وزبەكستاننان كيىك اۋىپ كەتتى

وزبەكستاندا 100 شاقتى عانا كيىك قالدى. بۇل جەرگىلىكتى ەكولوگتاردى الاڭداتىپ وتىر. ولاردىڭ ايتۋىنشا، وسىدان 20-25 جىل بۇرىن ءتۇز تاعىسىنىڭ سانى 6 مىڭعا جەتەتىن.

ەندى دالانىڭ ءسانى وڭىردەن اۋىپ، قىستا بۇل جاققا ورالمايتىن بولعان. بۇعان بىرنەشە سەبەپ بار. سونىڭ ءبىرى اقبوكەندەر مەكەندەيتىن قاراقالپاقستان ايماعىندا سۋ ماسەلەسى وزەكتى. سول سەبەپتى عالىمدار كەڭەس زامانىنان قالعان ەسكى قۇدىقتاردىڭ كوزىن اشىپ، قايتا ىسكە قوسۋدى ويلاستىرىپ وتىر. ازىرگە قولدان كەلەرى وسى عانا. الەمدەگى كيىكتەردىڭ 99 پايىزى قاشاننان قازاق جەرىن مەكەندەيدى.

كيەلى جانۋارلار - كەڭ بايتاق دالانىڭ ەركەلەرى. كەڭەستەر زامانىندا اق بوكەندەردىڭ ءبىر بولىگى كۇن سۋىتا وزبەكستان اۋماعىنا ءوتىپ ءجۇرىپتى. ەكولوگتار شەكارا سىزىعى بەكىتىلگەنەن كەيىن بۇل ءۇردىس توقتاعانىن ايتادى.

الەكساندر كازاكوۆ، وزبەكستان ەكولوگيا جانە قورشاعان ورتا مينيسترلىگى سىرتقى ساياسات ءبولىمىنىڭ باس مامانى:

- شەكارا تەمىر سىممەن تارتىلدى. تەمىر جول سالىندى. سودان كەيىن كيىكتەردىڭ كوشىپ ءجۇرۋ ميگراتسياسى بۇزىلدى. قازىر بىزدە اق بوكەندەرگە ارنالعان قورىق بار. اۋماعى 1 ميلليون گەكتار جەردى الىپ جاتىر. الايدا كيەلى جانۋارلاردىڭ سانى 100 ءدىڭ ار جاق بەر جاعىندا قالدى. كيىكتەر اۋا تەمپەراتۋراسى مەن ىلعالدىققا بايلانىستى كۇنىنە 2 مەن 4 ليتر ارالىعىندا سۋ ىشەدى ەكەن. قىستا قارمەن ءشولىن قاندىرادى. دەمەك ولارعا 10 اي كولەمىندە سۋ قاجەت. ال قاراقالپاقستان اۋماعىندا قازىر تارشىلىك ءنارى كۇردەلى ماسەلەگە اينالعان. سوندىقتان زوولوگتار: «ەسكى قۇدىقتاردىڭ كوزىن اشىپ، كيىكتەردى قولدان سۋارۋ قاجەت»، - دەپ وتىر.

الەكساندر ەسيپوۆ، وزبەكستان زوولوگيا ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى:

 - قازىر ول ايماقتا تۇشى سۋ جوق. ارال تەڭىزى دە قۇرعاپ جاتىر. سارىقامىس دەگەن كولدىڭ ماڭايىن كيىكتەرىڭ مەكەنىنە اينالدىرۋعا بولادى. كليماتتىڭ وزگەرىپ جاتقانى جاسىرىن ەمەس. ماسەلەن، ءبىر كەزدەرى تۇرىكمەنستان جەرىندە كيىك كوپ بولعان. ال قازىر قالمادى. وزبەكستاندا وسىدان 20 جىل بۇرىن 6 مىڭعا جۋىق اقبوكەن تىركەلگەن. 90-جىلدارى قازاقستاندا كيىكتەردىڭ كۇرت ازايۋ پروتسەسىن وزبەكستان تاراپى ءبىلىپ وتىرسا دا، وعان اسا ءمان بەرمەپتى. ءمۇيىزىن ساۋدالاعان براكونەرلەرگە دە ەشكىم توسقاۋىل قويماعان. تەك 2008 -جىلى عانا قىزىل كىتاپقا ەنگىزىپ، قورعاۋعا العان.

https://24.kz