The Times of Central Asia دەرەگىنشە، قازاقستان، وزبەكستان، تۇرىكمەنستان، قىرعىزستان جانە تاجىكستاننىڭ جيىنتىق جالپى ىشكى ءونىمى 543 ميلليارد دوللارعا باعالانادى. سونىڭ 306 ميلليارد دوللارى قازاقستانعا تيەسىلى.
سالىستىرمالى تۇردە العاندا، وزبەكستان ەكونوميكاسىنىڭ كولەمى - 147 ميلليارد دوللار، تۇرىكمەنستاندا - 50 ميلليارد دوللار، قىرعىزستاندا - 23 ميلليارد دوللار، ال تاجىكستاندا - 18 ميلليارد دوللار.
قازاقستان ورتالىق ازيا ەكسپورتىنىڭ ۇشتەن ەكىسىن قامتاماسىز ەتەدى
قازاقستاننىڭ سىرتقى ساۋداداعى ۇلەسى بۇدان دا جوعارى. ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ جالپى ەكسپورت كولەمى 139 ميلليارد دوللاردى قۇرايدى. سونىڭ 92 ميلليارد دوللارى نەمەسە %66- ى قازاقستانعا تيەسىلى.
وزبەكستان وڭىرلىك ەكسپورتتىڭ %23- ىن نەمەسە 32 ميلليارد دوللارىن قامتاماسىز ەتەدى. تۇرىكمەنستاننىڭ ۇلەسى - %5 نەمەسە 7 ميلليارد دوللار، قىرعىزستاندا - %4 نەمەسە 6 ميلليارد دوللار، ال تاجىكستاندا شامامەن %1 نەمەسە 1,6 ميلليارد دوللار. قازاقستان مەن تاجىكستان بويىنشا شولۋدا 2024 -جىلعى دەرەكتەر پايدالانىلعان.
وسىلايشا، قازاقستان ورتالىق ازياداعى نەگىزگى ەكسپورتتىق ورتالىق بولىپ قالىپ وتىر. ەل بەس مەملەكەتتىڭ جالپى ەكسپورتىنىڭ شامامەن ۇشتەن ەكىسىن قامتاماسىز ەتەدى.
شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردىڭ %70- عا جۋىعى قازاقستانعا تيەسىلى
قازاقستاننىڭ شەتەلدىك كاپيتال تارتۋداعى ۇلەسى دە جوعارى. ورتالىق ازياداعى جيناقتالعان تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار كولەمى 220,5 ميلليارد دوللارعا باعالانادى.
ونىڭ 151,3 ميلليارد دوللارى نەمەسە %68,6- ى قازاقستانعا تيەسىلى. ودان كەيىن تۇرىكمەنستان - 44,6 ميلليارد دوللار، وزبەكستان - 16,7 ميلليارد دوللار. ال قىرعىزستان مەن تاجىكستاننىڭ ءارقايسىسىنا شامامەن 4 ميلليارد دوللاردان كەلەدى.
قازاقستان ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ ەلەۋلى بولىگىن قالىپتاستىرعانىمەن، ورتالىق ازيا حالقىنىڭ تورتتەن ءبىرى عانا ەلىمىزدە تۇرادى. وڭىردەگى 83,6 ميلليون ادامنىڭ شامامەن 21 ميلليونى نەمەسە %25- ى قازاقستاندا تۇرادى. ال وزبەكستانعا ورتالىق ازيا حالقىنىڭ %44- ى نەمەسە شامامەن 37 ميلليون ادام تيەسىلى.
قارجىلىق كورسەتكىشتەر بويىنشا دا قازاقستان كورشىلەس ەلدەردەن ەرەكشەلەنەدى. ەلدىڭ رەزەرۆتەرى 129,3 ميلليارد دوللارعا باعالانادى. ال مەملەكەتتىك جانە مەملەكەت كەپىلدىك بەرگەن سىرتقى قارىز كولەمى 34 ميلليارد دوللاردى قۇرايدى. ياعني رەزەرۆ كولەمى سىرتقى قارىزدان 3,8 ەسە كوپ. بۇل - سالىستىرمالى دەرەكتەر ۇسىنىلعان ءوڭىر ەلدەرى اراسىنداعى ەڭ جوعارى كورسەتكىش.
قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك قارىزى ج ءى ءو- ءنىڭ %24,6- ىنا تەڭ. شەتەلدەن كەلەتىن اقشا اۋدارىمدارىنىڭ كولەمى ج ءى ءو- ءنىڭ نەبارى %0,1- ىن قۇرايدى. ال شەتەلدىك كومەككە تاۋەلدىلىك جالپى ۇلتتىق تابىستىڭ %0,03- ىنا تەڭ.
وسىلايشا، ورتالىق ازيا حالقىنىڭ تورتتەن ءبىرى قازاقستاندا تۇرعانىمەن، ەلىمىز ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ جارتىسىنان استامىن، جالپى ەكسپورتتىڭ ۇشتەن ەكىسىن جانە جيناقتالعان تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردىڭ شامامەن %69- ىن قامتاماسىز ەتەدى. بۇل كورسەتكىشتەر ەكونوميكاسىنىڭ جالپى كولەمى جارتى تريلليون دوللاردان اسقان ورتالىق ازياداعى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق سالماعىن ايقىن كورسەتەدى.
وسىعان دەيىن قازاقستاننىڭ دامۋ كورسەتكىشى بويىنشا ورتالىق ازيادا كوش باستاعانى تۋرالى جازدىق.