11-قىركۇيەكتە قۇرىلتاي سپيكەرى ايبەك دادەبايدىڭ توراعالىعىمەن وتكەن بيۋرو وتىرىسىنىڭ قورىتىندىسىنا وراي دەپۋتاتتار الدىمەن 1994-جىلعى 15-ساۋىردەگى دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىن قۇرۋ تۋرالى مارراكەش كەلىسىمىنە قازاقستاننىڭ قوسىلۋى تۋرالى حاتتاماعا قوسىمشا سانالاتىن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەرەكشە مىندەتتەمەلەرىنىڭ تىزبەسىنە وزگەرىستەردى راتيفيكاتسيالاۋ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا قارايدى. وسى تىزبەگە راتيفيكاتسيالاۋعا ۇسىنىلعان وزگەرىستەر ارقىلى قازاقستان د س ۇ-نىڭ قىزمەتتەردى ىشكى رەتتەۋ جونىندەگى قاعيدالارىنا قوسىلادى.
ەكونوميكالىق ساياسات، ونەركاسىپ جانە ەنەرگەتيكا كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى ناتاليا گودۋنوۆانىڭ اتاپ وتۋىنشە، قۇجاتتا ليتسەنزيالاۋ تالاپتارى مەن راسىمدەرى، بىلىكتىلىك تالاپتارى، سونداي-اق قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنداعى ستاندارتتار قامتىلعان. وسى قاعيدالاردى قابىلداۋ قىزمەتتەر ساۋداسىن رەتتەۋدىڭ ءادىل ءارى اشىق بولۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزادى، اكىمشىلىك راسىمدەردى وڭايلاتۋعا، رەتتەۋ تالاپتارىنىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا، سونداي-اق شەتەلدىك جانە وتاندىق قىزمەت كورسەتۋشىلەر ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋعا ىقپال ەتەدى دەپ كۇتىلەدى.
سونىمەن قاتار، قۇرىلتاي وتىرىسىندا قازاقستان مەن سەربيا ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى اسكەري-تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا قاراۋ جوسپارلانىپ وتىر. حالىقارالىق ىستەر، قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى مارات قوجايەۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇل كەلىسىم تەڭ قۇقىقتىق قاعيدات نەگىزىندە ەلدەر اراسىنداعى ءوزارا ءتيىمدى اسكەري-تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدى ايقىندايدى. وندا اسكەري ماقساتتاعى ءونىمدى ءوزارا جەتكىزۋدى جۇزەگە اسىرۋ، قارۋ-جاراق پەن اسكەري تەحنيكاعا قىزمەت كورسەتۋ مەن جوندەۋ، بىرلەسكەن عىلىمي-زەرتتەۋ جانە تاجىريبەلىك- كونسترۋكتورلىق جۇمىستاردى جۇرگىزۋ جانە باسقا دا باعىتتار قامتىلعان.
دەپۋتاتتار قۇرىلتاي جانىنان قوعامدىق پالاتا قۇرۋ ماسەلەسىن دە قاراستىرادى. حالىقارالىق ىستەر، قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ مۇشەسى ايدوس سارىم اتاپ وتكەندەي، قۇرىلتايدىڭ ءبىرىنشى سەسسياسىنىڭ اشىلۋىندا مەملەكەت باسشىسى ستراتەگيالىق ماڭىزى بار زاڭ جوبالارىن ساراپشىلار قاۋىمداستىعى جان-جاقتى تالقىلاۋى قاجەت ەكەنىن ايتقان بولاتىن. وسى تاپسىرمانى ورىنداۋ ءۇشىن قۇرىلتاي جانىنان قوعامدىق پالاتا قۇرۋ ۇسىنىلىپ وتىر. ونىڭ نەگىزگى ميسسياسى «نولدىك وقىلىم» ساتىسىندا زاڭ جوبالارىنا عىلىمي، ساراپشىلىق جانە قوعامدىق ساراپتاما جۇرگىزۋ بولادى.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك، وتكەن اپتاداعى قۇرىلتاي وتىرىسىندا جوعارى زاڭ شىعارۋشى ورگاننىڭ رەگلامەنتى بەكىتىلدى. قۇجات بويىنشا نەگىزگى بايانداما جاساعان سنەجاننا يماشيەۆانىڭ ايتۋىنشا، زاڭ شىعارۋ باستاماسى قۇقىعى تەك قانا قۇرىلتايدا ىسكە اسىرىلادى. زاڭ جوباسى تىركەلگەننەن كەيىن بيۋرو ونى باس كوميتەتكە جىبەرەدى. باس كوميتەت جۇمىس توبىن قۇرىپ، زاڭ جوباسىنىڭ ودان ءارى پىسىقتالۋىن ۇيىمداستىرادى. زاڭ جوباسى ءۇش وقىلىمدا قارالادى. حالىقارالىق شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ نەمەسە دەنونساتسيالاۋ تۋرالى زاڭدار بۇعان جاتپايدى. مۇنداي جوبالار ەكى وقىلىمدا قارالادى.
قۇرىلتاي وتىرىستارى، ادەتتە، سارسەنبى جانە بەيسەنبى كۇندەرى، تىڭداۋلار - جۇما كۇندەرى، ۇكىمەت ساعاتتارى - دۇيسەنبى كۇندەرى وتكىزىلەدى. وتىرىس دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كەمىندە ۇشتەن ەكىسى، ياعني كەمىندە 97 دەپۋتات قاتىسقان جاعدايدا زاڭدى بولىپ سانالادى. رەگلامەنتتە وتىرىستاردى شاقىرۋ جانە وتكىزۋ، كۇن ءتارتىبىن قالىپتاستىرۋ، دەپۋتاتتاردى تىركەۋ، جارىسسوزدەر وتكىزۋ مەن داۋىس بەرۋ ءتارتىبى تولىق تۇردە ايقىندالادى. نەگىزگى قاعيدات - قۇرىلتاي جۇمىسىنىڭ اشىقتىعى. وتىرىستار اشىق وتكىزىلەدى جانە ولاردىڭ ترانسلياتسياسى كوزدەلەدى. سونىمەن قاتار كەيبىر كوزدەلگەن جاعدايلاردا قولجەتىمدىلىگى شەكتەۋلى اقپاراتتى قورعاۋ تالاپتارى ساقتالا وتىرىپ جابىق وتىرىستار وتكىزىلۋى مۇمكىن.
دەپۋتات پرەمەر- مينيسترگە، ۇكىمەت مۇشەلەرىنە، ءبىرقاتار باسقا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارىنا جانە ءوڭىر اكىمدەرىنە ساۋال جولداۋعا قۇقىلى. دەپۋتاتتىق ساۋالعا جاۋاپ ءبىر ايدان اسپايتىن مەرزىمدە بەرىلۋگە ءتيىس. دەپۋتات تالابىمەن جاۋاپ قۇرىلتاي وتىرىسىندا تىكەلەي جاريالانىپ، قوسىمشا سۇراقتار قويۋعا جانە تالقىلاۋ جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرىلەدى.
كۇن تارتىبىنە شىعارىلعان رەگلامەنت بەكىتىلگەننەن كەيىن دەپۋتاتتار ۇكىمەت مۇشەلەرىنە ساۋال جولدادى. اتاپ ايتقاندا، دەپۋتات جارقىنبەك امانتاي ۇلى تىكەلەي ەفيرلەر مەن الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى قۇقىققا قايشى كونتەنتكە تۇراقتى مونيتورينگ جۇرگىزۋدىڭ ءبىرىڭعاي مەملەكەتتىك جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ كەرەكتىگىن العا تارتتى. ال ەرلان سايىر امانداسۋ ادەبىن ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا نەگىزدەلگەن الەۋمەتتىك نورما رەتىندە قالىپتاستىرۋدىڭ ناقتى ادىستەمەلىك ۇسىنىمدارىن دايىنداۋدى ۇسىندى.
اسحات راحىمجانوۆ بولسا جانارماي ساپاسى بويىنشا اشىق مەملەكەتتىك ءتىزىلىم قۇرۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋدارتتى.
- الماتىدا اي-100 بەنزينى رەتىندە قۇرامىنداعى كۇكىرت مولشەرى نورمادان ءۇش ەسەدەن استام جوعارى ءونىم، ال قىزىلوردا وبلىسىندا ا ي-95 ماركاسىنىڭ ورنىنا كادىمگى ا ي-92 بەنزينى ساتىلعان. بۇل جەكەلەگەن مىسالدار ەمەس. تەكسەرۋ قورىتىندىلارى بويىنشا ساپاسىز جانار-جاعارماي ماتەريالدارىنىڭ ۇلەسى ءالى دە ەلەۋلى دەڭگەيدە قالىپ وتىر،-دەدى اسحات راحىمجانوۆ.