الەمدەگى العاشقى برەند قاشان پايدا بولعانىن بىلەسىز بە؟

عالىمداردىڭ پىكىرىنشە، قازىرگى ساۋد ارابياسىنىڭ اۋماعىنداعى ەجەلگى قونىستان تابىلعان ەرەكشە ورنەكتى قىش ىدىستار ادامزات تاريحىنداعى «برەندتىڭ» ەڭ العاشقى ۇلگىلەرىنىڭ ءبىرى بولۋى ىقتيمال.

اڭگىمە Qurayyah Painted Ware دەپ اتالاتىن كۋرايانىڭ ورنەكتى كەراميكاسى تۋرالى. مۇنداي قىش بۇيىمدار اراب تۇبەگىنىڭ سولتۇستىك-باتىسىنداعى كۋرايا وازيسىندە وندىرىلگەن.

العاشقى بۇيىمدار شامامەن 3600 جىل بۇرىن پايدا بولعان. ال بۇدان 3200 جىلداي بۇرىن ولاردىڭ ءوندىرىسى بىرىزدەندىرىلىپ، ىدىستارعا الىستان تانۋعا بولاتىن وزىندىك سيپات قالىپتاسقان.

كۋرايا كەراميكاسىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى - ەكى ءتۇستى ورنەكتەر، جانۋارلاردىڭ بەينەلەرى جانە ادامداردىڭ سالت-جورالعىلارىنا قاتىستى كورىنىستەر. زەرتتەۋشىلەر ىدىستاردىڭ ورتالىقتاندىرىلعان پەشتە كۇيدىرىلگەنىن انىقتاعان. ونىڭ ۇستىنە ءارتۇرلى بۇيىمداردىڭ شيكىزات قۇرامى، جاسالۋ تەحنولوگياسى مەن بەزەندىرىلۋ تاسىلدەرى ءبىر-بىرىنە وتە ۇقساس بولعان.

ەجەلگى ءداۋىر ءۇشىن مۇنداي ءوندىرىس ءتاسىلى ايرىقشا قۇبىلىس ەدى. زەرتتەۋشىلەر پايىمداۋىنشا، سول زاماننىڭ وزىندە ادامدار بەلگىلى ءبىر بۇيىمدى سىرتقى كورىنىسى مەن ساپاسىنا قاراپ اجىراتا العان. باسقاشا ايتقاندا، تاۋاردىڭ وزىندىك «قولتاڭباسى» قالىپتاسقان.

كۋرايا كەراميكاسى جۇزدەگەن شاقىرىم جەردەن تابىلعان

PLOS ONE عىلىمي جۋرنالىندا جاريالانعان جاڭا زەرتتەۋ اياسىندا ماماندار قىش ىدىستاردىڭ سىنىقتارىنا پەتروگرافيالىق جانە گەوحيميالىق تالداۋ جۇرگىزگەن.

ناتيجەسىندە كۋرايادا جاسالعان بۇيىمداردىڭ وازيستەن جۇزدەگەن شاقىرىم قاشىقتاعى ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەردەن تابىلعان كەراميكامەن سايكەس كەلەتىنى انىقتالدى. مۇنداي جادىگەرلەردىڭ ءبىر بولىگى وڭتۇستىك ليەۆانت اۋماعىنان دا تابىلعان.

بۇل كۋرايانىڭ باسقا وڭىرلەرمەن تۇراقتى ساۋدا بايلانىسى بولعانىن جانە كەراميكانىڭ تەك جەرگىلىكتى قاجەتتىلىك ءۇشىن ەمەس، وزگە ايماقتارعا ساتۋ ماقساتىندا دا وندىرىلگەنىن كورسەتۋى مۇمكىن.

عالىمداردىڭ نازارىن اۋدارعان تاعى ءبىر ماڭىزدى جايت بار: كۋرايانىڭ ءتۇپنۇسقا بۇيىمدارى الىس ايماقتارعا تاسىمالدانىپ قانا قويماعان. ارحەولوگتار باسقا قونىستاردان سول كەراميكاعا ۇقساتىپ جەرگىلىكتى جەردە جاسالعان كوشىرمەلەردى دە تاپقان.

زەرتتەۋشىلەر ءۇشىن بۇل ماڭىزدى بەلگى ەكەنى انىق. ويتكەنى بەلگىلى ءبىر تاۋاردى وزگە جەردە قايتالاپ جاساۋعا تىرىسۋ ونىڭ قوعامدا سۇرانىسقا يە بولعانىن، تانىلعانىن جانە بەلگىلى ءبىر بەدەل قالىپتاستىرعانىن اڭعارتادى.

مىڭداعان جىل بۇرىنعى «برەند»

كۋرايانىڭ ورنەكتى كەراميكاسى اۋقاتتى ادامدار جەرلەنگەن قابىرلەر مەن مارتەبەسى جوعارى ارحەولوگيالىق ورىنداردان دا تابىلعان. بۇل مۇنداي ىدىستاردىڭ كۇندەلىكتى تۇرمىستىق زات قانا ەمەس، بەلگىلى ءبىر دارەجەدە مارتەبە كورسەتكىشى بولعانىن ءبىلدىرۋى مۇمكىن.

كۋرايا كەراميكاسىنىڭ ءوندىرىسى دە تاڭعالارلىقتاي ۇزاق ۋاقىتقا سوزىلعان. زەرتتەۋشىلەر دەرەگىنشە، بۇل ءداستۇر شامامەن ب. ز. د. VI عاسىرعا دەيىن جالعاسقان.

وسىلايشا، سۋپەرماركەت، جارناما اگەنتتىگى نەمەسە زاماناۋي ماركەتينگ جايلى تۇسىنىگى بولماعان ءداۋىردىڭ وزىندە قازىرگى برەندتەرگە ءتان بىرنەشە بەلگى قاتار قالىپتاسقان: تانىمال ديزاين، تۇراقتى ساپا، ورتالىقتاندىرىلعان ءوندىرىس، كەڭ ساۋدا جەلىسى جانە ءتۇپنۇسقاعا ەلىكتەپ جاسالعان كوشىرمەلەر.

ارينە، ەجەلگى ادامدار مۇنى بۇگىنگىدەي «برەند» دەپ اتاماعان. دەگەنمەن كۋرايا كەراميكاسىنىڭ تاريحى ادامداردىڭ بەلگىلى ءبىر ءوندىرۋشىنىڭ تاۋارىن سىرتقى ەرەكشەلىگى مەن ساپاسىنا قاراپ تانىپ، وعان باسىمدىق بەرۋى مىڭداعان جىل بۇرىن- اق قالىپتاسا باستاعانىن كورسەتەدى.