ادامنىڭ كوڭىل كۇيىن جۇرىسىنەن تانۋعا بولادى
قاراعاندى. KAZINFORM - ادامنىڭ قۋانعانى نەمەسە جابىرقاعانى ونىڭ جۇرىسىنەن بايقالۋى مۇمكىن. الايدا كوڭىل كۇيدىڭ جۇرىسكە اسەر ەتۋ دارەجەسى دەنە بەلسەندىلىگى مەن تاماقتانۋ ەرەكشەلىگىنە دە بايلانىستى. مۇنداي قورىتىندىعا ا ق ش-تاعى وبەرن ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى كەلدى. زەرتتەۋ 2026 -جىلعى 8-ماۋسىمدا Experimental Brain Research جۋرنالىندا جاريالاندى.
عالىمدار دەنى ساۋ 16 ستۋدەنتتى زەرتتەۋگە شاقىرعان. قورىتىندى تالداۋعا 14 قاتىسۋشىنىڭ كوڭىل كۇيى مەن جۇرىسىنە قاتىستى 60 باقىلاۋ ەنگىزىلدى. قاتىسۋشىلار سەمەستر بويى بەس رەتكە دەيىن ارنايى سەنسورلى جولمەن وزدەرىنىڭ قالىپتى جىلدامدىعىمەن ءجۇردى. ءار سىناقتان كەيىن ولار سول ساتتەگى قۋانىش، سەرگەكتىك، اشۋ، مۇڭ، ۇيات جانە باسقا ەموتسيالارىن باعالادى.
زەرتتەۋدىڭ باسىندا ستۋدەنتتەر سوڭعى اپتاداعى دەنە بەلسەندىلىگى، ءبىر ايداعى ۇيقى ساپاسى جانە ءبىر تاۋلىكتە تۇتىنعان تاعامدارى تۋرالى ساۋالناما تولتىرعان. قاتىسۋشىلاردىڭ 86,7 پايىزى اەروبتىق بەلسەندىلىك، ال 73,3 پايىزى كۇش جاتتىعۋلارى جونىندەگى ۇسىنىستاردى ورىنداعان. ياعني زەرتتەۋگە قاتىسقانداردىڭ باسىم بولىگى قوزعالىسى كوپ جاستار بولعان.
ناتيجەسىندە دەنە بەلسەندىلىگى جوعارى ادامداردىڭ ءجۇرۋ ىرعاعى جاعىمدى كوڭىل كۇيگە ازىراق تاۋەلدى بولعان. باسقاشا ايتقاندا، ولار قۋانىشتى نەمەسە ەرەكشە سەرگەك سەزىنگەن كەزدە دە قادامىنىڭ ۋاقىتىن سالىستىرمالى تۇردە تۇراقتى ساقتاعان. اۆتورلار تۇراقتى جاتتىعۋ قوزعالىستى باسقاراتىن جۇيكە جۇيەسىنىڭ جۇمىسىن ورنىقتىرۋى مۇمكىن دەپ بولجايدى. ءبىراق زەرتتەۋ جاتتىعۋدىڭ مۇنداي تۇراقتىلىققا تىكەلەي سەبەپ بولعانىن دالەلدەمەيدى.
كۇتپەگەن ناتيجە اقۋىز تۇتىنۋىنا قاتىستى انىقتالعان. اقۋىزى كوبىرەك تاعام جەگەن قاتىسۋشىلاردا جاعىمسىز كوڭىل كۇي مەن ءجۇرىس ىرعاعىنىڭ وزگەرۋى اراسىنداعى بايلانىس كۇشتىرەك بولعان. ياعني مۇڭ، اشۋ نەمەسە كۇيزەلىس ولاردىڭ قادام ۋاقىتىنان انىعىراق بايقالعان. بۇل اقۋىزدىڭ دەنساۋلىققا زيان ەكەنىن نەمەسە ونىڭ ادامنىڭ ءجۇرىسىن مىندەتتى تۇردە وزگەرتەتىنىن بىلدىرمەيدى.
عالىمدار بۇل بايلانىستى اقۋىز قۇرامىنداعى امينقىشقىلداردىڭ سەروتونين، دوفامين جانە نورادرەنالين سەكىلدى كوڭىل كۇيگە قاتىساتىن زاتتاردىڭ تۇزىلۋىنە اسەر ەتۋىمەن تۇسىندىرۋگە تىرىسقان. الايدا ادامداردىڭ امينقىشقىلداردى وڭدەۋ ەرەكشەلىگى ءارتۇرلى. سوندىقتان بۇل ناتيجە ازىرگە بولجام كۇيىندە قالىپ وتىر جانە ونى قايتالاپ تەكسەرۋ قاجەت.
ۇيقى ساپاسى مەن كوڭىل كۇيگە بايلانىستى ءجۇرىس وزگەرىستەرىنىڭ اراسىندا ەلەۋلى بايلانىس انىقتالماعان. زەرتتەۋشىلەر مۇنى ۇيقىنىڭ كۇن سايىنعى جاعدايى ەمەس، الدىڭعى ءبىر ايداعى جالپى ساپاسى عانا باعالانعانىمەن تۇسىندىرەدى. ءبىر رەتتىك ساۋالناما سول كۇنگى ۇيقىنىڭ قوزعالىسقا اسەرىن كورسەتە الماۋى مۇمكىن.
زەرتتەۋ ناتيجەسىن ابايلاپ ءتۇسىندىرۋ قاجەت. قاتىسۋشىلار سانى وتە از بولدى، ولاردىڭ بارلىعى دەرلىك جاس ءارى بەلسەندى ستۋدەنتتەر ەدى. دەنە بەلسەندىلىگى، تاماقتانۋ جانە ۇيقى تۋرالى مالىمەتتەر قاتىسۋشىلاردىڭ ءوز جاۋابىنا نەگىزدەلدى ءارى سەمەستر باسىندا ءبىر رەت قانا جينالدى. سوندىقتان بۇل قورىتىندىنى ەگدە ادامدارعا، قوزعالىسىندا قيىندىعى بار ناۋقاستارعا نەمەسە جالپى حالىققا تىكەلەي قولدانۋعا بولمايدى.
سوعان قاراماستان، جۇمىس ادامنىڭ كوڭىل كۇيى، قوزعالىسى جانە كۇندەلىكتى داعدىلارى ءوزارا بايلانىستا بولۋى مۇمكىن ەكەنىن كورسەتەدى. بولاشاقتا ءجۇرىس ىرعاعىنداعى وزگەرىستەر ادامنىڭ ەموتسيالىق جاعدايىن باعالاۋعا كومەكتەسەتىن قوسىمشا بەلگىگە اينالۋى ىقتيمال. ءبىراق وعان دەيىن قاتىسۋشىلارى كوپ ءارى دەنە بەلسەندىلىگى مەن ۇيقىنى قۇرىلعىلار ارقىلى ولشەيتىن زەرتتەۋلەر قاجەت.