مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ وڭدەۋشى ونەركاسىپتى دامىتۋعا جانە تەرەڭ قايتا وڭدەۋ ءىسىن ىلگەرىلەتۋگە قاتىستى تاپسىرمالارىن ورىنداۋ شەڭبەرىندە قازاقستان ەكسپورتىنىڭ شيكىزات سەكتورىنا تاۋەلدىلىگىن تومەندەتۋگە جانە تەحنولوگيالىق جاعىنان اناعۇرلىم كۇردەلى سالالاردى دامىتۋعا باعىتتالعان ەكونوميكانىڭ قۇرىلىمدىق ترانسفورماتسياسى جالعاسىپ كەلەدى.
وسىلايشا، ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگى بازالىق شيكىزاتتى تەرەڭ وڭدەۋگە جانە لوكاليزاتسيالانعان وندىرىستەردى دامىتۋعا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ، جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىپ وتىر.
وڭدەۋ ونەركاسىبى ءوندىرۋشى سالادان العا شىقتى
ايتا كەتەيىك، ەلىمىزدەگى وڭدەۋ ونەركاسىبى جىل سايىن تۇراقتى ءوسۋ قارقىنىن كورسەتىپ كەلەدى. 2024 جىلدان باستاپ ۇلەسى %11،9-دى قۇرايتىن بۇل سالانىڭ كورسەتكىشى تاۋ-كەن ءوندىرۋ سەكتورىنان اسىپ ءتۇستى، بۇل ەكونوميكانىڭ نەگىزگى سەكتورلارى اراسىنداعى قۇرىلىمدىق وزگەرىستەرگە اكەلدى.
2025 -جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ىشكى جالپى ونىمدەگى وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ۇلەسى %12،7-عا جەتتى. كورسەتكىشتەردىڭ ءوسۋى ءبىرقاتار سالالاردىڭ، سونىڭ ىشىندە مەتاللۋرگيا، ماشينا جاساۋ، حيميا ونەركاسىبى، قۇرىلىس ماتەريالدارى، رەزەڭكە جانە پلاستماسسادان جاسالعان بۇيىمدار ءوندىرىسى، سونداي-اق جەڭىل ونەركاسىپتىڭ دامۋى ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلدى.
2025 جىلدىڭ قورىتىندىسىنا قاراساق، وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ءوندىرىسى %6،4-عا ۇلعايدى. ءوسىم بارلىق نەگىزگى سەگمەنتتەردە بايقالدى.
مەتاللۋرگيا ونەركاسىبىندە قارا مەتاللۋرگيا ءونىمىن ءوندىرۋدى %4،3-عا ۇلعايتۋ ەسەبىنەن ءوندىرىس كولەمى %1،2-عا ارتتى.
سونداي-اق ماشينا جاساۋ سالاسى ايتارلىقتاي ىلگەرىلەپ وتىر. سەكتورداعى ءوسىم %12،9-دى قۇرادى. بۇل اۆتوكولىك ءوندىرىسىنىڭ %17،5-عا، وزگە دە كولىك قۇرالدارىنىڭ — %3،8-عا، اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ — %18،1-عا، ەلەكتر جابدىعىنىڭ — %16،0-عا، كومپيۋتەرلەر، ەلەكتروندىق جانە وپتيكالىق جابدىقتار شىعارۋدىڭ 1،5 ەسەگە ۇلعايۋىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولدى.
حيميا ونەركاسىبىندە ءوندىرىس كولەمى پوليپروپيلەن ءوندىرىسىنىڭ %65،5-عا، امموفوس — %63،3-عا جانە اممياك سەليتراسىنىڭ %10،3-عا ءوسۋى ەسەبىنەن %9،8-عا ارتتى.
قۇرىلىس ماتەريالدارى ءوندىرىسى %9،7-عا ءوستى. ءوسىم تاۋارلىق بەتون شىعارۋ كولەمىن %0،8-عا، قۇرىلىس ەرىتىندىلەرىن — %9،5-عا، اكتى — %7-عا، وتقا ءتوزىمدى بۇيىمداردى — %3،5-عا، تسەمەنتتى — %17،2-عا جانە بەتوننان قۇراستىرىلعان قۇرىلىس كونسترۋكتسيالارىن — %2،4-عا ۇلعايتۋ ارقاسىندا قامتاماسىز ەتىلدى.
جەڭىل ونەركاسىپتە ءوندىرىس كولەمى %13،2-عا ءوسىپ، جوسپارلى كورسەتكىشتەن اسىپ ءتۇستى. تارقاتا ايتساق، سالادا توقىما بۇيىمدار ءوندىرىسىنىڭ %23،5-عا جانە بىلعارى — %2،2-عا ارتۋىنىڭ ارقاسىندا وڭ ديناميكاعا قول جەتكىزىلدى.
كاسىپورىنداردى شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ اسا ماڭىزدى
شيكىزاتتى ىشكى نارىقتا وڭدەۋدى دامىتۋدىڭ نەگىزگى قۇرالدارىنىڭ ءبىرى زاڭنامالىق دەڭگەيدە بەكىتىلگەن «وتاندىق شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ» تەتىگى بولعانىن اتاپ وتەيىك. ول وتاندىق وندىرۋشىلەر مەن شيكىزات جەتكىزۋشىلەر اراسىنداعى ۇيلەسىمدى ءىس-قيمىلدى دامىتۋعا ىقپال ەتەدى.
وسى تەتىك ارقاسىندا ءىرى ءوندىرۋشى كومپانيالار ءبىرىنشى كەزەكتە ىشكى نارىقتى شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتەدى، سودان كەيىن عانا ءونىمىن ەكسپورتتاۋعا رۇقسات الادى. بۇل مىس، اليۋميني، مىرىش جانە قورعاسىنعا قولدانىلادى. جەڭىلدىك مولشەرى ءونىمدى وڭدەۋ دەڭگەيىنە بايلانىستى. دايىن ءونىم ءۇشىن — LME -5%، ارالىق ءونىم ءۇشىن — LME -1% جەڭىلدىك بەرىلەدى.
ۇيلەسىمدى ءىس-قيمىلدىڭ، ياعني، كووپەراتسيانىڭ جاقسى ءبىر مىسالى — «قاينار-اكب» زاۋىتى. كاسىپورىن قورعاسىندى «قازمىرىش» كومپانياسىنان جەڭىلدىكتى باعامەن ساتىپ الادى، ال وندىرىلگەن اككۋمۋلياتورلاردى ىشكى نارىققا دا، ەكسپورتقا دا جونەلتەدى.
وتاندىق ەلەكتروتەحنيكالىق ونەركاسىپ كاسىپورىندارى «قازاقمىس» جانە «قازاقستاندىق ەلەكتروليز زاۋىتى كومپانيالارى شىعاراتىن مەتالداردى پايدالانادى.
«Qarmet» كومپانياسىنىڭ ونىمدەرى «Silk Road Electronics» كاسىپورنىنا تۇرمىستىق تەحنيكا ءوندىرۋ ءۇشىن، سونداي-اق ۆاگون جاساۋ كاسىپورىندارىنا قاجەتتى مەتالل پروكاتپەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا جەتكىزىلەدى.
سونداي-اق مەتاللۋرگيالىق كاسىپورىندار مەن كابەلدىك زاۋىتتار اراسىندا شيكىزات جەتكىزۋ تۋرالى كەلىسىمدەر جاسالدى.
سونىمەن قاتار قاجەت بولعان جاعدايدا وڭدەۋ ونەركاسىبى كاسىپورىندارىنىڭ وتىنىمدەرىن قاراستىرۋ ارقىلى وتاندىق شيكىزات تاۋارلارىنىڭ نومەنكلاتۋراسىن كەڭەيتۋ كوزدەلگەن، ونىڭ ىشىندە قارا مەتاللۋرگيا جانە حيميالىق ونەركاسىپكە ارنالعان شيكىزات ونىمدەرى دە بار.
جالپى، 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا شامامەن وتاندىق 33 كاسىپورىن جەڭىلدىكپەن كاتودتى مىس، باستاپقى اليۋميني، مەتالل مىرىش جانە قورعاسىن شيكىزاتىن الدى. بۇل ماتەريالدار كابەلدىك-وتكىزگىش ونىمدەردى، اليۋميني بۇيىمداردى، تەرەزە مەن ەسىك جابدىقتارىن جانە اۆتوموبيل اككۋمۋلياتورلارىن ءوندىرۋ ءۇشىن قولدانىلادى.
ايتا كەتەيىك، پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆ ەلىمىزدىڭ ءار تۇكپىرىندە جالپى قۇنى 1،5 تريلليون تەڭگە بولاتىن 190 ءوندىرىس ورنى ىسكە قوسىلعانىن ايتتى.