرباندئق ةتئ كوپشئلئككة بةرئلةدئ. قذران وقئلادئ، تئلةك، باتا بةرئلةدئ. تذندة قذربان شالئنبايدئ.
ايتتئق (ءداستذر)
«ءبئر توپ اؤئل قئدئرئپ «ايتتئق» الئپ ءجذر» (ب.مايلين). ايت كذنئ «ايتتئق»، - دةپ سذراعان ادامدارعا بةرئلةتئن سئيلئق، كادة. ونئ اقشالاي دا، زاتتاي دا بةرؤگة بولادئ. بذل ايتتئ دا، ءداستذردئ دة، سذراعان ادامدئ دا قذرمةتتةؤدئث بةلگئسئ بولئپ تابئلادئ.
جذمالئق (ءداستذر)
وقئمايمئن مولدادان،
ةكئ يئعئن قومداعان،
بالا كةلسة ساباققا.
جةم اثدئعان دوربادان.
(جامبئل)
بذرئنعئ كةزدةردة ءدارئس الئپ جذرگةن بالالار مولداعا ارناپ جذما كذندةرئ وعان ارناؤلئ سئباعا (ةت، قئمئز، ماي، قذرت، ت.ب.) اكةلةتئن بولعان. مذنئ «جذمالئق» دةيدئ. جامبئل ايتقانداي مولدالاردئث جذما كذنئ «جذمالئق» دامةتئپ وتئراتئندارئ دا بولعان.
جان بةرؤ (عذرئپ)
«كةلة جاتئر دةگةنگة، جان بةرسةث دة نانبايمئن» (ةر سايئن). كةي جةرلةردة مذنئ «كةپئلگة شئعؤ» نةمةسة «كذمانعا شئعؤ»دةپ تة اتايدئ. اؤئر جازاعا نة ءولئم جازاسئنا كةسئلگةن ادامنئث اقتئعئن دالةلدةؤ ءذشئن ءبئر ادام «جان بةرؤگة» شئعادئ. بذل جازاعا ءئلئنئپ تذرعان ادامنئث اقتئعئنا انت بةرؤ دةگةن ءسوز. ول ادام ءبي، مولدالار الدئندا كةبئن ياعني اق كيئنئپ، قابئر باسئنا بارئپ (كةيدة قابئر ئشئنة ءتذسئپ) نةمةسة ولئككة قذرعان شئمئلدئققا كئرئپ جازاعا تارتئلعان ادامنئث اقتئعئنا «قذران ذستاپ جانئمدئ بةرةمئن»، «وتئرئك ايتسام قذداي تاپسئن»، «يمانئم بذيئرماسئن»، «ارؤاق سوقسئن» دةپ انت بةرةدئ. «جان بةرؤ دةگةن وسئ». حالئق ذعئمئ بويئنشا جان بةرؤشئ ادام وتئرئك كذالئك بةرسة، ول سول جةردة ءولئپ كةتةدئ دةپ تذسئنگةن. «جان بةرؤدةن» كةيئن ءئستئث اقتئعئنا كذمان قالمايدئ. ودان ءارئ وكئم جذرمةيدئ (ا.بايتذرسئن ذلئ).