اكە تۋرالى ەڭ كوپ ايتىلاتىن ءتورت ءاندى بىلەسىز بە؟
استانا. KAZINFORM - قازاق ءان ونەرىندە اكە تۋرالى شىعارمالار از ەمەس. ءار ادامنىڭ ومىرىندە اكە مەن انانىڭ ورنى بولەك. انا مەيىرىمى مەن اق ءسۇتى قانداي قاستەرلى بولسا، اكەنىڭ تاربيەسى مەن ونەگەسى دە سونداي ماڭىزدى. قازاق حالقى «اكە - اسقار تاۋ، انا - باۋىرىنداعى بۇلاق» دەپ بەكەر ايتپاعان. اكە وتباسىنىڭ تىرەگى، بالانىڭ قورعانى، ءومىر جولىنداعى باعىت بەرۋشىسى رەتىندە باعالانعان.
قازاق ءان ونەرىندە انا تاقىرىبىنا ارنالعان تۋىندىلار وتە كوپ. ولار انانىڭ مەيىرىمىن، ساعىنىشىن، قادىرىن جىرلايدى. دەگەنمەن اكە تۋرالى دا حالىقتىڭ جۇرەگىنەن ورىن العان، ۇرپاقتان-ۇرپاققا ايتىلىپ كەلە جاتقان اندەر از ەمەس. بۇل اندەردە اكەنىڭ تۇلعاسى ءار قىرىنان كورىنەدى: بىرىندە ول قاتال تاربيەشى بولسا، ەندى بىرىندە ومىرلىك ارمانىن بالاسىنا امانات ەتكەن جان رەتىندە سۋرەتتەلەدى. ال كەيبىر اندەردە اكە بالا ءۇشىن ەڭ جاقىن ادام، ەڭ ۇلكەن ماقتانىش رەتىندە بەينەلەنەدى. بۇگىن ءبىز حالىق اراسىندا كەڭىنەن تانىلىپ، ءتۇرلى مەرەكەلەر مەن وتباسىلىق باسقوسۋلاردا ءجيى ورىندالاتىن ءتورت انگە توقتالامىز.
«اكە تۋرالى جىر». قازاق ءان ونەرىندە اكە تۋرالى ايتىلعاندا ەڭ الدىمەن ەسكە تۇسەتىن شىعارمالاردىڭ ءبىرى - «اكە تۋرالى جىر». ءاننىڭ مۋزىكاسىن نۇرعيسا تىلەنديەۆ، ءسوزىن مۇحتار شاحانوۆ جازعان. ەكى ءىرى تۇلعانىڭ شىعارماشىلىق بىرلىگىنەن تۋعان بۇل ءان ۋاقىت وتە كەلە ءبىر عانا كەزەڭنىڭ ەمەس، بىرنەشە ۇرپاقتىڭ جۇرەگىنەن ورىن العان تۋىندىعا اينالدى.
اشىق دەرەككوزدەردە ءاننىڭ شىعۋ تاريحىندا ماڭىزدى ءبىر دەرەك بار. «اكە تۋرالى جىر» باستاپقىدا ايگىلى كۇرىششى، ەكى مارتە سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى ىبىراي جاقايەۆقا ارنالعان. ءبىراق ءاننىڭ تاعدىرى ءبىر ادامعا ارنالعان ارناۋ شەڭبەرىمەن شەكتەلىپ قالعان جوق. ونداعى اكە بەينەسى جالپىحالىقتىق سيپات الدى. سوندىقتان بۇل شىعارما تىڭداۋشىعا ناقتى ءبىر تاريحي تۇلعانى عانا ەمەس، ءار ادامنىڭ ءوز اكەسىن ەسكە تۇسىرەتىن ءان رەتىندە قابىلداندى.
نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ اۋەنى بۇل اندە اسا كۇردەلى مۋزىكالىق تاسىلدەرگە ەمەس، جۇرەككە بىردەن جەتەتىن قاراپايىم ءارى سالماقتى اۋەزگە قۇرىلعان. ءاننىڭ تابيعاتىندا كەڭدىك، سابىر، ىشكى تولعانىس بار. مۇندا اكە قاتال نەمەسە الىستا تۇرعان بەينە رەتىندە ەمەس، بالاسىنىڭ ءومىر جولىنداعى تىرەگى، بيىگى، رۋحاني سۇيەنىشى رەتىندە كورىنەدى.
«اكە ارمانى». اكە تۋرالى كوپ ايتىلاتىن اندەردىڭ ءبىرى - «اكە ارمانى». شىعارمانىڭ ءانىن جازعان - مارات وماروۆ، ءسوزىن جازعان - قۇدايبەرگەن قازىبەك دەپ كورسەتىلەدى.
بۇل شىعارمادا پەرزەنتتىك وكىنىش تە بار. بالا اكەنىڭ قادىرىن بىردەن تۇسىنبەيدى. ۋاقىت وتكەن سوڭ عانا اكەنىڭ ءار ءسوزى، ءار الاڭى، ءار ۇنسىزدىگى ۇلكەن ماحاببات ەكەنىن ۇعادى. سوندىقتان ءان تىڭداۋشىعا تەك اكە تۋرالى ەمەس، اكەنى ۋاقىتىندا باعالاۋ تۋرالى وي سالادى.
«اكە ارمانىنىڭ» كەڭ تارالۋىنا نۇرلان ونەربايەۆتىڭ ورىنداۋى ەرەكشە اسەر ەتتى. ءان حالىق اراسىندا وسى ورىنداۋشىمەن تانىلىپ كەتكەنى سونشا، كەيىن اۆتورلىققا قاتىستى ماسەلە دە كوتەرىلدى. مارات وماروۆتىڭ ءوزى بۇل ءاننىڭ اۆتورى رەتىندە اتى دۇرىس اتالماي جۇرگەنىنە رەنىش بىلدىرگەن.
«اكەم- ءانىم». اكەگە ارنالعان كەڭ تاراعان اندەردىڭ ءبىرى. بۇل ءاندى كوپشىلىك التىناي جورابايەۆانىڭ ورىنداۋىمەن جاقسى بىلەدى. اشىق دەرەكتەردە ءاننىڭ سازىن جازعان - ادىلبەك سۇلەيمەنوۆ، ءسوزىن جازعان - ورىنباسار سۇتتىبايەۆ دەپ كورسەتىلەدى.
ءان «ۇشىردىڭ باپتاپ ۇيادان» دەگەن جولمەن باستالادى. وسى ءبىر جولدىڭ وزىندە اكەنىڭ بالا ومىرىندەگى ورنى انىق سەزىلەدى. اكە بالاسىن قاناتتاندىرىپ، ومىرگە دايىنداعان، ۇيادان ۇشىرعان تۇلعا رەتىندە بەينەلەنەدى. ءبىراق بالا ەسەيىپ، ءوز جولىنا تۇسكەنىمەن، اكە ونىڭ ويىنان، قيالىنان كەتپەيدى.
«اكەم- ءانىم» انىندە اكە بەينەسى اسقاق ۇرانمەن ەمەس، ساعىنىش پەن العىس ارقىلى اشىلادى. مۇندا پەرزەنت اكەسىنە دەگەن سەزىمىن توي ۇستىندە، شاتتىق ساتىندە انمەن جەتكىزەدى. ءاننىڭ قايىرماسىنداعى اكەگە ءان سىيلاۋ يدەياسى دا سوندىقتان ماڭىزدى. بۇل جەردە ءان - جاي عانا مۋزىكالىق شىعارما ەمەس، بالانىڭ اكەسىنە ارناعان ريزاشىلىعى.
«مەنىڭ اكەم - ەڭ جاقسى ادام». اكەگە ارنالعان كەيىنگى جىلدارداعى كەڭ تاراعان اندەردىڭ ءبىرى. بۇل ءاندى كوپشىلىك جولداسبەك ءابدىحانوۆتىڭ ورىنداۋىمەن بىلەدى. اشىق مۋزىكالىق پلاتفورمالارداعى دەرەكتەرگە قاراعاندا، ءاننىڭ ءسوزى دە، اۋەنى دە دۋلات قۇيقاسقا تيەسىلى.
بۇل ءاننىڭ ەرەكشەلىگى - اكەنى الىستاعى ساعىنىش بەينەسى رەتىندە عانا ەمەس، بالانىڭ جانىندا جۇرگەن ەڭ جاقىن تىرەگى رەتىندە كورسەتۋىندە. مۇندا اكە - قورعان، ۇستاز، كۇش-قۋات بەرەتىن ادام. ءان ماتىنىندە اكەنىڭ بالا ومىرىندەگى ورنى وتە قاراپايىم، ءبىراق اسەرلى تىلمەن اشىلادى. پەرزەنت اكەسىن وزگەلەردەن بيىك كورەدى، ونى ومىردەگى ەڭ جاقسى ادام دەپ تانيدى.
ءاننىڭ نەگىزگى ويى - اكەنىڭ قادىرىن بيىك قويۋ. مۇندا اكە تەك وتباسىنىڭ اسىراۋشىسى نەمەسە قاتال تاربيەشى ەمەس. ول - بالاسىنىڭ سۇرىنگەندە سۇيەنەرى، سامعاعاندا قۋات بەرەرى، ومىردەگى ەڭ ۇلكەن ۇستازى. سوندىقتان بۇل ءان اسىرەسە وتباسىلىق كەشتەردە، تۋعان كۇندەردە، اكەگە ارنالعان بەينەروليكتەردە ءجيى قولدانىلاتىن شىعارماعا اينالدى.
قازاق ءان ونەرىندە اكە تۋرالى شىعارمالار از ەمەس. قازاقتا اكەگە ارنالعان باسقا دا اسەرلى، حالىق اراسىندا ايتىلىپ جۇرگەن اندەر كوپ. بۇل شولۋ - ءبىزدىڭ تالعامىمىز بويىنشا تاڭدالعان ءتورت انگە عانا نەگىزدەلدى. ءار ادامنىڭ جۇرەگىنە جاقىن ءوز ءانى، ءوز ەستەلىگى، ءوز اكەسىمەن بايلانىستى ءوز اۋەنى بولۋى مۇمكىن. تالعامعا تالاس جوق. ەڭ باستىسى، مۇنداي اندەر اكەنىڭ قادىرىن ۇمىتتىرمايدى، پەرزەنتتىك قۇرمەت پەن ساعىنىشتى قايتا وياتادى.
رۇستەم نۇركەنوۆ
«ايقىن» گازەتى
