الەمدەگى ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى پاندەمياعا دەيىنگى دەڭگەيگە جەتتى
استانا. KAZINFORM - جاڭا ۇلكەن زەرتتەۋگە سايكەس، ايماقتار بويىنشا ايتارلىقتاي ايىرماشىلىق ساقتالسا دا، الەمدە ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى پاندەمياعا دەيىنگى دەڭگەيگە ورالدى، دەپ حابارلايدى Euronews.
COVID-19 پاندەمياسى 2020 -جىلى جەر شارىن شارپىعان كەزدە دۇنيە جۇزىندە ءولىمنىڭ باستى سەبەبىنە اينالىپ، ونىمەن بىرگە ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى دا قىسقاردى. 2021 -جىلى تۋعان ادامدار ورتاشا العاندا 71,7 جاسقا دەيىن ءومىر سۇرەدى دەپ شامالانىپ وتىر.
ءبىراق 2023 -جىلعا قاراي COVID-19 ءولىم-ءجىتىمى بويىنشا بىرنەشە سوزىلمالى اۋرۋ - التسگەيمەر دەرتى مەن نەوناتالدىق بۇزىلۋدان كەيىن 20-ورىنعا ءتۇستى. جاھاندىق ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 73,8 جاسقا دەيىن ءوستى.
The Lancet مەديتسينالىق جۋرنالىندا جاريالانعان زەرتتەۋگە سايكەس، قازىرگى ۋاقىتتا سوزىلمالى اۋرۋلار بۇكىل الەم بويىنشا ءولىم مەن اۋرۋلاردىڭ ۇشتەن ەكىسىنە جۋىعىن قۇرايدى، ولاردىڭ اراسىندا جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارى، ينسۋلت جانە قانت ديابەتى الدىڭعى قاتاردا تۇر.
سەمىزدىك، تەمەكى شەگۋ جانە اۋانىڭ لاستانۋى سياقتى قاۋىپ فاكتورلارى سوزىلمالى اۋرۋلاردىڭ دامۋىندا ماڭىزدى ءرول اتقارادى جانە ولار جويىلسا، الەمدەگى بارلىق ءولىم مەن مۇگەدەكتىكتىڭ جارتىسىنا جۋىعىن بولدىرماۋعا بولادى، دەپ ەسەپتەيدى زەرتتەۋشىلەر.
- الەمدەگى قارتايىپ جاتقان حالىق سانىنىڭ جىلدام ءوسۋى قاۋىپتىڭ جانە دامۋشى فاكتورلارى دەنساۋلىققا قاتىستى جاھاندىق پروبلەمالاردىڭ جاڭا ءداۋىرىن باستادى، - دەيدى زەرتتەۋدى جۇرگىزگەن ا ق ش- تاعى دەنساۋلىقتى ولشەۋ جانە باعالاۋ ينستيتۋتىنىڭ (IHME) ديرەكتورى، پروفەسسور كريستوفەر ميۋررەي.
ميۋررەيدىڭ كومانداسى دۇنيە جۇزىندەگى ارىپتەستەرىمەن جۇمىس ىستەي وتىرىپ، 1990-جىلدان 2023 -جىلعا دەيىنگى كەزەڭدە 204 ەل مەن اۋماقتا 375 اۋرۋ مەن جاراقات جانە 88 قاۋىپ فاكتورلارى تۋرالى دەرەكتەردى تالدادى.
ولار دەرەكتەردى بەس ءىرى ەۋروپالىق ەل بويىنشا ءبولدى: فرانسيا، گەرمانيا، يتاليا، يسپانيا جانە ۇلى بريتانيا. 2023 -جىلى وسى ەلدەردىڭ ءارقايسىسىندا ءولىمنىڭ نەگىزگى سەبەبى جۇرەك اۋرۋى بولدى. تەك فرانسيادا ءتىزىمنىڭ باسىندا وكپە قاتەرلى ىسىگى تۇرعان.
ەۋروپانىڭ وسى بەس ەلىندەگى ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى دا الەمنىڭ باسقا بولىكتەرىنە قاراعاندا ايتارلىقتاي جوعارى بولدى: گەرمانيادا 80,9 جاستان باستاپ، يسپانيادا 83,2 جاسقا دەيىن.
زەرتتەۋشىلەر سونداي-اق سولتۇستىك جانە لاتىن امەريكاسىندا سۋيتسيد، ەسىرتكى مەن الكوگولدى تۇتىنۋ سالدارىنان جاسوسپىرىمدەر مەن جاستار اراسىنداعى ءولىم-ءجىتىم دەڭگەيىنىڭ ارتۋىنا جانە ساحارانىڭ وڭتۇستىگىندەگى افريكادا جۇقپالى اۋرۋلار مەن جازاتايىم وقيعالارعا بايلانىستى الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى.
- الىنعان مالىمەت ۇكىمەت پەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ جەتەكشىلەرىنە دەنساۋلىق ساقتاۋ قاجەتتىلىكتەرىن وزگەرتەتىن ۇرەيلى بەتالىستارعا جەدەل جانە ستراتەگيالىق جاۋاپ بەرۋ ءۇشىن وياتۋ قوڭىراۋى بولۋى ءتيىس، - دەپ ءبىلدىردى پىكىرىن ميۋررەي.
بۇعان دەيىن كەيىنگى جىلدارى ەلىمىزدە ادامداردىڭ ورتاشا ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى ارتقانىن جازعان بولاتىنبىز.
