ارا ءولىمىنىڭ كوبەيۋى الەمدىك ەكوجۇيەنى بۇزىپ جاتىر - شەتەلدەگى قازاق باسپا ءسوزى
Kazinform ح ا ا شەتەلدەگى قازاق تىلىندە تارايتىن اقپارات كوزدەرىنە اپتالىق شولۋىن ۇسىنادى.
وزبەكستان ەلشىسى الماتى اكىمىمەن كەزدەسۋ وتكىزدى – ءوز ا
وزبەكستاننىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى باحتيەر يبراگيموۆتىڭ الماتى قالاسىنا جاساعان جۇمىس ساپارى اياسىندا ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى كەڭەيتۋگە باعىتتالعان ءبىرقاتار كەزدەسۋ ءوتتى.
«ءوز ا» اقپارات اگەنتتىگىنىڭ «Dunyo» اقپارات اگەنتتىگىنە سىلتەمە جاساپ حابارلاۋىنشا، كەزدەسۋلەرگە الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ وكىلدەرى، ءتيىستى مەكەمەلەر، ىسكەرلىك ورتا جانە ساراپشىلار قاتىستى.
كەلتىرىلگەن دەرەكتەرگە سۇيەنسەك، الماتى قالاسىنىڭ اكىمى دارحان ساتىبالدىمەن وتكەن كەزدەسۋدە وزبەكستان مەن قازاقستان اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردىڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانى اتاپ وتىلگەن. تاراپتار ءوڭىرارالىق ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋ جانە بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا پىكىر الماستى.
سونىمەن قاتار، دارحان ساتىبالدى وزبەكستانمەن ارىپتەستىكتىڭ جوعارى قارقىنىن ەرەكشە اتاپ ءوتىپ، 2025 -جىلعى قاراشا ايىندا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ وزبەكستانعا مەملەكەتتىك ساپارى، سونداي-اق 2025 -جىلعى ناۋرىز ايىندا وزبەكستان پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيёيەۆتىڭ الماتى قالاسىنا جاساعان جۇمىس ساپارى ەكى ەل وڭىرلەرى اراسىنداعى بايلانىستاردى ايتارلىقتاي جانداندىرا تۇسكەنىن ايتقان.
مالىمەتتەرگە سايكەس، بيىلعى جىلدىڭ 9 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا الماتى مەن وزبەكستان وڭىرلەرى اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 20 پايىزعا ءوسىپ، 850 ميلليون ا ق ش دوللارىنان استى.
سونداي-اق وسى اپتادا «ءوز ا»-دا «وزبەكستان العاش رەت جەر سەرىگى مەن كوسموناۆتىن عارىشقا ۇشىرادى» دەگەن تاقىرىپتاعى اقپارات جاريالاندى.
اتالعان اقپارات كوزىنىڭ دەرەگىنشە، تاۋەلسىز وزبەكستان تاريحىندا تۇڭعىش رەت وتاندىق جاساندى جەر سەرىگىن وربيتاعا شىعارۋ جانە وزبەك ازاماتىنان تۇڭعىش كوسموناۆتتى عارىشقا اتتاندىرۋ جونىندەگى تاريحي باستاما جاريا ەتىلدى.
بۇل تۋرالى مەملەكەت باسشىسى شاۆكات ميرزيەيەۆ وزبەكستان حالقىنا ارناعان ءداستۇرلى جولداۋىندا مالىمدەگەن.
- بۇگىن سىزدەرگە تاعى ءبىر ماڭىزدى جاڭالىقتى ايتقىم كەلەدى. تاۋەلسىز وزبەكستان تاريحىندا العاش رەت عارىش سالاسىندا جاساندى جەر سەرىگىن ۇشىرۋ جانە ەلىمىزدىڭ ازاماتى - تۇڭعىش وزبەك كوسموناۆتىن عارىشقا جىبەرۋ جونىندەگى جۇمىستاردى باستادىق، - دەدى پرەزيدەنت.
بۇل باستاما وزبەكستاننىڭ جوعارى تەحنولوگيالار داۋىرىنە نىق قادام باسقانىن كورسەتىپ، جاس ۇرپاقتى عىلىم مەن بىلىمگە ىنتالاندىراتىن جاڭا مۇمكىندىكتەرگە جول اشپاق، دەپ تۇيىندەيدى ءوزا.
قىتاي- قازاقستان ىنتىماقتاستىعىنىڭ 2025- جىلعى 10 سالاسى - «حالىق گازەتى»
قىتايلىق «حالىق گازەتى» باسىلىمى وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا، قىتاي- قازاقستان ىنتىماقتاستىعىنىڭ 2025- جىلعى 10 سالاسىنا توقتالعان.
اتاپ ايتقاندا، ەل باسشىلارى اراسىنداعى ءجيى قارىم-قاتىناس، ەكونوميكالىق جانە ساۋدا ىنتىماقتاستىعىنىڭ جاڭا دەڭگەيگە جەتۋى، لوگيستيكالىق ارنالارداعى جاڭالىقتار. سونداي-اق ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى نەگىزگى جوبالار ساتىمەن باستالۋى، قازاقستانداعى «قىتاي تۋريزم جىلى» جانە ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ جەمىستى ناتيجەلەرى. سونىمەن قاتار قىتاي مەن قازاقستان اراسىنداعى مادەني الماسۋ تەرەڭدەي ءتۇسۋى، تسيفرلىق ەكونوميكا مەن جوعارى تەحنولوگيالار ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا بەلەستەرىنە اينالۋ اتاپ وتىلەدى.
سونداي-اق وسى اپتادا «حالىق گازەتى» باسىلىمىندا «قىتايدىڭ ماگنيتتى پويىزى سىناق كەزىندە 800 ك م/ساع جىلدامدىقپەن جاڭا رەكورد ورناتتى» دەگەن تاقىرىپتاعى اقپارات جارىق كوردى.
اتالعان ب ا ق-تىڭ دەرەگىنشە، حۋبەي ولكەسىندەگى شىعىس كولىنىڭ جوعارى جىلدامدىقتى تەمىرجول زەرتحاناسى جاقىندا ءوزىنىڭ سىناق جولىندا 1,1 توننالىق پويىز مودەلىن نەبارى 5,3 سەكۋندتا 800 كم/ساع جىلدامدىققا جەتكىزگەنىن جاريالادى.
سىناق ۇزىندىعى 1000 مەترلىك جولدا جۇرگىزىلگەن. پويىز شامامەن 600 مەتردە ەڭ جوعارى جىلدامدىعىنا جەتىپ، كەيىن بىرتىندەپ باياۋلاپ، مارە سىزىعىنا قاراي جىلجىپ، بۇكىل ساپاردى 8 سەكۋندتا اياقتاعان.
- زەرتحانا بۇل جەتىستىككە «تۇراقتى ماگنيتتى ەلەكترلىك ليەۆيتاتسيالىق باعىتتاۋ + ەلەكتروماگنيتتىك قوزعاۋشى كۇش» جۇيەسىنىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزىلگەنىن، جوعارى جىلدامدىقتى اەروديناميكالىق تۇراقتىلىق سياقتى قيىندىقتاردى ءساتتى جەڭىپ شىققانىن مالىمدەدى، - دەپ جازادى «حالىق گازەتى».
يراننىڭ ەڭ كوپ ەكسپورتتالاتىن تاۋارلارى قانداي؟ - ParsToday
يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكسپورتى، ەل ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى تىرەكتەرىنىڭ ءبىرى سانالادى جانە ءتۇرلى تاۋارلار ەكسپورتقا جىبەرىلەدى، سونىمەن شەتەل ۆاليۋتاسىن قامتاماسىز ەتىپ جاتىر جانە وندىرىستىك قۋاتتاردى ەنگىزۋدە ماڭىزدى ءرول اتقارادى. جالپى، يراننىڭ ەكسپورتى ەكى بولىككە بولىنەدى: مۇناي ەكسپورتى جانە مۇناي ەمەس ەكسپورت، دەپ جازدى ParsToday اقپارات اگەنتتىگى.
ParsToday اقپارات اگەنتتىگى يراننىڭ ەكسپورتتىق ونىمدەرىنىڭ بىرنەشە ءتۇرىن اتاپ وتكەن.
اتاپ ايتقاندا، مۇناي جانە مۇناي-حيميا ونىمدەر، قۇرىلىس ماتەريالدارى مەن مينەرالدارى، اۋىل شارۋاشىلىعى مەن مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرى جانە قولونەر جانە ءداستۇرلى تاۋارلار قاتارلىلار.
سونداي-اق بۇل ءتورت سالادان باسقا تاۋارلار دا بار. قاعاز جانە قاعازدان جاسالعان بۇيىمدار، جيھاز، تەمەكى، تاتتىلەر مەن شوكولاد، كيىم-كەشەك، ءتىپتى پەمزا، يلەنگەن بىلعارى جانە ميا تامىرى سياقتى ارنايى تاۋارلار دا يراننىڭ ەكسپورتتىق تىزىمىندە تۇر.
سونداي وسى اپتانىڭ باسىندا ParsToday اقپارات اگەنتتىگىندە «قازاقستان يرانتانۋشىلارىنىڭ كەزەكتى جينالىسى ءوتتى» دەگەن تاقىرىپتاعى اقپارات جاريالاندى.
يراندىق ب ا ق-تىڭ دەرەگىنشە، ءال-فارابي اتىنداعى قاز ۇ ۋ-دىڭ وقىتۋشىلارى مەن ماگيسترانت- دوكتورانتتارى قازاقستان يرانتانۋشىلارىنىڭ كەزەكتى جينالىسىنا قاتىستى.
26-جەلتوقساندا ءال-فارابي اتىنداعى قاز ۇ ۋ-دىڭ شىعىستانۋ فاكۋلتەتى تاياۋ شىعىس جانە وڭتۇستىك ازيا كافەدراسىنىڭ يرانتانۋشى وقىتۋشىلارى مەن ماگيسترانت- دوكتورانتتارى الماتى قالاسىنداعى يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ باس كونسۋلدىعى جانىنداعى يران مادەني ورتالىعىندا وتكەن قازاقستان يرانتانۋشىلارىنىڭ كەزەكتى جينالىسىنا قاتىستى. بۇل وتىرىستى يران مادەني ورتالىعىنىڭ باسشىسى حوسسەين اعازادە مىرزا ۇيىمداستىرعان.
وتىرىستا قازاقستان يرانتانۋشىلار اسسوتسياتسياسىن رەسمي تىركەۋ ءۇشىن جاسالىپ جاتقان جۇمىستار بويىنشا باتىرحان بولاتبەك ەسەپ بەردى. سونداي-اق بولاشاق اسسوتسياتسيانىڭ اتقاراتىن جۇمىستارىنىڭ جالپى باعىتتارى تالقىلاندى.
يران مادەني ورتالىعى تاراپىنان اۋدارماشى گاۋحار ومارحانوۆا مەن باعدات قۇديارعا ارنايى سىيلىقتار جانە جينالعان يرانتانۋشىلارعا جارىق كورگەن جاڭا كىتاپ سىيلىققا تارتۋ ەتىلدى.
ارا ءولىمىنىڭ كوبەيۋى ەكوجۇيەنى بۇزىپ جاتىر - TRT
ارالار - تەك بال وندىرەتىن جاندىكتەر عانا ەمەس. ارالار تابيعات ءۇشىن الدەقايدا زور ماڭىزعا يە. ويتكەنى ەكوجۇيەنىڭ تۇراقتى ساقتالۋىندا ارالاردىڭ ءرولى شەشۋشى.
ءدال وسى سەبەپتى سوڭعى جىلدارى ارالاردىڭ جاپپاي قىرىلۋى قوعامدا ۇلكەن الاڭداۋشىلىق تۋدىرىپ وتىر.
بۇل تۋرالى وسى اپتادا تۇركيا راديو تەليەۆيزيا پورتالى حابارلادى.
«TRT»-نىڭ دەرەگىنشە، ارالاردىڭ ماڭىزى تەك بالمەن شەكتەلمەيدى. اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىنىڭ ۇزدىكسىزدىگى مەن ەكوجۇيە تەپە-تەڭدىگىنىڭ ساقتالۋى دا كوبىنە ارالارعا بايلانىستى.
الايدا سوڭعى جىلدارى وسى ءبىر ەرەكشە جاندىكتەردىڭ جاپپاي قىرىلۋى تۋرالى حابارلار جيىلەي ءتۇستى. ەندەشە، ارا ءولىمىنىڭ ارتىندا قانداي سەبەپتەر جاتىر؟ بۇل ماسەلە تابيعاتتىڭ تەپە- تەڭدىگىنە قالاي اسەر ەتەدى؟
تۇركيالىق باسىلىم وسى سۇراقتاردى دۇزدجە ۋنيۆەرسيتەتى ارا شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ، دامىتۋ جانە قولدانۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى، پروفەسسور مەرال كەكەچوعلۋعا قويعان.
«TRT»-نىڭ مالىمەتىنشە، ارا ءولىمى كوپتەگەن فاكتورعا بايلانىستى. ارالاردىڭ قىرىلۋى مەن ارا ونىمدەرىنىڭ ونىمدىلىگىنىڭ تومەندەۋى سوڭعى جىلدارى الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىندە بايقالىپ وتىر.
پروفەسسور كەكەچوعلۋنىڭ ايتۋىنشا، جاپپاي ارا ءولىمىنىڭ نەگىزگى سەبەپتەرىن ەكى توپقا ءبولىپ قاراستىرۋ قاجەت. سونىڭ ءبىرى - ماكروەكولوگيالىق فاكتورلار بولسا، ال ەندى ءبىرى ميكروەكولوگيالىق فاكتورلارعا بايلانىستى، ياعني ۇيا ىشىندەگى جاعدايلار مەن ارا وسىرۋشىلەر جىبەرەتىن قاتەلەر جاتادى.
پروفەسسور وسى ەكى فاكتورعا بايلانىستى كەڭىنەن توقتالعان.
تۇركيا راديو تەليەۆيزيا پورتالى جازبا سوڭىندا ارالار تەك ەكوجۇيە ءۇشىن عانا ەمەس، ادام دەنساۋلىعى ءۇشىن دە اسا ماڭىزدى ەكەنىن ايتادى. سونىمەن قاتار، ارالار - تەك بال جاسايتىن ۇساق جاندىكتەر ەمەس. ولار - تىرشىلىكتىڭ جالعاسۋى ءۇشىن ماڭىزدى بۋىن. ارالاردى قورعاۋ - ءوزىمىزدى جانە بولاشاعىمىزدى قورعاۋ دەپ تۇيىندەيدى.
اۆتور
بەيسەن سۇلتان ۇلى
