وكىنىشسىز، وتىرىكسىز، وكپەسىز
ايتايىن دەگەنىمىز بۇل ەمەس. مىنە، كەزەكتى كالەندارلىق جىل دا جالىن كۇزەدى. كەشە عانا سياقتى ەدى. زىرىلداپ ايلار ءوتتى. زاۋىلداپ جىل ءوتتى. زىمىراعان ۋاقىت. ءوتىپ بارا جاتقان جىلعا قاراپ، ەرىكسىز ويلاناسىز: نە ءبىتىردىم، نە ءبىتتى؟ «نەگە، نەلىكتەن؟» دەگەن سۇراقتاردىڭ باسى قىلتيىپ، جامىراي باستاسا، كوگەندەگى قوزىداي دارمەنسىز قالىپتا، «قايران، ۋاقىت-اي!» دەگەننەن باسقاعا شاماڭىز كەلمەي، ۇلى ۋاقىت الدىندا شاراسىز پەندە كەيپىنە تۇسەسىز.
«ولگەلى جاتقان جانداردىڭ بەس وكىنىشى» دەگەن كىتاپتىڭ اۆتورى برونني ۆەە ۇزاق جىل اۋرۋحانادا جۇمىس ىستەگەن ەكەن: ءومىرىنىڭ ەڭ سوڭعى ساعاتتارى مەن ساتتەرىن توسىپ جاتقان تالاي ادامنىڭ جان سىرىن تىڭداپ، وسىنداي كىتاپ جازىپتى. اجال اۋزىنداعى قانشاما ادامنىڭ ايتقاندارىن جيناقتاي كەلگەندە، ەڭ كوپ كەزدەسكەن بەس وكىنىشتى تىزىمدەپتى.
1. ءوزىمنىڭ قاجەتىمشە ءومىر سۇرۋگە باتىلىم بارماپتى، اينالامداعى ادامداردىڭ كوڭىلىنە قاراپ ءومىر ءسۇرىپپىن، سوعان وكىنەمىن.
2. شەكتەن تىس جۇمىس جاساپپىن، سوعان وكىنەمىن.
3. ءوز سەزىمىمدى بىلدىرۋگە باتىلىم بارماپتى، سوعان وكىنەمىن.
4. دوستارىممەن بايلانىستى ءۇزىپ الىپپىن، سوعان وكىنەمىن.
5. باقىتتى بولۋىما بولار ەدى، مۇمكىندىگىمدى شەكتەپپىن، سوعان وكىنەمىن.
بۇل - ومىردەن وتكەلى جاتقان جانداردىڭ بەس وكىنىشى. ال ءومىر ءسۇرىپ جۇرگەن، وسىنداي بەس نارسە قاپەرىنە كىرىپ-شىقپايتىن بىزدەردىڭ بارىمىزگە تيىسىنشە ساباق الۋعا بولار ما ەدى؟!. بولار ەدى. ءبىراق پەندەشىلىگىمىز ۇستاپ كەتەتىنىن نەسىن جاسىرايىق: ءومىرى ولمەيتىندەي، جالعاندى جالپاعىنان باسىپ جۇرە بەرەردەي كورەمىز عوي؛ اقىن مۇقاعالي ماقاتايەۆ ايتقانداي: - «ءومىر دەگەننىڭ ءبىر كۇندىك جارىق ساۋلە ەكەندىگىن» ەستەن شىعارىپ الامىز؛ جاقىن جانداردىڭ جۇرەگىن جارالايتىن جامان سوزدەر ايتامىز، قاربالاس- قاپىستا قيماس ادامداردىڭ كوڭىلىن ءتۇسىرىپ الامىز؛ جۇمىس-جۇمىس دەپ جانتالاسىپ ءجۇرىپ، وتباسى - وشاق قاسىنا، بالالار تاربيەسىنە دە دۇرىستاپ كوڭىل بولە بەرمەيمىز؛ دوستارمەن دە زاۋدە ءبىر بولماسا - الدەقانداي مەرەيتوي، الدەبىر جيىن باسىندا جولىعىسىپ، شۇيىركەلەسكەننەن وزگە شىن پەيىلمەن ءجيى ارالاسا كەتپەيتىندىگىمىز تاعى بار؛ باقىت - دەگەن الىستا ەمەس، ءدال قاسىڭدا، ءوز باسىڭدا ەكەنىن ويلاۋعا ەش مۇرشامىز جوق، سونىڭ سالدارىنان قۇدايدىڭ بەرگەن ەسىل ۋاقىتىن ۇزدىكسىز سەريالدار مەن ىرقىلجىڭ شارالارعا، ساندالباي ءجۇرىس پەن بوستەكى نارسەلەرگە جۇمساپ، «ۋاقىت جوق» دەپ زار قاعىپ، شىر-شىر ەتەمىز...
ءبىزدىڭ قازاق ءوز سەزىمىن بۇركەپ ۇستاۋعا بەيىمدەلگەن: نەبارى ءبىر-اق اۋىز ءسوزدى - «مەن سەنى جاقسى كورەمىن» دەگەندى ءوزىمىزدى جارىق دۇنيەگە اكەلگەن اكە-شەشەمىزگە، ءوزىمىزدىڭ جارىمىزعا، بالالارىمىزعا، ەت جاقىن باۋىرلارىمىزعا، سىرلاس دوستارىمىز بەن تەڭ قۇربىلارىمىزعا، ومىردە ۇشىراسقان سۇيكىمدى جاندارعا باتىلىمىز بارىپ، ايتا المايتىنىمىز وتىرىك پە؟!. سونداي ماعىناداعى سوزدەردى ايتساق، ناق كىتاپتىڭ ءسوزىن نەمەسە كينو كەيىپكەرلەرىنىڭ اۋزىمەن ايتىلاتىن جاتتاندى سوزدەردى قايتالاعانداي قيپاق كۇي كەشەمىز. جوعارىدا كەلتىرىلگەن بەس وكىنىشتىڭ بىرەۋى بولماسا، بىرەۋى ءسىزدىڭ دە، ءبىزدىڭ دە باسىمىزدا بار. ءبىراق ءبىز كەيدە اقيقاتتى مويىنداي المايمىز، وعان دا باتىلىمىز بارمايدى...
ءومىردى وكىنىشكە، وتىرىككە، وكپەگە قۇرىپ الامىز دا، بارلىق كىنانى وزگەگە ارتاتىنىمىز دا جاسىرىن ەمەس قوي.
وكىنىشسىز ءومىر سۇرۋگە بولا ما؟!.
وتىرىكسىز شە؟!.
وكپەسىز ءومىر سۇرگەن قالاي: جاقسى ما، جامان با؟!.
بۇل سۇراقتاردىڭ جاۋابىن جاتقا بىلەتىنىڭىزگە داۋ جوق.
ءبارى ءوز قولىمىزدا: قاراپايىم قاعيداتتاردى قاپىسىز ورىنداۋ سونشالىقتى قيىن دا ەمەس، الايدا مۇندايدا كەجەگەمىز كەيىنگە تارتا قالادى؛ ءوزىمىزدى ىڭعايسىز قالىپتا سەزىنەمىز، ءبارى ءبىرتۇرلى كورىنگەندەي بولادى؛ ءسويتىپ كەلەمىز دە ەجەلگى سالپاڭ تىرلىككە قايتا جەگىلەمىز، جۇمىس-جۇمىس دەپ جانتالاسا تۇسەمىز؛ سويتە-سويتە وكىنىش سانىن بەسەۋدەن دە كوبەيتىپ العانىمىزدى بايقاماي قالامىز.
كەلمەستىڭ كەمەسىنە ءمىنىپ كەتكەندەر الگىندەي بەس وكىنىشپەن ءوتىپتى.
ۋاقىت ارباسىنا ءمىنىپ كەلە جاتقاندار وسىنى وقىسا - ويلانار دەگەن نيەتپەن جازعان بولدىق.
باياندى بولسىن بىزدەرگە بابالاردان قالعان جىل!
«ايقىن»
