تەرەزەدەن تونگەن قاۋىپ: جىل باسىنان بەرى 8 بالا مەرت بولدى

Kazinform ءتىلشىسى ماماندارمەن تىلدەسىپ، وقىس وقيعانى بولدىرماۋدىڭ جولدارىن سۇراستىردى.

جىل باسىنان بەرى ەلوردادا 5 جاعداي تىركەلگەن

توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ Kazinform اگەنتتىگىنىڭ رەسمي ساۋالىنا بەرگەن جاۋابىندا كەلتىرىلگەن دەرەككە سۇيەنسەك، ءبىر عانا استانا قالاسىندا جىل باسىنان بەرى 5 بالا تەرەزەدەن قۇلاپ، 3-ەۋى مەرت بولعان. ال بىلتىر ەلوردادا وسىنداي وقىس وقيعادان 14 ءبۇلدىرشىن كوز جۇمعان. ال ءقاۋىپ توبىنا نەگىزىنەن 2 مەن 5 جاس ارالىعىنداعى بالالار كىرەدى.

- مۇنداي وقيعالاردىڭ نەگىزگى سەبەپتەرى - ەرەسەكتەر تاراپىنان باقىلاۋدىڭ جەتكىلىكسىزدىگى جانە تەرەزەلەردە قورعانىش قۇرىلعىلارىنىڭ بولماۋى. بالالاردىڭ تەرەزەدەن قۇلاۋى بويىنشا دەرەكتەر «112» ءبىرىڭعاي كەزەكشى-ديسپەتچەرلىك قىزمەتىنىڭ پۋلتىنە تۇسەدى، - دەلىنگەن حابارلامادا.

استانا قالاسىنىڭ تۇرعىنى اسلان سامات ۇلىنىڭ سوزىنشە، ءوزى تۇراتىن پاتەردە تەرەزەگە قاجەتتى تورلار مۇلدە ورناتىلماعان. كۇن جىلىنا باستاعان تۇستا ول بۇل ماسەلەنى بايقاپ، دەرەۋ مامانداردى شاقىرعان ەكەن. الايدا كوپ ادام كۇندەلىكتى كۇيبىڭ تىرلىكتىڭ قامىمەن ءجۇرىپ قاۋىپسىزدىك شارالارىن ەسكەرە بەرمەيدى. وسىعان بايلانىستى ول ەڭ الدىمەن جاۋاپكەرشىلىك اتا- انالاردىڭ موينىندا ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

- مەن بۇل پاتەردە تۇرىپ جاتقانىما بەس ايدان استى. قىس پەن كوكتەم كەزىندە تەرەزەدە ارنايى تور دا، شەكتەۋىش تە جوق ەكەنىن بايقاماپپىن. قارىنداستارىم بالكوندا ەركىن ويناپ جۇرە بەرەتىن. كۇن ءتۇسىپ، ءۇي ىسىعان كەزدە تەرەزەنى اشسام، ىشكە شىبىن-شىركەي مەن شاڭ كىرەتىن بولدى. سول ساتتە تەرەزەدە توردىڭ جوقتىعى ەسىمە ءتۇستى. بىردەن قامدانىپ، تەرەزەگە قاجەتتى بارلىق قورعانىش قۇرالدارىن ورناتتىم. مەن سياقتى الدىن الا ەسكەرەتىندەر بار، ءبىراق ەسكەرمەسە، ونىڭ سالدارى اۋىر بولۋى مۇمكىن. سوندىقتان اتا- انالار مەن اعا-اپكەلەردى ءارقاشان ساق بولۋعا شاقىرامىن، - دەيدى ول.

تەرەزە ءتۇرى ەمەس، قورعانىس جۇيەسى ماڭىزدى – ت ج م

تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى كەزىندە ورناتىلاتىن تەرەزەلەر نەگىزىنەن ءۇش ءتۇرلى ماتەريالدان جاسالادى: پلاستيك، اعاش جانە تولىق اينەكتەن تۇراتىن پانورامالىق تەرەزەلەر. مينيسترلىك مالىمەتىنشە، قانداي ماتەريالدان جاسالسا دا، ولاردىڭ بارلىعى بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە قاۋىپتى. ماسەلەن، پلاستيك تەرەزەلەر وڭاي ءارى تولىق اشىلادى. ال پانورامالىق تەرەزەلەردىڭ تومەن ورنالاسۋى بالالار ءۇشىن اسا قاۋىپتى. اعاش تەرەزەلەرگە كەلسەك، ەسكى بولعان جاعدايدا ولاردىڭ بەكىتكىشتەرى السىرەپ، قاۋىپسىزدىك دەڭگەيى تومەن بولادى. جالپى، تەرەزەدەن تونەتىن قاۋىپ ونىڭ قانداي ماتەريالدان جاسالعانىندا ەمەس، قورعانىس قۇرالدارىنىڭ بولماۋى مەن تەرەزەنىڭ اشىق كۇيدە قالۋىنان كەلەدى. ءدال وسى فاكتورلار قايعىلى جاعدايلاردىڭ نەگىزگى سەبەبى.

- ت ج م موسكيت تورلارى قاۋىپسىزدىك قۇرالى ەمەس ەكەنىن ۇنەمى ەسكەرتەدى. ولار تەك جاندىكتەردەن قورعايدى، بالانىڭ سالماعىن كوتەرمەيدى. بالالار تورعا سۇيەنگەن جاعدايدا، تور وپ-وڭاي جىرتىلىپ كەتەدى. بۇل تۇستا ارنايى شەكتەۋىشتەر مەن بلوكيراتورلار - ءتيىمدى قاۋىپسىزدىك قۇرالدارىنىڭ ءبىرى. ولار تەرەزەنى تولىق اشۋعا جول بەرمەيدى، بالانىڭ ءوز بەتىنشە اشۋىنا كەدەرگى جاسايدى، قۇلاۋ قاۋپىن ايتارلىقتاي تومەندەتەدى، - دەپ جازىلعان ۆەدومستۆو حابارلاماسىندا.

قۇزىرلى ورگاندار دا بۇل ماسەلەنى نازاردان تىس قالدىرمايدى. بىلتىر مۇنداي قايعىلى جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا ەل بويىنشا 10 مىڭنان استام پروفيلاكتيكالىق جۇمىس جۇرگىزىلگەن. الەۋمەتتىك تۇرعىدان از قامتىلعان وتباسىلارعا 10 مىڭ تەرەزە بۇعاتتاعىشى تەگىن ورناتىلدى.

ال 2026-جىلى 433 ءتۇسىندىرۋ جۇمىسى ءۇشىن قۇرىلعان توپ 12 مىڭنان استام ادامدى تەرەزەدەن كەلەتىن ءقاۋىپ تۇرلەرى جايلى قۇلاعدار ەتكەن. ماماندار «قاۋىپسىز تەرەزە» اكسياسى اياسىندا كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەردىڭ تەرەزەلەرىنە 1,1 مىڭنان استام بلوكيراتور ورناتتى.

- بۇل باعىتتا الەۋمەتتىك جەلىلەردە 850 گە جۋىق ماقالا جاريالاندى، 24 مىڭنان استام اقپاراتتىق ماتەريال تاراتىلدى. دەمالىس كەزىندە بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە تەرەزەدەن قۇلاۋ جاعدايلارىن بولدىرماۋ ماقساتىندا بارلىق اتا-انالارعا اقپاراتتىق حابارلامالار مەن جادىنامالار (WhatsApp ارقىلى) جىبەرىلەدى، - دەلىنگەن مينيسترلىكتىڭ رەسمي جاۋابىندا.

ەلدە «تەرەزە- SAFe» رەسپۋبليكالىق ناۋقانى باستالدى

بۇل ماسەلە تەك ءبىر عانا مينيسترلىكتىڭ قۇزىرىندا ەمەس. ەلدە «قازاقستان بالالارى» تۇجىرىمداماسى اياسىندا «تەرەزە- SAFe» كەڭ اۋقىمدى اقپاراتتىق ناۋقانى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. اتالعان باستاما بىرنەشە مەملەكەتتىك ورگاننىڭ، سونىڭ ىشىندە وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ بىرلەسكەن جۇمىسى نەگىزىندە ىسكە اسادى. نەگىزگى ماقسات - بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە الدىن الۋ شارالارىن كۇشەيتۋ.

- ناۋقاننىڭ نەگىزگى ەلەمەنتى — ءار وتباسىنىڭ كۇندەلىكتى ومىرىنە «قاۋىپسىزدىك مينۋتى» ەرەجەسىن ەنگىزۋ. ەرەجەگە سايكەس اتا-انالار كۇن سايىن ءۇي ءىشىن تەكسەرىپ شىعۋعا داعدىلانۋى كەرەك. تەكسەرۋ كەزىندە تەرەزە بۇعاتتاعىشتارىنىڭ بەرىكتىگىنە جانە تەرەزە الدىندا بالا شىعىپ كەتەتىن جيھازدىڭ تۇرماۋىنا باسا نازار اۋدارۋ قاجەت. باستى ماقسات - ءاربىر اتا-انانىڭ بويىندا تۇرمىستىق قاۋىپسىزدىك داعدىسىن قالىپتاستىرۋ، - دەپ مالىمدەيدى ۆەدومستۆو.

ناۋقان اياسىندا وڭىرلەردە ءبىرقاتار ءىس- شارالار جوسپارلانعان. ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ءار مەكتەپ پەن بالاباقشادا ء«قاۋىپسىز ءۇي» تاقىرىبىندا ساباقتار ءوتىپ، اتا- انالار جينالىستارى ۇيىمداستىرىلادى. تۇرعىن ءۇي سەكتورىندا تۇرعىندارمەن بىرلەسىپ، تەرەزەلەرگە ارنايى قورعانىس قۇلىپتارىن ورناتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. ال دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى ۇيلەردە شاعىن «قاۋىپسىزدىك ءاۋديتىن» وتكىزىپ، اتا- انالارعا ناقتى ۇسىنىستار مەن پراكتيكالىق كەڭەستەر بەرەدى ەكەن.

تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى سالاسىندا قاۋىپسىزدىك - باستى تالاپ

اقپاراتتىق- ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى كۇشەيتىلگەنىنە قاراماستان، تەرەزەدەن تونگەن قاۋىپ توقتار ەمەس. سوندىقتان مەملەكەت الدىن الۋ شارالارىن زاڭنامالىق دەڭگەيدە ناقتىلاپ وتىر. اتاپ ايتقاندا، 2024-جىلى ساۋلەت، قالا قۇرىلىسى جانە قۇرىلىس سالاسىنا قاتىستى ءبىرقاتار زاڭدارعا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. جاڭا زاڭعا ساي تۇرعىن ءۇي قۇرلىسىنا جاۋاپتى ءار كومپانيا تەرەزەلەردەگى قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋى كەرەك.

- «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ساۋلەت، قالا قۇرىلىسى جانە قۇرىلىس قىزمەتى تۋرالى» زاڭعا سايكەس (27-2-باپتىڭ 2-تارماعى جانە 27-2-باپتىڭ 3-تارماعى) قۇرىلىس سالۋشىلار جاڭا تۇرعىن ۇيلەردە تەرەزە ويىقتارىن قۇلىپتارمەن جانە قاۋىپسىزدىك مەحانيزمدەرىمەن قامتاماسىز ەتۋگە مىندەتتى دەپ وزگەرتىلدى، - دەلىنگەن ق ر ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىنىڭ رەسمي جاۋابىندا.

سونداي-اق «تۇرعىن ءۇي قاتىناستارى تۋرالى» زاڭعا سايكەس (51-1-باپتىڭ 5-تارماعىنىڭ 3 تارماقشاسى، 51-5-باپتىڭ 2-تارماعىنىڭ 3 تارماقشاسى جانە 51-6-باپتىڭ 4-تارماعىنىڭ 2 تارماقشاسى) پاتەر يەلەرىنىڭ ءقاۋىپسىز تۇرۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى مۇلىكتىڭ مەنشىك يەلەرى بىرلەستىگى، پاتەرلەر مەنشىك يەلەرىنىڭ كووپەراتيۆى جانە باسقارۋدىڭ وزگە دە نىساندارىنىڭ قۇزىرەتىنە جاتادى.

ءۇش ايدا 8 مىڭنان استام اتا-انا جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى

الايدا باستى سەبەپ - ادامي فاكتور. كوپ جاعدايدا اتا-انالار بالالارىن كوزدەن تاسا قالدىرىپ جاتادى. بۇلدىرشىندەردىڭ قيمىلى شيراق، ال از عانا بەيقامدىقتىڭ ءوزى قايعىلى جاعدايعا اكەلۋى مۇمكىن. سوندىقتان قۇزىرلى ورگاندار ءار اتا- انانى ءوز پەرزەنتىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە ەرەكشە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋعا شاقىرادى. سەبەبى اتا- انا بالاعا باس-كوز بولا الماسا، زاڭناماعا سايكەس 20 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە ايىپپۇل سالىنادى. بۇل شامامەن 70 مىڭ تەڭگە. رەسمي دەرەككە سايكەس، سوڭعى ءۇش ايدىڭ وزىندە وسى باپ بويىنشا 8 مىڭنان استام اتا-انا مەن زاڭدى وكىل جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان.

- كامەلەتكە تولماعانداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا شارالار قابىلداماعانى ءۇشىن اقبتك- ءنىڭ 127-بابىنا سايكەس 20 ا ە ك- كە دەيىن ايىپپۇل نەمەسە 10 تاۋلىككە دەيىن اكىمشىلىك قاماق تۇرىندە جاۋاپكەرشىلىك كوزدەلگەن، - دەيدى ق ر باس پروكۋراتۋراسى.

بۇعان دەيىن باس پروكۋراتۋرا بالالاردىڭ تەرەزەدەن قۇلاۋىنا بايلانىستى تۇرعىندارعا ەسكەرتۋ جاساعان ەدى.

ۇقساس

پرەزيدەنتتىڭ ب ا ق سالاسىنداعى 2026-جىلعى سىيلىقتارى مەن گرانتتارىنا ءوتىنىم قابىلداۋ باستالدى