يراك حالقىنىڭ سانى 46 ميلليونعا جەتتى

استانا. KAZINFORM - يراكتىڭ جوسپارلاۋ مينيسترلىگى دۇيسەنبىدە جالپى ساناقتىڭ نەگىزگى ناتيجەلەرىن جاريالادى، دەپ حابارلايدى Kazinform اگەنتتىگىنىڭ مەنشىكتى ءتىلشىسى.

رەسمي مالىمدەمەگە سايكەس، ەل حالقىنىڭ سانى 46 ميلليون 118 مىڭ ادامعا جەتتى.

ناتيجەلەردى جاريالاۋعا ارنالعان باسپا ءسوز ءماسليحاتىندا يراكتىڭ جوسپارلاۋ ءمينيسترى موحاممەد تاميم ساناق «ۇكىمەتتىڭ ەلدەگى جاعدايدى جاقسارتۋعا دەگەن جىگەرلىگىن كورسەتەدى» دەپ مالىمدەدى.

2024-جىلعى ساناقتىڭ سوڭعى دەرەكتەرى حالىق سانىنىڭ 1 ميلليوننان استام ادامعا وسكەنىن كورسەتەدى. بۇل رەتتە 2024-جىلدىڭ قاراشاسىندا حالىق سانىنا الدىن الا باعالاۋ جۇرگىزىلگەندە كورسەتكىشتەر 45,407 ميلليون شاماسىندا بولعان ەدى.

بۇعان دەيىنگى جالپى حالىق ساناعى 1957-جىلى بولعان، سول كەزدە يراكتا حالىق سانى 6,5 ميلليون ادام بولعان. وسىلايشا، سول كەزەڭنەن بەرى يراك حالقىنىڭ سانى 39 ميلليوننان استام ادامعا كوبەيدى.

بەيرەسمي ەسەپتەۋلەر بويىنشا 2009-جىلى حالىق سانى 31,6 ميلليون ادامدى قۇراعان.

يراك بيلىگى حالىق ساناعىن ماڭىزدى كەزەڭ دەپ اتادى جانە ول بولاشاقتا رەسۋرستاردى جوسپارلاۋ مەن ءبولۋ ءۇشىن ماڭىزدى دەرەكتەر بەرەتىنىن ءمالىم ەتتى.

يراك ۇكىمەتى ونداعان جىلعا جالعاسقان سوعىس پەن تۇراقسىزدىقتان كەيىن قول جەتكىزگەن قاۋىپسىزدىك جەتىستىكتەرىن نىعايتۋعا تىرىسادى جانە ايماقتىق كۇيزەلىس كەزەڭىندە ەكونوميكانى دامىتۋعا تىرىسادى.

ساناق جالپى يراك پەن ەلدىڭ سولتۇستىگىندەگى جارتىلاي اۆتونوميالىق ايماق يراك كۇردىستانىنداعى ەكونوميكالىق، ءبىلىم بەرۋ جانە تۇرعىن ءۇي جاعدايلارى تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى اقپارات بەرەدى.

يراكتا قالا جانە اۋىل تۇرعىندارى قانشا؟

فەدەرالدىق يراكتا حالىقتىڭ شامامەن 70,17 پايىزى قالالىق جەرلەردە تۇرادى، ال كۇردىستاننىڭ قالالىق اۋداندارى كۇرد حالقىنىڭ 84,57 پايىز قۇرايدى. كۇرد ايماعىندا جۇمىسپەن قامتۋ دەڭگەيى جوعارى ەكەنى بايقالادى: حالىقتىڭ 46 پايىزى ەكونوميكالىق تۇرعىدا بەلسەندى، ال فەدەرالدى اۋدانداردا بۇل كورسەتكىش 41,6 پايىز شاماسىندا بولدى.

باستاۋىش مەكتەپكە قابىلداۋ يراكتا 88 پايىز بولسا، ال كۇرد اۋداندارىندا 93 پايىز توڭىرەگىندە.

گەندەرلىك اراقاتىناس 100 ايەلگە شاققاندا 101 ەر ادامدى قۇرايدى، بۇل الەمدىك ورتاشا كورسەتكىشكە جاقىن.

جاس شاماسى

ساناق بويىنشا حالىقتىڭ 11,16 پايىزىن بەس جاسقا دەيىنگى بالالار، 24,74 پايىزىن 5-14 جاس ارالىعىنداعى بالالار قۇرايدى.

15 پەن 64 جاس ارالىعىنداعى حالىقتىڭ 60,44 پايىزى ەڭبەككە قابىلەتتى. ەگدە جاستاعى ادامدار (65+ جاس) - 3,66 پايىز.

سونىمەن قاتار ەسەپتە يراكتاعى ساۋاتسىزدىق دەڭگەيى 15,31 پايىز ەكەنى، ال كۇردىستاننىڭ ايماقتىق ۇكىمەتىندە ول ءسال جوعارىلاپ، 16,23 پايىز قۇرايتىنى كورسەتىلگەن.

ەلدە نەكەگە تۇرۋدىڭ ورتاشا جاسى 22,24 جاستى قۇرايدى. ەرلەر ورتا ەسەپپەن 24,06 جاستا، ال ايەلدەر 20,7 جاستا شاڭىراق كوتەرەدى. ەرلى- زايىپتىلاردىڭ ورتاشا جاسى ەرلەر ءۇشىن 23 جاس، ايەلدەر ءۇشىن 20 جاس.

ەكونوميكالىق بەلسەندىلىك

ەكونوميكالىق تۇرعىدا بەلسەندى حالىق (15 جاس جانە ودان جوعارى): يراكتا - 41,61 پايىز، كۇردىستاندا - 46,06 پايىز.

مەملەكەتتىك سەكتورداعى جۇمىسپەن قامتۋ: جۇمىس كۇشىنىڭ 38,25 پايىزى - يراكتا، 37,18 پايىزى - كۇردىستاندا.

وتكەن جىلى قاراشاداعى حالىق ساناعى بۇكىل ەلدى، سونىڭ ىشىندە يراكتىڭ سولتۇستىگىندەگى كۇرد ايماعىن دا قامتىدى جانە 37 جىل ىشىندە ءبىرىنشى رەت وتكىزىلدى.

يراك 1987-جىلدان بەرى تولىق ساناق جۇرگىزبەگەن. 1997-جىلعى ساناق يراك كۇردىستان ايماعىن قامتىماعان. سونىمەن قاتار 2020-جىلعا جوسپارلانعان ساناق كوروناۆيرۋستىق پاندەمياعا بايلانىستى كەيىنگە قالدىرىلدى.

وسىعان دەيىن يراكتا 27 جىلدا العاش رەت حالىق ساناعى وتەتىنى حابارلاندى.