دەكرەتتەگى اكەلەر: زاڭ نە دەيدى، جۇمىس بەرۋشى نە ىستەيدى
قاراعاندى. KAZINFORM - قازاقستاندا بالا كۇتىمى بويىنشا دەمالىس رەسمي تۇردە تەك انالارعا عانا ەمەس، اكەلەرگە دە تەڭ دارەجەدە قاراستىرىلعان. سوعان قاراماستان، ءىس جۇزىندە ەر ازاماتتار جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ قارسىلىعىنا، قوعامدىق ستەرەوتيپتەرگە جانە ءتۇرلى قىسىمعا جيى ۇشىرايدى.
قاراعاندى وبلىسى بويىنشا مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكتسياسى كوميتەتىنىڭ دەپارتامەنتى بۇل قۇقىقتىڭ قالاي جۇزەگە اسىرىلاتىنىن جانە زاڭ بۇزىلعان جاعدايدا قانداي شارالار قابىلداناتىنىن ءتۇسىندىردى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك كودەكسىنىڭ 87-بابىنا سايكەس، ءۇش جاسقا دەيىنگى بالا كۇتىمى بويىنشا دەمالىستى انا عانا ەمەس، اكە نەمەسە بالاعا ناقتى كۇتىم جاساپ وتىرعان كەز كەلگەن وتباسى مۇشەسى راسىمدەي الادى. زاڭنامادا جىنىستىق بەلگىگە قاتىستى ەشقانداي شەكتەۋ قاراستىرىلماعان.
ەڭبەك ينسپەكسياسى وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا، بارلىق قاجەتتى قۇجاتتار ۇسىنىلعان جاعدايدا جۇمىس بەرۋشى دەمالىستى راسىمدەۋگە مىندەتتى.
- بالا كۇتىمى بويىنشا دەمالىس بالاعا ناقتى كۇتىم جاسايتىن كەز كەلگەن وتباسى مۇشەسىنە، ونىڭ ىشىندە اكەسىنە دە بەرىلەدى. زاڭدا جىنىستىق بەلگى بويىنشا شەكتەۋلەر جوق. قىزمەتكەر ءوتىنىش بەرىپ، ءتيىستى قۇجاتتاردى ۇسىنعان جاعدايدا جۇمىس بەرۋشى مىندەتتى تۇردە بۇيرىق شىعارادى، - دەپ ناقتىلادى ۆەدومستۆو.
سوعان قاراماستان، بۇل قۇقىقتى پايدالاناتىن ەرلەر سانى ازىرگە كوپ ەمەس. كوپ جاعدايدا ولار كەڭەس الۋعا تەك قيىندىقتارعا تاپ بولعاننان كەيىن عانا جۇگىنەدى.
باس تارتۋ مەن جۇمىستان شىعارۋ: زاڭ بۇزۋشىلىق قاي جەردە باستالادى
ەڭبەك ينسپەكتسياسىنىڭ مالىمەتىنشە، مۇنداي قۇقىق بۇزۋشىلىقتار البەتتە تىركەلگەن. ولاردىڭ قاتارىندا دەمالىس بەرۋدەن نەگىزسىز باس تارتۋ عانا ەمەس، سونداي-اق وسى قۇقىقتى پايدالانعان قىزمەتكەرلەردى جۇمىستان شىعارۋ جاعدايلارى دا بار.
- بالا كۇتىمى بويىنشا دەمالىس بەرۋدەن زاڭسىز باس تارتۋ فاكتىلەرى، سونداي-اق وسى قۇقىقتى پايدالانعان قىزمەتكەرلەردى جۇمىستان شىعارۋ جاعدايلارى كەزدەسەدى. مۇنداي ارەكەتتەر ەڭبەك زاڭناماسىن بۇزۋ بولىپ سانالادى. شاعىم تۇسكەن جاعدايدا تەكسەرىس جۇرگىزىلىپ، ءتيىستى شارالار قابىلدانادى، - دەپ حابارلادى دەپارتامەنتتە.
ماماندار اتاپ وتكەندەي، زاڭدى نەگىزدەر بولعان جاعدايدا جۇمىس بەرۋشىنىڭ باس تارتۋعا قۇقىعى جوق - دەمالىس قىزمەتكەردىڭ جازباشا ءوتىنىشى نەگىزىندە راسىمدەلەدى.
«ەرلەر دەكرەتىن» راسىمدەۋ ءتارتىبى
بۇل ءراسىم كۇردەلى ەمەس جانە جالپىعا بىردەي ءتارتىپ بويىنشا جۇرگىزىلەدى:
• جازباشا ءوتىنىش؛
• بالانىڭ تۋۋ تۋرالى كۋالىگى؛
• قاجەت بولعان جاعدايدا - انانىڭ بۇل دەمالىستى پايدالانبايتىنى تۋرالى جۇمىس ورنىنان انىقتاما.
وسى قۇجاتتار تاپسىرىلعاننان كەيىن جۇمىس بەرۋشى ءتيىستى بۇيرىق شىعارۋعا مىندەتتى.
كەمسىتۋشىلىككە جول جوق
ەڭبەك كودەكسىنىڭ 6-بابىنا سايكەس، ەڭبەك قۇقىقتارىن جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا جىنىسقا بايلانىستى كەز كەلگەن شەكتەۋلەرگە قاتاڭ تىيىم سالىنادى.
- بالا كۇتىمى بويىنشا دەمالىستى پايدالانۋعا بايلانىستى قىسىم كورسەتۋ، قىزمەتىن تومەندەتۋ نەمەسە جۇمىستان شىعارۋ زاڭسىز بولىپ تابىلادى جانە ولاردى زاڭ اياسىندا داۋلاپ، قورعاۋعا بولادى، - دەپ اتاپ ءوتتى ماماندار.
قۇقىقتارى بۇزىلدى دەپ ەسەپتەگەن قىزمەتكەر كەلىسۋ كوميسسياسىنا، سوتقا جۇگىنۋگە نەمەسە ەڭبەك ينسپەكسياسىنا، ونىڭ ىشىندە E- Otinish پلاتفورماسى ارقىلى شاعىم تۇسىرۋگە قۇقىلى.
تەكسەرۋ ناتيجەسىندە جۇمىس بەرۋشىگە زاڭ بۇزۋشىلىقتاردى جويۋ تۋرالى نۇسقاما بەرىلۋى، بەرەشەكتەردى وتەۋ مىندەتتەلۋى مۇمكىن. كەي جاعدايلاردا كاسىپورىن قىزمەتىن ۋاقىتشا توقتاتۋ شارالارى دا قولدانىلۋى ىقتيمال. سونىمەن قاتار اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك قاراستىرىلعان. ءتيىستى شەشىم تەكسەرىس اياقتالعاننان كەيىن 15 كۇنتىزبەلىك كۇن ىشىندە قابىلدانادى.
جەكە تاجىريبە: «قوعام ءالى تولىق دايىن ەمەس»
قاراعاندى تۇرعىنى رۋسلان بالا كۇتىمى بويىنشا دەمالىسقا شىققانىن ايتىپ، بۇل شەشىمنىڭ وڭاي قابىلدانباعانىن جەتكىزدى.
- ءبىزدىڭ قوعام «دەكرەتتەگى ەر ادام» ۇعىمىن ءالى تولىق قابىلداي قويعان جوق. باسشىلىق مەنى دەمالىسقا وڭايلىقپەن جىبەرگەن جوق. ونىڭ ۇستىنە، شىنىمەن بالاعا كۇتىم جاساپ جۇرگەن-جۇرمەگەنىمدى ارا-تۇرا تەكسەرىپ وتىرادى. ءبىز مۇنداي شەشىمدى جۇبايىمنىڭ تابىسى جوعارى بولعاندىقتان قابىلدادىق. سەبەبى ءدال قازىر وتباسىمىز ءۇشىن بۇل ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمدى بولدى، - دەيدى ول.
جاڭا نورمالار: اكەلەردىڭ دەكرەتى ەڭبەك وتىلىنە ەنگىزىلەدى
بۇل رەتتە زاڭنامالىق دەڭگەيدە قىزمەتكەرلەردىڭ قۇقىقتارىن كەڭەيتۋ باعىتىنداعى جۇمىس جالعاسىپ جاتىر. ءماجىلىس دەپۋتاتتارى ەڭبەك زاڭناماسىن جانە ەڭبەكتى قورعاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمدا قابىلدادى.
دەپۋتات ەرلان سايروۆتىڭ ايتۋىنشا، قۇجات قىزمەتكەرلەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى كۇشەيتىپ، قوسىمشا كەپىلدىكتەردى ەنگىزۋدى كوزدەيدى.
- بۇل زاڭ جوباسى ەڭبەكتى قورعاۋ جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا جانە قىزمەتكەرلەردىڭ قۇقىقتارىن جان-جاقتى قورعاۋعا باعىتتالعان. وندا ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ وكىلەتتىكتەرىن كەڭەيتۋ دە، قىزمەتكەرلەر ءۇشىن قوسىمشا الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەر قاراستىرۋ دا كوزدەلگەن، - دەدى ول.
ماڭىزدى جاڭاشىلدىقتاردىڭ ءبىرى - جۇمىس ىستەمەيتىن اكەنىڭ كىشكەنتاي بالاعا كۇتىم جاساعان كەزەڭىن زەينەتاقى تاعايىنداۋ كەزىندە ەڭبەك وتىلىنە قوسۋ. بۇل نورما كونستيتۋتسيالىق سوت ۇستانىمىن ىسكە اسىرىپ، الەۋمەتتىك سالادا انالار مەن اكەلەردىڭ قۇقىقتارىن تەڭەستىرۋگە باعىتتالعان.
ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا، بالا كۇتىمى بويىنشا دەمالىسقا شىعاتىن ەرلەر سانى بىرتىندەپ ءوسىپ كەلەدى. بۇل ءۇردىس قۇقىقتىق ساۋاتتىلىقتىڭ ارتۋىمەن قاتار، وتباسىنداعى رولدەر مەن جاۋاپكەرشىلىكتى قايتا قاراۋ مادەنيەتىنىڭ قالىپتاسۋىمەن تىعىز بايلانىستى.
