ءماجىلىس دەپۋتاتى مۇرات ابەنوۆ كۋلۋاردا ءىرى قالالاردا جىلدامدىقتى شامادان تىس اسىراتىن جۇرگىزۋشىلەرگە قاتىستى جازانى قاتاڭداتۋ قاجەت ەكەنىن مالىمدەدى.
ونىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا كوبىنە اۋقاتتى، زاڭدى ەلەمەيتىن جانە قوعامدى مەنسىنبەيتىن ادامدار بارادى.
دەپۋتاتتىڭ پىكىرىنشە، جوعارى جىلدامدىقپەن كولىك جۇرگىزۋ - سانالى تۇردە جاسالاتىن ارەكەت، سوندىقتان ونى ابايسىزدا جاسالعان قىلمىس رەتىندە قاراستىرۋ دۇرىس ەمەس.
200 كيلومەتر/ساعات جىلدامدىقپەن جۇرگەن ادام بىرەۋدى قاعىپ كەتسە، ونىڭ ولىمگە اكەلەتىنىن الدىن الا بىلەدى. سوعان قاراماستان ارەكەت ەتەدى. سوندىقتان مۇنداي ىستەردى ابايسىز ەمەس، قاساقانا قىلمىس رەتىندە قاراستىرۋ كەرەك، - دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى مۇرات ابەنوۆ.
ول قازىرگى ايىپپۇلداردىڭ مۇنداي جۇرگىزۋشىلەر ءۇشىن ءتيىمدى توسقاۋىل بولماي وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. سەبەبى اۋقاتتى ازاماتتار ءۇشىن بىرنەشە ميلليون تەڭگە ايىپپۇل تولەۋ قيىندىق تۋدىرمايدى.
وسىعان بايلانىستى دەپۋتات زاڭناماعا وزگەرىستەر ەنگىزۋدى ۇسىندى. اتاپ ايتقاندا، جىلدامدىقتى اسا قاۋىپتى دەڭگەيدە اسىرعان جۇرگىزۋشىلەردى:
جۇرگىزۋشى كۋالىگىنەن ۇزاق مەرزىمگە (7 جىلعا دەيىن) ايىرۋ؛
قايتالاپ بۇزعان جاعدايدا ءومىر بويىنا كولىك جۇرگىزۋ قۇقىعىنان ايىرۋ؛
اۆتوكولىكتى تاركىلەۋ سياقتى قاتاڭ شارالارمەن جازالاۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى.
سونىمەن قاتار ادام ولىمىنە اكەلگەن جول-كولىك وقيعالارىن دا قايتا قاراۋ ۇسىنىلدى.
قازىر مۇنداي جاعدايلار كوبىنە ابايسىزدا جاسالعان قىلمىس رەتىندە باعالانادى. ال شەتەل تاجىريبەسىندە، مىسالى گەرمانيادا، بۇل قاساقانا قىلمىس رەتىندە قاراستىرىلىپ، ءومىر بويىنا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى بەرىلەدى، - دەدى دەپۋتات.
ونىڭ پىكىرىنشە، قازاقستاندا دا مۇنداي قىلمىستاردى «اسا اۋىر قىلمىس» ساناتىنا ەنگىزىپ، 10-15 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسىن قاراستىرۋ قاجەت.
مۇرات ابەنوۆ سونداي-اق مۇنداي قۇقىق بۇزۋشىلىقتار كوبىنە ءىرى قالالاردا كەزدەسەتىنىن ايتتى. سەبەبى جوعارى جىلدامدىقپەن جۇرۋگە مۇمكىندىك تە، قىمبات كولىكتەر دە نەگىزىنەن مەگاپوليستەردە شوعىرلانعان.
دەپۋتات قوعامنىڭ بەلسەندىلىگى دە ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىن اتاپ ءوتتى. ول ازاماتتاردى زاڭ بۇزۋشىلىقتاردى بەينەتاسپاعا ءتۇسىرىپ، ءتيىستى ورگاندارعا حابارلاۋعا شاقىردى.
قوعام تالاپ ەتسە، مەملەكەت تە، پوليتسيا دا بەلسەندىرەك جۇمىس ىستەيدى. سوندىقتان مۇنداي جاعدايلارعا بەيجاي قاراماۋ كەرەك، - دەدى ول.
سونداي-اق دەپۋتات قايعىلى وقيعالاردا جابىرلەنۋشى تاراپتىڭ ۇستانىمىن قولدايتىنىن ءبىلدىردى.
كەشىرىم سۇراۋمەن ماسەلە شەشىلمەيدى. بۇل - قوعامعا ساباق بولۋى ءتيىس، - دەپ تۇيىندەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.
ەسكە سالساق، دەپۋتات مۇرات ابەنوۆ بۇدان بىلاي قازاقستاندا جىلدامدىقتى اسىرعان كولىك جۇرگىزۋشىلەرىنە قولدانىلاتىن جازا قاتاڭداتىلۋى مۇمكىن ەكەنىن بۇعان دەيىن دە مالىمدەگەن بولاتىن.