ادىستەمەگە سايكەس ە ت ج مولشەرى مەديانالىق جالاقى مەن ەڭبەك ونىمدىلىگىنە قاراي ايقىندالاتىن بولادى، دەپ حابارلايدى قازاقپارات مينيسترلىكتىڭ باسپا ءسوز قىزمەتىنە سىلتەمە جاساپ.
قازىر پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنە ەڭبەك كودەكسىنە ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەر كەلىسۋ ءۇشىن جىبەرىلگەن، ماقۇلدانعاننان كەيىن زاڭناماداعى ءتيىستى وزگەرىستەر ىسكە اسىرىلادى.
بۇعان دەيىن حابارلانعانداي، مەملەكەت باسشىسى 2022 -جىلعى 1-قىركۇيەكتەگى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ديناميكالىق تاسىلگە نەگىزدەلگەن جانە نەگىزگى ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردى ەسكەرەتىن ەڭ تومەنگى جالاقىنى ايقىنداۋدىڭ جاڭا ادىستەمەسىن ەنگىزۋدى تاپسىردى.
وسى تاپسىرمانى ورىنداۋ ماقساتىندا ەڭبەكمينى دۇنيەجۇزىلىك بانك ساراپشىلارىمەن بىرلەسىپ حالىقارالىق تاجىريبەگە تالداۋ جۇرگىزدى، ول ە ت ج بەلگىلەۋ بويىنشا نەعۇرلىم كەڭ تارالعان ءۇش ءتاسىلدىڭ بار ەكەندىگىن كورسەتتى:
- ءبىرىڭعاي ۇلتتىق ە ت ج (فرانسيا، گەرمانيا، يسپانيا)؛
- وڭىرلەر، سالالار جانە كاسىپورىندار بويىنشا ە ت ج سارالانعان مولشەرى؛ (فينليانديا، جاپونيا، بەلگيا)؛
- ءار ءتۇرلى ساناتتاعى قىزمەتكەرلەرگە ارنالعان ە ت ج ( ۇلى بريتانيا، دانيا).
بۇگىندە ە ت ج حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمىنا (بۇدان ءارى – ح ە ۇ) مۇشە ەلدەردىڭ دان استامىندا بار. ول ونىڭ مولشەرىنىڭ بارابارلىعىن باعالاۋ ءۇشىن كەيتس يندەكسىن (زاڭمەن بەلگىلەنگەن ە ت ج مەديانالىق جالاقىعا قاتىناسى) پايدالانۋدى ۇسىنادى. حەۇ ۇسىنىستارىنا سايكەس كەيتس يندەكسى 50 پايىز دەڭگەيىندە بولۋى كەرەك. بۇل رەتتە الەمنىڭ دامىعان ەلدەرىندە ول شامامەن U، ال دامۋشى ەلدەردە شامامەن g.
قازاقستاندا ە ت ج ەڭ تومەنگى الەۋمەتتىك ستاندارتتارعا جاتادى جانە جىل سايىن «رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» زاڭمەن بەلگىلەنەدى. ەڭ تومەنگى جالاقى قوسىمشا تولەمدەر مەن جاردەماقىلاردى، وتەماقى مەن الەۋمەتتىك تولەمدەردى، سىيلىقاقىلاردى جانە باسقا ىنتالاندىرۋشى تولەمدەردى قامتىمايدى.
2008 -جىلدان 2018 -جىلعا دەيىنگى كەزەڭدە ە ت ج مولشەرى ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىندە بەلگىلەندى جانە جىل سايىن ينفلياتسيا دەڭگەيىنە يندەكستەلدى. 2019 -جىلى ە ت ج مولشەرىن 1,5 ەسە - 28284 تەڭگەدەن 42500 تەڭگەگە دەيىن ارتتىرۋ جۇرگىزىلدى. بيىل ەڭ تومەنگى جالاقى مولشەرى 70 مىڭ تەڭگەگە دەيىن ۇلعايتىلدى.
بۇل رەتتە جوعارىدا كورسەتىلگەن ە ت ج- نى ارتتىرۋ مەديانالىق جالاقىنىڭ شاماسىن ەسەپكە الماي جۇرگىزىلدى.
حالىقارالىق تاجىريبەنى، سونداي-اق ەل ەكونوميكاسى قۇرىلىمىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ، ەڭبەكمينى دۇنيەجۇزىلىك بانك ساراپشىلارىمەن بىرلەسىپ، مەديانالىق جالاقى مەن ەڭبەك ونىمدىلىگىنىڭ اراقاتىناسىن ەسكەرەتىن ە ت ج انىقتاۋ ادىستەمەسىنىڭ جوباسى ازىرلەندى. بۇل جۇمىسكەرلەردىڭ تابىسى مەن وندىرىلەتىن تاۋارلار، جۇمىستار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەت كولەمى اراسىندا ناقتى ءوزارا بايلانىس ورناتۋعا، سونداي- اق ە ت ج مولشەرىن حەۇ ۇسىنىمىنا جاقىنداتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ە ت ج مولشەرىن انىقتاۋ ءۇشىن مەديانالىق جالاقى مەن ەڭبەك ونىمدىلىگىن پايدالانۋ جەتكىلىكتىلىك پەن تولەم قابىلەتتىلىگى نەگىزىندە تەڭگەرىمدى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
جەتكىلىكتىلىك - قىزمەتكەرلەردى ولاردىڭ ەڭبەگى ءۇشىن ءادىل جانە بارابار تابىسپەن قامتاماسىز ەتۋ. تولەم قابىلەتتىلىگى - بۇل جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ ءوز ەڭبەك شىعىنىن كاسىپورىننىڭ قىزمەتكەرلەرىن جالداۋى مەن باسەكەگە قابىلەتتىلىگىنە تەرىس اسەر ەتپەيتىن دەڭگەيدە ۇستاپ تۇرۋ مۇمكىندىگى.
ە ت ج دەڭگەيى ۇسىنىلعان تاسىلگە سايكەس ايقىندالاتىن بولادى جانە قۇرامىنا ق ر ۇكىمەتىنىڭ، رەسپۋبليكالىق كاسىپوداقتار بىرلەستىكتەرىنىڭ، جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ رەسپۋبليكالىق بىرلەستىكتەرىنىڭ (قاۋىمداستىقتارىنىڭ، وداقتارىنىڭ) جانە ساراپتامالىق قوعامداستىقتىڭ وكىلەتتى وكىلدەرى كىرەتىن الەۋمەتتىك ارىپتەستىك جانە الەۋمەتتىك جانە ەڭبەك قاتىناستارىن رەتتەۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق ءۇشجاقتى كوميسسيانىڭ قاراۋىنا ەنگىزىلەدى.
ەحاقم مەن دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ بىرلەسكەن جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن الەۋمەتتىك ارىپتەستەر وكىلدەرىنىڭ، سونداي-اق ەڭبەكاقى تولەۋ سالاسىنداعى ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن دوڭگەلەك ۇستەل شەڭبەرىندە ۇسىنىلدى، ەگجەي- تەگجەيلى تالقىلاندى جانە كوپشىلىك قولدادى.