ا ق ش پەن يزرايل يرانعا كىمدى باسشى ەتپەك بولعانى انىقتالدى

يراننىڭ كوسەمى ءالي حامەنەي مەن بىرنەشە بەدەلدى شەنەۋنىك ولتىرىلگەن سوڭ، ترامپ اكىمشىلىگى يراندا كىمنىڭ تىزگىندى ۇستايتىنىن بولجاي باستادى. ترامپتىڭ ءوزى «يراننىڭ ىشىنەن كەلىسسوز جۇرگىزۋگە بەيىم بىرەۋ تىزگىندى ۇستاسا، يران ءۇشىن ەڭ پايدالىسى سول بولار ەدى» دەدى.

NYT باسىلىمىنىڭ سوزىنشە، ا ق ش پەن يزرايل بيلىكتى يراننىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى ماحمۇد احمادينەجادتىڭ العانىن قالاعانى تۋرالى ماقالا جازدى. احمادينەجادتى بيلىككە قايتا اكەلۋ جوسپارىن يزرايل ساراپشىلارى قۇردى. احمادينەجاد 2005-2013-جىلدارى يراننىڭ پرەزيدەنتى بولدى. ول بيلىك باسىندا بولعان ساتتە، يزرايلدى جويۋ كەرەكتىگىن بىرنەشە مارتە مالىمدەپ، حولوكوستتى جوققا شىعاردى. وسىعان قاراماستان يزرايل بيلىگى ونى كەلىسسوز جۇرگىزۋگە قابىلەتتى جانە شارتتاردى قابىلدايتىن تۇلعا ساناعان.

NYT- تىڭ جازۋىنشا، سوعىستىڭ ءبىرىنشى كۇنى تەگەرانداعى احمادينەجادتىڭ ۇيىنە سوققى جاسالعان. احمادينەجاد ءۇي قاماقتا ەدى. يزرايل ساقشىلار كورپۋسىنىڭ كۇزەتشىلەرىن جويۋ ارقىلى، ونى قاماقتان بوساتۋدى ويلاستىرعان. الايدا سوققى ساتىندە احماجينەجاد جاراقات الىپ، «مەملەكەتتىك توڭكەرىس ۇيىمداستىرۋ جوسپارىنان باس تارتتى» دەيدى باسىلىم. سول ساتتەن كەيىن احمادينەجاد كوپشىلىك الدىنا كوپ شىقپايتىن بولدى. سوڭعى مارتە ول ناۋرىزدىڭ ورتا شەگىندە، تەگەران كوشەلەرىنىڭ بىرىندە بوي كورسەتتى. قازىر ەكس-پرەزيدەنتتىڭ قايدا ەكەنى بەلگىسىز.

گازەتتىڭ جازۋىنشا، احمادينەدجادتى بيلىككە اكەلۋ جوسپارى قالاي ويلاستىرىلعانى ەگجەي-تەگجەيلى تۇرعىدان بەلگىسىز بولىپ قالۋدا. يزرايل بيلىگى يرانداعى تەوكراتيالىق بيلىكتى قۇلاتىپ، ورنىنا ءدىني شارتپەن ەمەس، رەاليزم ەرەجەلەرىن قۇپ كورەتىن ساياساتكەردى اكەلۋدى قالاعان. ترامپ پەن نەتانياحۋ بۇل جوسپاردى قولداعان، الايدا ترامپتىڭ كەي كەڭەسشىسى جوسپاردىڭ ءساتتى اياقتالارىنا كۇمان كەلتىرگەن.

احمادينەجاد يراننىڭ ءدىني بيلىگىمەن قىرعي-قاباقتىق قاتىناستا. يراننىڭ ساياسي بيلىگى ونى سايلاۋعا ءتۇسۋ قۇقىعىنان شەكتەپ تاستاعان. ال مۇلكىنىڭ جارتىسىن ساقشىلار كورپۋسى تاركىلەگەن ەدى. سوعان قاراماستان يراننىڭ ساياسي ەليتاسى مەن قوعامى ونى بەدەلدى تۇلعا سانايدى.

2019-جىلى The New York Times باسىلىمىنا احمادينەجاد سۇحبات بەرىپ، سۇحبات بارىسىندا ترامپتى ماقتاپ، ا ق ش پەن يران اراسىنداعى قاتىناستى قايتا قاراۋعا شاقىرعان بولاتىن. ول: «ترامپ ءىستىڭ ادامى. ول ناعىز كاسىپكەر، دەمەك شەشىم قابىلدار ساتتە ونىڭ شىعىنى مەن پايداسىن بىردەي ەسەپتەيدى دەگەن ءسوز. ءبىز وعان ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى پايدانى ارتتىراتىن ۇسىنىس جاساساق، جاڭىلىسپايتىن سياقتىمىز»، - دەگەن ەدى.

يران بيلىگى احمادينەجادتى جانە ونىڭ جاقتاستارىن «تىم باتىسشىل» دەپ ايىپتاۋمەن كەلەدى. ءتىپتى «ا ق ش پەن يزرايل پايداسىنا تىڭشىلىق جاسادى» دەپ مالىمدەگەن ساتتەر دە بولدى. الايدا ونىڭ بىردە بىرەۋى دالەلدەنگەن ەمەس.

سوعىس الدىندا احمادينەجاد ۆەنگرياعا ساپارلاپ بارىپ، ۆيكتور ورباننىڭ دوسىنىڭ شاقىرتۋى بويىنشا ۋنيۆەرسيتەتتە ءدارىس وقىدى. ۆيكتور وربان جانە ونىڭ جاقتاستارى ترامپ جانە نەتانياحۋمەن تىعىز بايلانىستاعى تۇلعالار سانالادى. ساراپشىلار بۇل ساپار بارىسىندا بەيرەسمي كەلىسسوزدەر دە ءوتۋى مۇمكىن دەگەن بولجامدى ايتۋدا.

ماحمۇد احمادينەجاد ۇزاق جىلدار بويى يراننىڭ ىشكى ساياساتىندا ءتۇرلى قىزمەتتە بولدى. 2003-جىلى تەگەران مەرى بولىپ سايلاندى. ال 2005-جىلى سايلاۋدا جەڭىسكە جەتتى. ول ەكى مەرزىم قاتارىنان يراننىڭ پرەزيدەنتى بولدى. پرەزيدەنتتىك قىزمەتىندە ا ق ش پەن يزرايلدى ايىپتاپ، يادرولىق باعدارلامانى كۇشەيتۋمەن اينالىستى. الايدا قىزمەتىنىڭ سوڭعى جىلدارىندا اياتوللا حامەنەيمەن ىشكى قايشىلىعى ارتتى. سوڭعى جىلدارى ول پرەزيدەنتتىك بيلىكتى كۇشەيتىپ، اياتوللانىڭ جانە ساقشىلار كورپۋسىنىڭ الەۋەتىن ازايتۋ كەرەكتىگى جايلى ويلارىن اشىق ايتۋمەن كەلەدى.

Mezgil.kz