الەم گازاداعى اتىستى توقتاتۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىن قۇپتاپ وتىر

استانا. KAZINFORM - دۇنيەجۇزىلىك قاۋىمداستىق بەيبىتشىلىك جولىنداعى ىلگەرىلەۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى، دەپ حابارلايدى Kazinform اگەنتتىگىنىڭ مەنشىكتى ءتىلشىسى.

ا ق ش پرەزيدەنتى دونالد ترامپتىڭ يزرايل مەن حاماس اراسىنداعى اتىستى توقتاتۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى تۋرالى جاريالاعان كەلىسىمى كەڭ اۋقىمدى حالىقارالىق رەاكسيا تۋدىردى.

بۇكىل الەم بويىنشا كوشباسشىلار مەن ۇيىمدار بۇل كەلىسىمدى قۇپتاپ، بۇل كەلىسىم كوپتەن كۇتكەن بەيبىتشىلىكتىڭ باستاۋى بولىپ، گازا سەكتورىنداعى ەكى جىلعا جۋىق سوعىستى اياقتايدى دەگەن ءۇمىتىن ءبىلدىردى.

جاريالانعان جوسپارعا سايكەس، يزرايل مەن حاماس 20 تارماقتان تۇراتىن بىتىمگەرشىلىك جوسپارىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىن كەلىستى، ول بارلىق يزرايلدىك كەپىلگە الىنعانداردى بوساتۋدى جانە يزرايل اسكەرلەرىن كەلىسىلگەن سىزىققا دەيىن بىرتىندەپ شىعارۋدى قاراستىرىپ وتىر.

جاۋاپ رەتىندە يزرايل 1000 نان استام پالەستينالىق تۇتقىندى، سونىڭ ىشىندە 2023-جىلدىڭ قازانىندا سوعىس قيمىلدارى باستالعاننان بەرى ۇستالعان جۇزدەگەن گازالىقتاردى بوساتۋدى مىندەتتەندى.

قۇراما شتاتتار رەاكسياسى

ا ق ش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ يزرايل مەن حاماس اراسىنداعى كەلىسىم «ديپلوماتيانىڭ الىپ كۇش سالۋىنىڭ» ناتيجەسى دەپ مالىمدەدى.

- بۇل اراب جانە مۇسىلمان الەمى، يزرايل جانە بارلىق كورشى ەلدەر ءۇشىن ۇلى كۇن. بىتىمگەرلەر باتاسىن الدى، - دەدى ترامپ قاتار، مىسىر جانە تۇركيانىڭ قوسقان ۇلەسىن اتاپ ءوتىپ.

Fox News-كە تەلەفون ارقىلى جاۋاپ بەرگەن ترامپ الەم «ادامداردىڭ ءتىل تابىسىپ، گازا قالپىنا كەلەتىنىن» كورەتىنىن مالىمدەپ، «تاياۋ شىعىستا بەيبىتشىلىكتىڭ جاڭا ءداۋىرى اشىلاتىنىنا» سەنىم ءبىلدىردى.

ول سونداي-اق كەلىسىمدى ىسكە اسىرۋ بويىنشا كەلىسسوزگە قاتىسۋ ءۇشىن جاقىن كۇندەرى مىسىرعا بارۋى مۇمكىن ەكەنىن تۇسپالدادى.

يزرايل

يزرايل پرەمەر-ءمينيسترى بينيامين نەتانياحۋ كەلىسىمگە قول قويۋدى «يزرايل ءۇشىن ۇلكەن كۇن» دەپ اتاپ، ونى تەز ارادا ۇكىمەتتىڭ ماقۇلداۋىنا ۇسىنۋعا ۋادە بەردى.

- ءبىز كەپىلگە الىنعانداردى ۇيلەرىنە قايتارىپ جاتىرمىز. مەن پرەزيدەنت ترامپ پەن ونىڭ كومانداسىنا وسى قاسيەتتى ىسكە ادالدىعى ءۇشىن العىس ايتامىن، - دەپ مالىمدەدى نەتانياحۋ.

ول يزرايلدىڭ «بارلىق ماقساتىن جۇزەگە اسىرۋدى جانە كورشىلەرىمەن بەيبىتشىلىكتى نىعايتۋدى» جالعاستىراتىنىن باسا ايتتى.

حاماس جانە پالەستينالىق ۇيىمدار

حاماس قوزعالىسىنىڭ مالىمدەمەسىندە بۇل كەلىسىم قاتار، مىسىر، تۇركيا جانە ا ق ش دەلدالدارى ارەكەتتەرىنىڭ ناتيجەسى بولعانى ايتىلدى.

- ءبىز دەلدالدىق كۇش-جىگەردى جوعارى باعالايمىز جانە اراب جانە حالىقارالىق سەرىكتەستەر كەلىسىمنىڭ كەپىلى بولادى دەپ ۇمىتتەنەمىز، - دەپ اتاپ ءوتتى ۇيىم.

حاماس يزرايلدىڭ تالاپتاردى ورىنداۋىن باقىلاۋعا شاقىرىپ، پالەستينا حالقى قۇرباندىقتارىنىڭ «بەكەر بولماعانىن» باسا ايتتى.

گازا سەكتورىندا ورنالاسقان حاماس پەن وداقتاس پالەستينالىق «يسلامدىق جيھاد» توبى كەلىسىمدى «ۇلكەن قۇرباندىقتاردىڭ ناتيجەسى» دەپ اتاپ، «تۇتقىنداردىڭ بوساتىلۋى مەن ءبىتىم - سىيلىق ەمەس، قارسىلاسۋشى جاۋىنگەرلەردىڭ باتىلدىعى ارقىلى جەتكەن جەڭىس» ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

قاتار رەاكسياسى

قاتار سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى كەلىسىمنىڭ «ءبىرىنشى كەزەڭدى جۇزەگە اسىرۋدىڭ بارلىق ەرەجەسى مەن تەتىكتەرىن»، سونىڭ ىشىندە كەپىلگە الىنعاندار مەن تۇتقىنداردى بوساتۋدى، سونداي-اق گۋمانيتارلىق كومەككە قول جەتكىزۋدى قامتيتىنىن راستادى.

قاتار س ءى م باسپا ءسوز حاتشىسى مادجەد ءال-انساري ەگجەي-تەگجەيلەرى كەيىنىرەك جاريالاناتىنىن مالىمدەپ، دەلدالدار سوعىس تولىعىمەن اياقتالعانشا كۇش سالاتىنىن اتاپ ءوتتى.

تۇركيا

تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ تايپ ەردوعان قول جەتكىزىلگەن كەلىسىمگە قاناعاتتانعانىن ءبىلدىرىپ، ترامپ جانە قاتار مەن مىسىر دەلدالدارىنا العىسىن ءبىلدىردى.

- تۇركيا كەلىسىم شارتتارىنىڭ ورىندالۋىن مۇقيات قاداعالايدى جانە 1967-جىلعى شەكارادا استاناسى شىعىس يەرۋساليم بولاتىن تاۋەلسىز پالەستينا مەملەكەتىن قۇرۋعا ۇمتىلۋىن جالعاستىرادى، - دەپ اتاپ ءوتتى ەردوعان.

ول سونداي-اق پالەستينالىقتارعا تىلەكتەستىگىن ءبىلدىرىپ، ولاردى «ادام ايتقىسىز ازاپقا قاراماستان ابىروي مەن توزىمدىلىكتى ساقتاپ قالعان حالىق» دەپ اتادى.

ەۋروپالىق وداق

ەۋروپالىق ديپلوماتيا باسشىسى كايا كاللاس كەلىسىمدى «ەلەۋلى ديپلوماتيالىق سەرپىلىس» جانە «جويقىن سوعىستى توقتاتۋدىڭ شىنايى مۇمكىندىگى» دەپ اتادى.

- ەۋرووداق كەلىسىمدەردىڭ ورىندالۋىنا قولداۋ كورسەتۋ ءۇشىن قولدان كەلگەننىڭ ءبارىن جاسايدى»، - دەپ اتاپ ءوتتى كاللاس.

بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى

بۇۇ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريش كەلىسىم ورناتىلۋىن قۇپتاپ، ا ق ش، قاتار، مىسىر جانە تۇركيانىڭ ديپلوماتيالىق كۇش-جىگەرىنە ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.

- بارلىق كەپىلگە الىنعاندار لايىقتى تۇردە بوساتىلىپ، اسكەري قيمىلدار ءبىرجولا اياقتالۋى كەرەك، - دەپ مالىمدەدى ول.

گۋتەرريش ب ۇ ۇ- نىڭ گۋمانيتارلىق كومەك كولەمىن ۇلعايتۋعا جانە گازانى قالپىنا كەلۋىنە كومەك كورسەتۋگە دايىن ەكەنىنە توقتالىپ، تۇپكى ماقسات ەكى مەملەكەتتى قۇرۋ تۋرالى شەشىمدى جۇزەگە اسىرۋ بولۋى كەرەك ەكەنىن باسا ايتتى.

پالەستينا اكىمشىلىگى

پالەستينا پرەزيدەنتى ماحمۇد ابباس كەلىسىمدى قۇپتاپ، ونىڭ ەكى مەملەكەتتى قاعيداسىن ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان قادام بولاتىنىنا ءۇمىتتى ەكەنىن ءبىلدىردى.

- گازانىڭ ەگەمەندىگى پالەستينا مەملەكەتىنە تيەسىلى، ال سەكتور مەن باتىس جاعالاۋ اراسىنداعى بايلانىس قالپىنا كەلتىرىلۋى ءتيىس، - دەدى ابباس.

ول ترامپ جانە دەلدالدار - قاتار، مىسىر جانە تۇركياعا كۇش-جىگەرلەرى ءۇشىن العىسىن ايتتى.

الەمدىك كوشباسشىلار رەاكسياسى

ۇلى بريتانيا پرەمەر-ءمينيسترى كير ستارمەر كەلىسىمنىڭ «تولىق جانە كىدىرىسسىز» ورىندالۋى جانە گۋمانيتارلىق كومەككە قويىلعان شەكتەۋلەردىڭ الىنىپ تاستالۋى كەرەك ەكەنىن مالىمدەدى.

يتاليا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى انتونيو تاياني كەلىسىمدى قۇپتاپ، يتاليانىڭ «گازانى قالپىنا كەلتىرۋگە قاتىسۋعا جانە قاجەت بولعان جاعدايدا بىتىمگەرشىلىك كۇشتەرىن ورنالاستىرۋعا» دايىن ەكەنىن ءبىلدىردى.

ءۇندىستان پرەمەر-ءمينيسترى نارەندرا مودي بۇل كەلىسىم «پرەمەر-مينيستر نەتانياحۋدىڭ كۇشتى كوشباسشىلىعىن» تانىتىپ وتىرعانىن جانە «ۇزاق مەرزىمدى بەيبىتشىلىككە جول اشاتىنىن» اتاپ ءوتتى.

مالايزيا پرەمەر-ءمينيسترى انۆار يبراگيم بولعان وقيعالار «ايلار بويى ادام توزگىسىز ازاپ پەن جويىلۋدان كەيىن ءۇمىت نۇرىن سىيلايتىنىن» مالىمدەپ، جان-جاقتى جانە تۇراقتى بەيبىتشىلىككە قول جەتكىزۋ مۇمكىندىگىن پايدالانۋعا شاقىردى.

اۋستراليا پرەمەر-ءمينيسترى ەنتوني البانيز كەلىسىمدى «جارىق نۇرى» دەپ اتاپ، «سەكسەن جىلدىق قاقتىعىس مەن لاڭكەستىكتەن كەيىن زورلىق-زومبىلىقتىڭ زۇلىمدىق تسيكلىن بۇزۋعا بولاتىنىنا» ءۇمىتتى ەكەنىن ءبىلدىردى.

جاڭا زەلانديانىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ۋينستون پەتەرس «حاماس بارلىق كەپىلگە الىنعانداردى بوساتۋى، ال يزرايل ءوز كۇشتەرىن كەلىسىلگەن سىزىققا شىعارۋى ءتيىس» ەكەنىن اتاپ ءوتىپ، مۇنى «تۇراقتى بەيبىتشىلىك جولىنداعى قاجەتتى قادام» دەپ اتادى.