دەگەنمەن، بۇزاقىلىق ارەكەتتەرى جوق ەمەس. سۋىق قارۋمەن كەلەتىندەر دە بولادى ەكەن. سوسىن كەيبىر ازاماتتاردىڭ قىلىقتارى ادامنىڭ ەزۋىنە ەرىكسىز كۇلكى ۇيىرەدى. قازاقپارات ءتىلشىسى ءتارتىپ ساقشىلارىمەن بىرگە پاترۋلگە شىعىپ، قاۋىپسىزدىك شارالارىنىڭ بەيمالىم تۇستارىن ءبىلىپ قايتتى. بۇگىندە ەكسپو كورمەسىنە ءتورت جەردەن كىرۋگە بولادى. تورتەۋى دە كومپاستىڭ باعىتتارى سياقتى ءتورت جاققا بولىنگەن. بۇدان بولەك، قىزمەتتىك جانە VIP كىرەبەرىستەر بار. الايدا كىرەتىن بارلىق باعىتتا تەكسەرىس جاعىنان ەشقانداي وزگەشەلىك جوق. ءبىر ايىرماشىلىعى - رەسمي تۇلعالار وتەتىن VIP كىرەبەرىستە ادام كەزەگى كوپ بولمايدى. دەگەنمەن، قاراپايىم ادامدار وتەتىن كىرەبەرىستەردە دە كەزەك از. سەبەبى ءاربىر كىرەبەرىستە ادامدار التى جولاقپەن وتەدى.
قازىرگى كەزدە ءتارتىپ ساقشىلارى جۇمىسقا ابدەن توسەلىپ قالدى. ولاردىڭ اراسىندا «Police» دەگەن كۇرتەشەسى بار جاس جىگىتتەردى ءجيى بايقايمىز. سويتسەك، ولار ءالى پوليتسەي ەمەس. «ءالى پوليتسەي ەمەس» بولعاندا، ءبىلىم الىپ جۇرگەن ماماندار. بارلىعى - ق ر ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ قاراعاندى قالاسىنداعى اكادەمياسىنىڭ كۋرسانتتارى. ول ماماندار ءتىلدى دە بىلەدى. مادەنيەتى دە جوعارى ەكەنى بىردەن بايقالادى.
كىرەبەرىستە ورناتىلعان تەحنيكالىق قۇرال- جابدىقتاردى دا ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. «VOCORD» دەپ اتالاتىن بەينەباقىلاۋ جۇيەسى ءاربىر جولاقتا ورناتىلعان. ونىڭ باستى ەرەكشەلىگى سول، كىرگەن ادامداردى الدىنان ءتۇسىرىپ، بەت- بەينەسىن بىردەن انىقتايدى دا، قىلمىسكەرلەر بازاسىمەن سالىستىرادى. ادام ناقتى ءبىر قىلمىسكەرگە ۇقساسا، بىردەن اۆتوماتتى تۇردە سيگنال بەرەدى.
«ەكسپو-2017» بويىنشا قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ورتالىعى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەريك ءسادۋاقاسوۆتىڭ ايتۋىنشا، استانا ەكسپو سياقتى ادام كوپ جۇرەتىن جەرلەرگە قالتا ۇرىلارى قاتتى قىزىعادى. باس كەزىندە كورمە ايماعىنا ەمىن- ەركىن كىرىپ، ويىمداعىنى ىستەيمىن دەگەندەر دە بولدى. الايدا تۋرنيكەتتەن وتپەي جاتىپ، پوليتسەيلەردىڭ كۇدىكتى ادامداردى بىردەن الىپ كەتىپ وتىرعانىن كورگەندە قاۋىپسىزدىكتىڭ قانشالىقتى قاتتى ەكەنىن ءتۇسىندى.
«ەندى، ءبىز ونداي ادامداردى قاماي المايمىز. كورمەگە كىرگىزبەۋگە دە قاقىمىز جوق. الدىمەن جەكە- دارا كەزدەسەمىز دە، كورمەگە نە ءۇشىن كەلگەنىن سۇرايمىز، از- كەم سويلەسەمىز دە، جىبەرە سالامىز. الايدا ول ادام ۇنەمى باقىلاۋدا بولادى. ءبىز ونىڭ قايدا جانە نە ىستەپ جۇرگەنىن كورىپ وتىرامىز. سەبەبى كورمە ايماعىندا ەكى مىڭنان استام بەينەكامەرا بار»، - دەيدى ءسادۋاقاسوۆ.
قاۋىپسىزدىككە جاۋاپ بەرەتىن تاعى ءبىر نارياد ول - پەريمەتر بويىمەن كەزەكشىلىك اتقاراتىن ساقشىلار. ولار كىرەبەرىس بەكەتتەرىنىڭ اراسىندا بيىك دۋالدىڭ بويىمەن قىزمەت اتقارادى. نەگىزگى مىندەت - كورمە ايماعىنا زاڭسىز ءوتىپ كەتۋ، قاۋىپتى زاتتاردى لاقتىرۋ سياقتى ارەكەتتەرگە جول بەرمەۋ. وسى ۋاقىتقا دەيىن قاۋىپتى زاتتاردى لاقتىرۋ ارەكەتتەرى بولعان جوق. الايدا زاڭسىز ءوتىپ كەتۋ وقيعالارى بولدى. جاقىندا ەكى جاس بالا كورمەگە بيلەتپەن كىرگەن ەكەن. تۇسكە تامان قارىندارى اشىپ، «مەگا جىبەك جولى» ساۋدا ورتالىعىنا باردى. ال كورمە ايماعىنان شىعىپ كەتكەننەن كەيىن قايتىپ كىرۋگە رۇقسات جوق. سودان ەكى دوس اقشانى ۇنەمدەگەن بولۋ كەرەك، دۋالدىڭ استىمەن كورمە ايماعىنا كىرىپ كەتكەن. دەگەنمەن، بىردەن قولعا ءتۇستى. ولارعا قاتىستى ەشقانداي شارا قولدانىلمادى. ءتارتىپ ساقشىلارى جاس بالالاردىڭ ارەكەتىنە تۇسىنىستىكپەن قاراپ، كىشىگىرىم ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن وتكىزگەننەن كەيىن جىبەرە سالعان.
كورمە ايماعىنا قاۋىپتى زاتتاردى لاقتىرۋ ارەكەتتەرى بولماسا دا، سومكەنى، ءيا بولماسا، قوبديشانى ۇمىتىپ كەتۋ سياقتى جاعدايلار ءجيى بولادى. كەي كەزدە قۇرىلىسشالار ءوز زاتتارىن قالدىرىپ كەتەدى جانە تاعىسىن تاعى. «وندايدا ءبىز حالىقتىڭ ۇرەيىن تۋعىزباي، تىنىش قانا ساپەرلەر جانە تاعى باسقا مامانداردى شاقىرتىپ، كۇدىكتى زاتتاردىڭ نە ەكەنىن انىقتايمىز»، - دەيدى ساقشىلاردىڭ باستىعى ءسادۋاقاسوۆ.
«سوندا قالاي؟ جارىلعىش زاتقا قاتىستى ارنايى وپەراتسيانى ەشكىم بايقاماي ما؟» دەگەن سۇراققا پوليتسيا پودپولكوۆنيگى: «البەتتە، ونداي جەرلەر قورشاۋعا الىندى. دەگەنمەن، ءبىز وتكەن- كەتكەن ادامدارعا ەش الاڭداماي، قورشاۋدى اينالىپ وتە بەرۋگە ءوتىنىش جاسايمىز. سوسىن قىسقا ۋاقىتتىڭ ىشىندە كۇدىكتى زاتتىڭ قانشالىقتى قاۋىپتى ەكەنىن انىقتاۋعا تىرىسامىز»، - دەپ جاۋاپ بەردى.
ونىڭ ايتۋىنشا، كورمەگە كەلەتىن ادامداردىڭ سومكەلەرىندە پىشاق سياقتى سۋىق قارۋلار دا تابىلىپ جاتادى. دەگەنمەن، كوبىسى ونى تاماق ىشكەنگە قولدانۋ ءۇشىن الىپ كەلەدى ەكەن. ايتپاقشى، ەكسپو كورمەسىنە وزىمەن بىرگە تاماق پەن سۋسىندى الىپ كىرۋگە بولادى. ەڭ باستىسى، ونداي ونىمدەر تەمىر جانە شىنى قۇتىعا سالىنباۋى شارت. ەكسپو- دا ەلەكتروموبيلمەن جۇرەتىن ناريادتار مەن كينولوگتار دا جۇمىس ىستەيدى.
«يتتەردىڭ كومەگىنە ءالى جۇگىنگەن جوقپىز. ءتفاي- ءتفاي- ءتفاي! سوسىن جوعالعان زاتتاردى قايتارۋ جاعى دا جاقسى بولىپ تۇر. ماسەلەن، جاقىندا قىتايلىق ءبىر تۋريست قىمبات زەرگەرلىك بۇيىمداردى جوعالتىپ الدى. ونى تاۋىپ بەردىك. بۇدان بولەك، كورمە قالاشىعىندا بەلگىسىز بىرەۋدىڭ ۇيالى تەلەفونى تابىلعان بولاتىن. باسىندا كىمدىكى ەكەنىن انىقتاي المادىق. جازۋلارىنا قاراپ، شەتەلدىككە تيەسىلى ەكەنىن بىلدىك. الايدا يەسىن ءبىراز ىزدەۋگە تۋرا كەلدى. اقىرى ۋچاسكەلىك ينسپەكتورلار جانە تاعى باسقا ساقشىلاردىڭ كومەگىمەن تاپتىق. ونى جوعالتقان مالايزيا ازاماتى ەكەن. ۇيالى تەلەفونىن اپارىپ بەرسەك، تاڭقالىپ قاراپ تۇر»، - دەيدى ەريك ءسادۋاقاسوۆ.
جالپى، قۇقىق قورعاۋشىلار ەكسپو سياقتى شارالاردا قاۋىپسىزدىك شارالارىن اتقارۋ بويىنشا تاجىريبەنىڭ بار ەكەنىن ايتىپ وتىر. سەبەبى وسى ۋاقىتقا دەيىن ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ سامميتى سياقتى ۇلكەن شارالار وتكەن بولاتىن. جاڭا اقپاراتتىق تەحنولوگيالار دا تاڭسىق ەمەس. دەگەنمەن، ەكسپو كورمەسىنىڭ ءجونى بولەك. ويتكەنى بۇل شارا ءۇش ايعا سوزىلادى.
اۆتور: ارمان اسقاروۆ