«قارجى شەتەلگە كەتىپ جاتىر»
جازعى دەمالىس باستالىپ، كوپتەن كۇتكەن تىنىعۋ كەزەڭى كەلدى. وسى تۇستا قازاقستاندىقتاردىڭ بيىل دەمالىستى قايدا وتكىزەتىنى انىقتالدى.
الدىمەن شەتەلگە شىعاتىنداردىڭ ءبارى بىردەي تۋريست ەمەس ەكەنىن ەسكەرگەن ءجون. ءبىرى شەكارا اسۋدى جەكە شارۋاسىمەن جوسپارلاسا، ەندى ءبىرى ناقتى دەمالىس پەن ساياحات ءۇشىن جولعا شىعادى. ياعني بۇل - ەكى بولەك سانات.
وتكەن جىلى قازاقستاننان شەتەلگە شىققان ازاماتتار سانى 11,8 ميلليون ادامدى قۇرادى. بۇل - 2024-جىلمەن سالىستىرعاندا 1,2 پايىزعا از. ولاردىڭ باسىم بولىگى (10,2 ميلليون ادام) شەتەلگە جەكە ماقساتپەن بارعان. ال تۋريستىك ساپارمەن ەلدەن شىققاندار سانى 417,1 مىڭعا جەتكەن. سونىمەن قاتار 17,5 مىڭ ادام قاجىلىققا اتتانسا، 5,6 مىڭ ادام ەمدەلۋ ءۇشىن شەتەلگە بارعان.
جالپى ساپار باعىتتارىنا كوز جۇگىرتسەك، قازاقستاندىقتار ەڭ جيى باراتىن ەلدەردىڭ قاتارىندا رەسەي، وزبەكستان جانە قىرعىزستان بار.
ال تۋريستىك ماقساتتاعى ساپارلاردا باسىمدىق باسقا ەلدەرگە بەرىلگەن. وتكەن جىلى قازاقستاندىقتار كوپ تاڭداعان باعىتتار - قىتاي مەن تۇركيا. ءبىر جىل بۇرىن كوش باسىندا تۇركيا تۇرسا، قازىر قىتاي العا شىققان. بۇعان ەكى ەل اراسىنداعى تۋريستىك الماسۋ باعدارلامالارى دا اسەر ەتتى. سونداي-اق سۇرانىس جوعارى ەلدەردىڭ قاتارىندا مىسىر، گرۋزيا، بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى مەن ۆەتنام بار.
شەتەلگە شىعاتىنداردىڭ سانى ارتقان سايىن سىرتقا كەتەتىن قارجى كولەمى دە نازار اۋدارتپاي قويمايدى. وسى ماسەلەگە ءماجىلىس دەپۋتاتى ايداربەك قوجانازاروۆ توقتالدى.
- مىسالى، قازاقستاندىقتار شەتەلدە دەمالۋ ماقساتىندا شامامەن 4 ميلليارد دوللاردان استام قاراجات جۇمسايدى. ءبىز وسىنداي قارجىمەن وزگە ەلدەردىڭ ەكونوميكاسىن دامىتىپ وتىرمىز، - دەدى ايداربەك قوجانازاروۆ.
دەپۋتاتتىڭ پىكىرىنشە، بيىلعى گەوساياسي احۋال تۋريستىك نارىققا اسەر ەتە باستادى. تاياۋ شىعىستاعى جاعداي ءبىرقاتار تانىمال باعىتتارعا سۇرانىستى تومەندەتۋى مۇمكىن. ال سىرتقى تۋريزمنىڭ باياۋلاۋى ىشكى باعىتتارعا دەگەن قىزىعۋشىلىقتى كۇشەيتىپ، ەل ىشىندەگى تۋريزمگە قوسىمشا سەرپىن بەرۋى ىقتيمال.
قازاقستانعا قىزىعۋشىلىق ارتىپ كەلەدى
سىرتقا ساپارلايتىندار كوپ بولعانىمەن، قازاقستانعا كەلەتىن شەتەلدىك تۋريستەردىڭ قاتارى ارتىپ كەلەدى. ولاردىڭ باسىم بولىگىن وزبەكستان، قىرعىزستان، رەسەي جانە قىتاي ازاماتتارى قۇرايدى.
سوڭعى بەس جىلداعى كورسەتكىشكە قاراساق، ءوسىم ايقىن بايقالادى. سالىستىرمالى تۇردە 2020-جىلى قازاقستانعا 2 ميلليون شەتەلدىك كەلسە، 2025-جىلى بۇل كورسەتكىش 15,7 ميلليونعا جەتكەن.
ىشكى تۋريزمنىڭ دامۋى
ەل ىشىندەگى تۋريزم دە سوڭعى جىلدارى قارقىن العان. بۇل ءۇردىس قازاقستاندىقتاردىڭ دەمالىس مادەنيەتىندە ىشكى باعىتتاردىڭ ۇلەسى ارتىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى.
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتىنشە، بىلتىر قازاقستاندىقتار 11,7 ميلليون تۋريستىك ساپار جاساعان. ونىڭ 87,2 پايىزى ەل ىشىندە جۇزەگە اسقان.
ەڭ كوپ بارعان وڭىرلەر مەن قالالاردىڭ قاتارىندا استانا، الماتى قالاسى، الماتى، قاراعاندى جانە تۇركىستان وبلىستارى بار.
ساپار كەزىندە قازاقستاندىقتاردىڭ باسىم بولىگى تۋىستارى مەن تانىستارىنىڭ ۇيلەرىنە توقتاعان. ال قوناق ءۇي مەن جالدامالى باسپانانى تاڭداعاندار ودان كەيىنگى ورىنداردا. ياعني ىشكى تۋريزمدە ءالى دە تۋىستىق بايلانىس ينفراقۇرىلىمنان باسىم ءتۇسىپ وتىر.
كولىك تاڭداۋ قۇرىلىمى دا وسى ءۇردىستى تولىقتىرادى. ەل ىشىندە ساياحاتتاۋشىلار كوبىنە جەكە اۆتوكولىك پەن تەمىرجولدى پايدالانادى. ال شەتەلگە ساپار كەزىندە نەگىزگى تاڭداۋ اۋە كولىگىنە تۇسەدى.
تۋريزمگە جۇمسالعان شىعىن كولەمى دە ايتارلىقتاي. وتكەن جىلى بۇل كورسەتكىش 1 تريلليون 134,2 ميلليارد تەڭگەگە جەتكەن. ونىڭ 659,2 ميلليارد تەڭگەسى ىشكى تۋريزمگە تيەسىلى. بۇل ەل ىشىندەگى دەمالىس نارىعىنىڭ ەكونوميكالىق سالماعى ارتىپ كەلە جاتىرعانىن كورسەتەدى.
نەگىزگى فوكۋس ءۇش وڭىردە
تۋريزم سالاسىن جۇيەلى دامىتۋ ءۇشىن مەملەكەت نەگىزگى باعىتتاردى ناقتىلاپ وتىر. بۇل - ىشكى جانە كىرمە تۋريزمدى تەڭ دارەجەدە دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ستراتەگيالىق قادامداردىڭ ءبىرى.
تۋريزم يندۋسترياسى كوميتەتى ءتوراعاسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى نۇربول بايجانوۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇگىندە نازار ءۇش باسىم ايماققا اۋدارىلعان. ولار - الماتى، ماڭعىستاۋ وبلىسى جانە بۋراباي.
- بۇرىن مەملەكەتتىك باعدارلامالاردا كلاستەرلىك ءتاسىل مەن باسىم 10 تۋريستىك باعىتقا كوپ كوڭىل بولىنسە، 2024-جىلدان باستاپ پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ءبىز ءۇش نەگىزگى باعىتقا نازار اۋدارىپ وتىرمىز. ولار - الماتى، ماڭعىستاۋ جانە بۋراباي. قازىر جۇمىس ءدال وسى باعىتتار بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتىر، - دەدى سپيكەر.
ونىڭ ايتۋىنشا، نەگىزگى ءتۇيىن ينفراقۇرىلىم ماسەلەسىنە كەلىپ تىرەلەدى. جول، اۋە قاتىناسى، ەلەكتر مەن سۋ جۇيەسى، كارىز، قالدىقتاردى باسقارۋ جانە قاۋىپسىزدىك - تۋريستىك ايماقتاردىڭ دامۋى ءۇشىن شەشۋشى فاكتورلار. اسىرەسە Щۋچە- بۋراباي كۋرورتتىق ايماعى بويىنشا جاڭا جوسپارلار ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. نەگىزگى ماقسات - تۋريستىك جۇكتەمەنى ازايتىپ، ينفراقۇرىلىم مەن مۇمكىندىكتەردى كەڭەيتۋ.
- ءسوز كولىك جۇكتەمەسىن ازايتۋ، قوسىمشا اۆتوتۇراقتار سالۋ، سونداي-اق تۋريستىك اعىندى قايتا ءبولۋ ارقىلى تانىمال كولدەرگە تۇسەتىن جۇكتەمەنى تومەندەتۋ جايىندا بولىپ وتىر، - دەدى ول.
الەۋەت بار، شەشىم كەرەك
سالادا مۇمكىندىك مول بولعانىمەن، ىشكى تۋريزمنىڭ قارقىنىن كۇشەيتۋ ءۇشىن ءالى دە ناقتى ەكونوميكالىق تەتىكتەر قاجەت. بۇل باعىتتاعى باستى ماسەلە - قولداۋدى جۇيەلى ءارى ءتيىمدى ىسكە اسىرۋ.
وسى رەتتە «تۋريستىك قامقور» كورپوراتيۆتىك قورى مەن قازاقستان تۋروپەراتورلار قاۋىمداستىعىنىڭ ءتوراعاسى يننا رەي رەسەي تاجىريبەسىن مىسالعا كەلتىرەدى.
- شارالار قابىلدانىپ جاتىر. ماسەلەن، بالالار ەل ىشىندە تەگىن ۇشا الادى. وتباسىلىق دەمالىسقا جاعداي جاسالىپ، قوماقتى قارجى ءبولىنىپ جاتىر. دەگەنمەن، بۇل ازىرگە كەڭ تارالعان ترەندكە اينالا قويعان جوق. جەڭىلدىكتەردى ەسكەرگەننىڭ وزىندە قازاقستان ىشىندە بۇكىل وتباسىمەن ساياحاتتاۋ كوبىنە شەتەلدە دەمالعاننان قىمباتقا تۇسەدى، - دەدى ول.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، ىشكى تۋريزمدى دامىتۋدا تىكەلەي قولداۋ شارالارى جەتكىلىكسىز، سوندىقتان جۇيەلى ءتاسىل قاجەت.
- ول ءۇشىن تۋريستىك اعىننىڭ اسەرىن ناقتى ەسەپتەۋگە، باسىم باعىتتاردى انىقتاۋعا جانە رەسۋرستاردى ءتيىمدى بولۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن عىلىمي- زەرتتەۋ بازاسىن قالىپتاستىرۋ ماڭىزدى. قازىرگى ۋاقىتتا كوپتەگەن شەشىم تاجىريبە جۇزىندە قابىلدانىپ جاتىر. ال عىلىمي ءتاسىل ناتيجەگە تەزىرەك قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى، - دەپ اتاپ ءوتتى ساراپشى.
جالپى، قازاقستاندا تۋريزمگە قىزىعۋشىلىق جوعارى، تابيعي الەۋەت تە جەتكىلىكتى. سۇرانىس تا بىرتىندەپ ارتىپ كەلەدى. ەندىگى مىندەت - وسى مۇمكىندىكتى ناقتى ەكونوميكالىق ناتيجەگە اينالدىرىپ، ىشكى تۋريزمدى قولجەتىمدى ءارى تارتىمدى ەتۋ.