ا ق ش پەن يران كەلىسىمگە جاقىندادى: ىقتيمال مامىلە تۋرالى نە بەلگىلى

دەليدە وتكەن باسپا ءسوز ءماسليحاتىندا ا ق ش مەملەكەتتىك حاتشىسى ماركو رۋبيو يران توڭىرەگىندەگى سوڭعى وقيعالارعا قاتىستى پىكىر ءبىلدىردى. ونىڭ ايتۋىنشا، يرانمەن ىقتيمال كەلىسىم بويىنشا كەلىسسوزدەردە «ايتارلىقتاي ىلگەرىلەۋ» بايقالعانىمەن، تۇپكىلىكتى كەلىسىمگە ءالى قول جەتكىزىلمەگەن.

رۋبيو ا ق ش-تىڭ «يران ەشقاشان يادرولىق قارۋعا يە بولماۋى ءتيىس» دەگەن ۇستانىمىن تاعى دا راستادى.

سونداي-اق ول ورمۋز بۇعازى ماسەلەسىنە قاتىستى جاعىمدى جاڭالىقتار بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتىپ، سوڭعى 48 ساعاتتا قول جەتكىزىلگەن ىلگەرىلەۋ ءساتتى جۇزەگە اسسا، «بۇعازدىڭ باج سالىعىنسىز تولىق اشىلۋىنا» جول اشىلۋى مۇمكىن ەكەنىن جەتكىزدى. ونىڭ سوزىنشە، ا ق ش سوعىستى توقتاتۋ ءۇشىن ديپلوماتيالىق ارنالارعا باسىمدىق بەرىپ وتىر.

الايدا رۋبيو «ءالى دە تالقىلاناتىن ماسەلەلەر بار» ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، الداعى ماڭىزدى مالىمدەمەلەردى ا ق ش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ جەكسەنبى كۇنى جاساۋى مۇمكىن.

بۇعان دەيىن ترامپ يرانمەن مامىلە «نەگىزىنەن كەلىسىلگەنىن» ايتىپ، ورمۋز بۇعازى دا ىقتيمال كەلىسىمنىڭ ءبىر بولىگى بولاتىنىن مالىمدەگەن ەدى. ءبىراق ول ناقتى ەگجەي-تەگجەيلەردى اشىپ ايتپادى.

60 كۇندىك ءبىتىم

امەريكالىق باسىلىمدار ا ق ش پەن يران اراسىنداعى ىقتيمال كەلىسىمنىڭ ەگجەي-تەگجەيىن جاريالاپ جاتىر.

Axios باسىلىمىنىڭ مالىمەتىنشە، كەلىسىمگە 60 كۇنگە سوزىلاتىن ءبىتىمدى ۇزارتۋ جانە ورمۋز بۇعازىنداعى كەمە قاتىناسىن قايتا جانداندىرۋ ماسەلەلەرى كىرۋى مۇمكىن.

Axios امەريكالىق شەنەۋنىككە سىلتەمە جاساپ، كەلىسىم مىناداي تارماقتاردى قامتۋى ىقتيمال ەكەنىن حابارلادى:

- ورمۋز بۇعازىنداعى كەمە قاتىناسىن وسى مەرزىمدە باج سالىعىنسىز قالپىنا كەلتىرۋ، ال يران بارلىق مينالاردى زالالسىزداندىرۋعا مىندەتتەنەدى؛

- ا ق ش-تىڭ يران پورتتارىنا قويعان بلوكاداسىن الىپ تاستاۋى جانە يران مۇنايىنا قاتىستى سانكتسيالاردان ءبىرقاتار جەڭىلدىكتەر بەرۋى؛

- يراننىڭ ەشقاشان يادرولىق قارۋ جاساۋعا ۇمتىلمايتىنى جونىندەگى مىندەتتەمەسى جانە ۋران بايىتۋ باعدارلاماسى بويىنشا كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋى؛

- سانكتسيالاردى الىپ تاستاۋ جانە يراننىڭ بۇعاتتالعان قارجىسىن بوساتۋ جونىندەگى كەلىسسوزدەر؛

- 60 كۇندىك كەزەڭدە امەريكالىق اسكەردىڭ ايماقتا قالۋى جانە تۇپكىلىكتى كەلىسىم جاسالعاننان كەيىن عانا شىعارىلۋى.

Axios مالىمەتىنشە، ەكى تاراپتىڭ ءوزارا كەلىسىمىمەن بۇل مەرزىم 60 كۇننەن دە ۇزارتىلۋى مۇمكىن. الايدا BBC بۇل اقپاراتتى تاۋەلسىز تۇردە راستاي الماعانىن حابارلادى.

The New York Times باسىلىمى ەكى امەريكالىق شەنەۋنىككە سىلتەمە جاساپ، ۇسىنىستا تەگەراننىڭ جوعارى بايىتىلعان ۋران قورىنان باس تارتۋ جونىندەگى ناقتى مىندەتتەمەسى دە قاراستىرىلعانىن جازدى.

دەگەنمەن بۇل ماسەلەگە قاتىستى ازىرگە رەسمي مالىمدەمە جاسالعان جوق.

تەگەراننىڭ رەاكسياسى

يراننىڭ جارتىلاي رەسمي Tasnim اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا، ا ق ش پەن يران اراسىنداعى كەلىسسوزدەردىڭ جوبالىق شارتتارىنا سايكەس، ورمۋز بۇعازى سوعىسقا دەيىنگى مارتەبەسىنە تولىق ورالمايدى، الايدا كەمە قاتىناسى اسكەري ءىس-قيمىلدارعا دەيىنگى دەڭگەيدە قايتا جاندانادى.

باسىلىمنىڭ مالىمەتىنشە، ىقتيمال كەلىسىمدە ءالى دە «ءبىر نەمەسە ەكى» داۋلى ماسەلە ساقتالىپ وتىر جانە «ا ق ش تاراپىنان بولعان كەدەرگىلەرگە» بايلانىستى ولار بويىنشا كەلىسىمگە كەلۋ ازىرگە مۇمكىن بولماي تۇر.

Tasnim يراننىڭ ۇستانىمى دەلدال رولىندەگى پاكىستانعا جەتكىزىلگەنىن جانە «ەگەر ا ق ش تاراپىنان كەدەرگىلەر جالعاسا بەرسە»، كەلىسىم جاسالمايتىنىن حابارلادى.

Islamic Revolutionary Guard Corps ۇيىمىمەن بايلانىستى Fars اگەنتتىگى داۋلى ماسەلەلەر يراننىڭ بۇعاتتالعان اكتيۆتەرى مەن مۇناي جانە مۇناي ونىمدەرىنە قاتىستى سانكتسيالارعا بايلانىستى ەكەنىن جازدى.

سەنبى كۇنى يران سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ رەسمي وكىلى Esmail Baghaei مەملەكەتتىك تەلەارنا ەفيرىندە سوڭعى اپتادا ا ق ش پەن يران ۇستانىمدارى ءبىر-بىرىنە جاقىنداي تۇسكەنىن مالىمدەدى. سونىمەن بىرگە ول ا ق ش-تى «قايشىلىقتى مالىمدەمەلەر جاسادى» دەپ ايىپتادى.

باگايدىڭ ايتۋىنشا، يران قوسىمشا كەلىسسوزدەر وتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن «ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمدى» ازىرلەۋدى اياقتاپ جاتىر. بۇل قۇجات كەيىن تۇپكىلىكتى كەلىسىمگە قول جەتكىزۋگە جول اشۋى ءتيىس.

فوتو: انادولى

يران پرەزيدەنتى ماسۋد پەزەشكيان جەكسەنبى كۇنى «ەشقانداي شەشىم» يراننىڭ جوعارعى جەتەكشىسى مودجتابى حامەنەي رۇقساتىنسىز قابىلدانبايتىنىن مالىمدەدى.

بۇل مالىمدەمە وسى اپتا باسىندا يراندىق قاتاڭ باعىتتى ۇستاناتىن دەپۋتات كامران گازانفاري پەزەشكياندى حامەنەي رۇقساتىنسىز اتىستى توقتاتۋعا كەلىستى دەپ سىناعاننان كەيىن ايتىلدى.

ترامپ: يرانمەن قارىم-قاتىناسىمىز كاسىبي ءارى ناتيجەلى بولا ءتۇستى

ا ق ش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ Truth Social جەلىسىندەگى جازباسىندا يرانمەن ءجۇرىپ جاتقان كەلىسسوزدەرگە قاتىستى پىكىر ءبىلدىردى.

- كەلىسسوزدەر جۇيەلى ءارى سىندارلى تۇردە ءوتىپ جاتىر. مەن وكىلدەرىمە كەلىسىمدى تەزدەتپەۋدى تاپسىردىم، ويتكەنى ۋاقىت ءبىزدىڭ پايدامىزعا جۇمىس ىستەپ تۇر. كەلىسىمگە قول جەتكىزىلىپ، ول ماقۇلدانىپ، قول قويىلعانعا دەيىن بلوكادا تولىق كۇشىندە قالادى. ەكى تاراپ تا اسىقپاي، ءبارىن دۇرىس جاساۋى كەرەك. ەشقانداي قاتەلىك بولماۋى ءتيىس، - دەپ جازدى ول.

ترامپ قازىرگى اكىمشىلىك دايىنداپ جاتقان كەلىسىمنىڭ بۇرىنعى كەلىسىمدەردەن «مۇلدە وزگەشە» ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

- يرانمەن قارىم-قاتىناسىمىز كاسىبي ءارى ناتيجەلى سيپات الا باستادى. الايدا ولار يادرولىق قارۋ ازىرلەي دە، ساتىپ الا دا المايتىنىن ءتۇسىنۋى كەرەك، - دەدى ا ق ش پرەزيدەنتى.

اۆتور

نازىم بولەسوۆا