قاسىم-جومارت توقايەۆ: عىلىمدى قارجىلاندىرۋ ىسىنە قاتاڭ ءتارتىپ كەرەك

الماتى. KAZINFORM - مەملەكەت باسشىسى ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ- دا عىلىمي قوعامداستىقپەن كەزدەستى، دەپ حابارلايدى اقوردانىڭ باسپا ءسوز قىزمەتى.

قاسىم-جومارت توقايەۆ عىلىمدى قارجىلاندىرۋ ىسىنە قاتاڭ ءتارتىپ كەرەك، قاراجاتتى باسىمدىقتارعا قاراي جۇمساعان ءجون دەپ سانايدى

- مەملەكەت سوڭعى التى جىلدا عىلىمعا ارنالعان قارجىنى بىرنەشە ەسە ۇلعايتتى. جىل سايىن عىلىمعا 200 ميلليارد تەڭگەدەن استام، ءتىپتى، بۇدان دا كوپ، 500 ميلليون دوللاردان اسا قارجى بولىنەدى. بۇل — قازاقستان ءۇشىن قوماقتى اقشا. الايدا عىلىمدى قارجىلاندىرۋدىڭ ناقتى ناتيجەسىن ازىرگە كورە الماي وتىرمىز. باس پروكۋراتۋرا سالالىق مينيسترلىكتە جانە عىلىم قورىندا كوپتەگەن ءارى اۋقىمدى قارجىلىق زاڭبۇزۋشىلىقتارعا جول بەرىلگەنىن اشكەرەلەدى. نەلىكتەن وسىلاي بولعانىن تاپ باسىپ ايتۋ قيىن. گرانت الۋشىلاردى اككرەديتتەۋدەن باستاپ قارجىلاندىرۋ ۇدەرىسىنىڭ بارلىق كەزەڭىندە كەمشىلىكتەر كوزگە كورىنىپ تۇر. مەنىڭ تۇسىنىگىمدە، عىلىم مەن جەمقورلىق ءبىر بىرىنە كەرەعار قۇبىلىس، ەكەۋى قاتار اتالماۋعا ءتيىس. مەملەكەت قارجىسىن جىمقىرعىسى كەلەتىن كەز كەلگەن ارەكەتكە توسقاۋىل قوياتىن سۇزگى نە كەدەرگى جوق. عىلىمي ۇدەرىستى دامىتۋدىڭ تۇجىرىمدى كوزقاراسى قالىپتاسپاعان. «ايتەۋىر قاراجاتتى قالايدا يگەرسەك بولدى» دەگەن ۇستانىم تامىر جايعان. عىلىمي جۇمىستىڭ ناقتى پايداسى، جاڭاشىلدىعى قانداي؟ وعان ەشكىم باس قاتىرمايدى. بۇعان قوسا، ساراپتاما ۇزاققا سوزىلادى. جوبالار ۋاقتىلى ىسكە اسپايدى. ۇكىمەت اتالعان ماسەلەلەردى ەگجەي-تەگجەيلى تەكسەرىپ، جاعدايدى تۇزەۋ ءۇشىن شۇعىل شارالار قابىلداۋى قاجەت، - دەدى پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقايەۆ كاسىپتىك، عىلىمي، ينجەنەرلىك- تەحنيكالىق مامانداردى ساپالى دايارلاۋعا كۇش سالۋدىڭ ماڭىزىنا توقتالدى.

- وزدەرىڭىزگە ءمالىم، بيىلعى جىلدى «سيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكت جىلى» دەپ جاريالادىم. ياعني قازاقستاندى عىلىمي- تەحنولوگيالىق تۇرعىدان دامىتىپ، تەحنيكا مەن وندىرىستىك پروتسەستەردى ارتتىرۋ ءۇشىن شارا قابىلداۋىمىز كەرەك. مەنىڭ ويىمشا، بىزدە زاڭگەرلەر، فيلولوگتار مەن ديپلوماتتار، ياعني، گۋمانيتارلىق سالا ماماندارى وتە كوپ. ۇلتتىڭ مەنتاليتەتىن وزگەرتۋىمىز كەرەك. ال ول قالاي وزگەرەدى؟ ول ءۇشىن عىلىم مەن تەحنولوگياعا مويىن بۇرۋىمىز قاجەت. بۇل ءبىزدىڭ قولىمىزدان كەلمەي مە؟ قازاقستاندا تۋرا ماعىناسىندا سانا رەۆوليۋتسياسىن جاساۋىمىز كەرەك دەپ ويلايمىن.

وسى ورايدا ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ەرەكشە ميسسياسىن اتاپ وتكىم كەلەدى. ولار ءبىلىمدى، پاراساتتى، ەلدىڭ كەلەشەگى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك ارقالاي الاتىن ازاماتتاردىڭ جاڭا بۋىنىن تاربيەلەپ شىعارۋدا ايرىقشا ءرول اتقارادى. مەملەكەتتىڭ زياتكەر قاۋىمى ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا قالىپتاسادى. ءبىلىم بەرۋ سالاسىن الەۋمەتتىك قىزمەت رەتىندە قابىلداۋ دۇرىس ەمەس. قازىرگى قۇبىلمالى الەمدە ءبىلىم ماڭىزدى وندىرىستىك كۇشكە اينالدى. جاستارىمىزدىڭ عىلىمعا، يننوۆاتسيالىق كاسىپكەرلىككە، وزىق تسيفرلىق داعدىلاردى مەڭگەرۋگە قىزىعۋشىلىق تانىتاتىنى قۋانتادى.

مەملەكەتتىڭ مىندەتى - جاستاردى ساپالى بىلىممەن قامتاماسىز ەتۋ، ولاردىڭ زاماناۋي عىلىمي بازادا جۇمىس ىستەۋىنە، دۇنيە جۇزىمەن اكادەميالىق بايلانىس ورناتۋىنا جاعداي جاساۋ. كوپ ۇزاماي جاساندى ينتەللەكت ۋنيۆەرسيتەتى اشىلادى. مۇنى ماڭىزدى ۋاقيعالاردىڭ ءبىرى دەپ ايتۋعا بولادى. وقۋ ورنى العاشقى ستۋدەنتتەرى مەن ماگيسترانتتارىن بيىل قابىلداۋدى جوسپارلاپ وتىر. ىرگەلى عىلىمسىز جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋ مۇمكىن ەمەس ەكەنىن تۇسىنگەن ءجون. الگوريتمدەر مەن كۇردەلى ينجەنەرلىك ونىمدەر، ەڭ الدىمەن، دامىعان عىلىمي جانە ۋنيۆەرسيتەتتىك ورتادا پايدا بولادى. سول سەبەپتى وسى باعىتقا ايرىقشا كوڭىل بولەمىز، - دەدى پرەزيدەنت.