«بۇل سالانى قاعازباستىلىقتان ارىلتىپ، التىن ىزدەۋگە نيەتتى ازاماتتار سانىن ارتتىرادى»، - دەيدى ماماندار.
ەندى وسىلاي وزەن بويىن جاعالاپ، التىن جۋۋشىلاردىڭ كوبەيۋى مۇمكىن. سەبەبى ستاراتەلدەرگە (التىن قازۋشىلار) ليتسەنزيا الۋ ءۇشىن تالاپ ەتىلەتىن قۇجاتتار سانى ازايادى. مينيسترلىك وسىعان بايلانىستى جەر قويناۋىن پايدالانۋ كودەكسىنە وزگەرىستەر ەنگىزىپ جاتىر. وعان سايكەس، ەندى 10 مەتر تەرەڭدىككە دەيىن قازۋعا رۇقسات بەرىلمەك. بۇعان دەيىن ولارعا 3 مەترگە دەيىن عانا قازۋعا بولاتىن.
سونداي-اق التىن ىزدەۋشىلەردىڭ قولىن بايلاپ تۇرعان تاعى ءبىر تۇيتكىل شەشىلمەك. پايدالانۋعا بەرىلەتىن جەردىڭ كولەمى 5 گەكتاردان 15 گەكتارعا دەيىن ۇلعايادى. سونداي-اق ليتسەنزيا الۋ ءۇشىن ستاراتەلدەردىڭ الدىن الا جوسپار جاساۋى قاجەت ەمەس. سونىمەن قاتار حيميالىق رەاگەنتتەرسىز جۋۋ اسپاپتارىن قولدانۋعا مۇمكىندىك بەرىلمەك.
مينيسترلىك وسىلايشا سالاداعى زاڭسىز التىن وندىرۋشىلەردى ازايتۋدى كوزدەپ وتىر. سەبەبى سوڭعى كەزدە قىمبات مەتالداردى رۇقساتسىز وندىرۋشىلەر سانى ارتقان. ماماندار: «بۇعان نارىقتاعى التىن باعاسىنىڭ اسپانداۋى سەبەپ»، - دەيدى.
ساپارباي جوبايەۆ، ەكونوميست:
- ءبىر ۋنسياسى، 31,1 گرامى قازىر 4600 دوللاردان تۇر. مۇنداي باعانى ءبىز ەشقاشان كورگەن ەمەسپىز. سوۆەت داۋىرىندەگى ەڭ جوعارى باعا 300 دوللار ەدى. مىنە، قازىر 15 ەسە اسىپ كەتتى. سوندىقتان كەيبىر جەرلەردەگى وسىنداي التىننىڭ ونەركاسىپتىك ەمەس جەرلەرىندە دە التىن قازۋ كوبەيىپ كەتتى. سونى ەندى رەتكە سالۋ ماسەلەسى كۇن تارتىبىندە تۇر.
سەبەبى بۇل ازاماتتار زاڭدى تۇردە قىزمەت ەتەتىن ستاراتەلدەرگە كەدەرگى كەلتىرەدى. ماسەلەن، «قارا» التىن قازعىشتاردىڭ ارتىق شىعىندارى جوق.
ەرلان ورازبەكوۆ، گەولوگ:
- جۇمىس جۇرگىزۋ كەزىندە، مىسالى، ليكۆيداتسيالىق قور دەگەن بولادى. ويتكەنى جەردى ەكسكاۆاتورمەن قوپارادى. سوندىقتان ولار بانككە اقشا سالادى. ءبىر گەكتارعا شامامەن 500 مىڭ تەڭگە سالىنادى. ونى ليكۆيداتسيالىق قور دەيمىز. مىسالى، 5 گەكتارعا 2,5 ميلليون تەڭگە بولەك سالىنادى. ەگەر ستاراتەل جۇمىسىن اياقتاسا، ستاراتەلدىك ليتسەنزياسىن تاپسىرىپ، سول جەردى تازالاپ، تولىق رەكۋلتيۆاتسيا جاساۋعا مىندەتتى. ال ەگەر قانداي دا ءبىر جاعداي بولىپ، ونى ىستەي الماسا، سول ليكۆيداتسيالىق قورداعى قاراجات جەردى قالپىنا كەلتىرۋگە جۇمسالادى.
سوندىقتان قازىر ەنگىزگەلى وتىرعان وزگەرىستەر ازاماتتاردى كولەڭكەلى كاسىپتەن زاڭدى التىن ىزدەۋشىلىككە اۋىسۋعا ىنتالاندىرۋدى كوزدەپ وتىر. الايدا باقىلاۋدى السىرەتۋگە بولمايدى دەيدى ماماندار.
ماقسات حالىق، ەكونوميست:
- ەڭ ماڭىزدى ماسەلە - التىننىڭ تابىلعانى، قاي جەردەن جانە قانشا كولەمدە تابىلعانى، سونداي-اق قايدا وتكىزىلىپ جاتقانى تۋرالى اقپارات جاسىرىن بولماۋى كەرەك. ونىڭ بارلىعى سيفرلىق فورماتتا جۇزەگە اسقانى دۇرىس دەپ ەسەپتەيمىن. ايتپەسە، ءبىز ليسەنزيا الۋ تالاپتارىن جەڭىلدەتەمىز. تيىسىنشە، سول ارقىلى التىندى زاڭسىز وتكىزۋگە، ونى زاڭسىز نارىقتارعا شىعارۋعا جاعداي جاساپ قويۋىمىز مۇمكىن. سوندىقتان ليتسەنزيا الۋ بارىنشا جەڭىل بولعانى دۇرىس. تيىسىنشە، باقىلاۋ دا جوعارى بولۋى كەرەك.
سونداي-اق تاۋ-تاستى قوپارىپ، بۇلىنگەن جەردى قالپىنا كەلتىرمەيتىندەر دە كوپ دەيدى ماماندار. سوندىقتان زاڭعا جاۋاپسىز التىن جۋۋشىلاردى جۇگەندەيتىن وزگەرىس ەنگىزىلمەك.
التىنگۇل قۇرمانعازى، ق ر ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىنىڭ باسقارما باسشىسى:
- جەر قويناۋىن پايدالانۋشى قىزمەتىنىڭ سالدارىن جويۋ بويىنشا ءوز مىندەتتەمەلەرىنىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋى كەرەك. ءبىز سول مەحانيزمدى وزگەرتىپ جاتىرمىز. قازىرگى قولدانىستاعى زاڭدا جەر قويناۋىن پايدالانۋشى بۇل قاراجاتتى ليسەنزيا العان سوڭ تولەيدى. جاڭا نورما بويىنشا ليسەنزيا الماي تۇرىپ تولەۋى ءتيىس بولادى.
وسىلايشا، ەكولوگياعا كەلگەن زالال تولىق جويىلماق. بۇل تۇمسا تابيعاتىمىزدى سول قالپىندا ساقتاپ، بارىنشا زيانسىز ارەكەت ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
24.kz