وياتقىش جوق كەزدە ادامدار قالاي ويانعان؟
استانا. KAZINFORM - بۇگىندە وياتقىش كومەگىنسىز ۇيقىسىنان تۇراتىندار وتە از. الايدا بۇرىن مۇنداي قۇرىلعىلار بولماعان كەزدە ادامدار ۋاقىتىندا ويانۋ ءۇشىن ءتۇرلى ەرەكشە تاسىلدەردى قولدانعان، دەپ حابارلايدى BBC.
«ءتىرى وياتقىشتار» ءداۋىرى
ونەركاسىپتىك توڭكەرىس كەزىندە ۇلى بريتانياداعى زاۋىتتاردا جۇمىس ۋاقىتى قاتاڭ تارتىپكە باعىندى. جۇمىسقا بىرنەشە مينۋت كەشىككەن ادامنىڭ ءوزى بۇكىل ءوندىرىس جەلىسىن توقتاتۋى مۇمكىن ەدى. سول كەزەڭدە وياتقىش ساعاتتار بولعانىمەن، ولار قاراپايىم جۇمىسشىلار ءۇشىن تىم قىمبات بولدى.
وسىلايشا knocker uppers دەپ اتالاتىن ەرەكشە ماماندىق پايدا بولدى، ياعني ولار ادامداردى وياتۋمەن اينالىساتىن قىزمەتكەرلەر ەدى. ولار تاڭەرتەڭ كوشەلەردى ارالاپ، تەرەزەلەردى تاياقپەن قاعىپ نەمەسە ارنايى ۇرمەلى تۇتىك ارقىلى بۇرشاق لاقتىرىپ، كليەنتتەرىن وياتاتىن. مۇنداي ادام وياتقىشتار كليەنتى ويانعانىنا كوز جەتكىزبەيىنشە، ول جەردەن كەتپەيتىن بولعان.
مۇنداي داستۇرلەر باسقا قوعامداردا دا كەزدەسكەن. مىسالى، رامازان ايىندا مۇسىلمان قاۋىمىندا ادامداردى تاڭ نامازىنا جانە اۋىز بەكىتۋگە وياتاتىن ارنايى ادامدار بولعان.
تابيعي وياتقىشتار
وياتقىشتار پايدا بولعانعا دەيىن ادامدار كوبىنە تابيعي بەلگىلەرگە سۇيەنگەن. كۇننىڭ شىعۋى ادام اعزاسىنىڭ سيركادتىق ىرعاقتارىن رەتتەپ، ويانۋ ۋاقىتىنا سيگنال بەرگەن.
سونىمەن قاتار ادامداردى وياتاتىن تاعى ءبىر تابيعي دىبىس اتەشتىڭ شاقىرۋى بولعان. زەرتتەۋلەرگە قاراعاندا، اتەشتەر تاڭ اتقان كەزدە عانا ەمەس، وزدەرىنىڭ بيولوگيالىق ساعاتىنا سايكەس شاقىرادى.
قوڭىراۋلار مەن شام ساعاتتار
ورتا عاسىرلاردا ۋاقىتتى انىقتاۋدىڭ تاعى ءبىر ءتاسىلى - شىركەۋ قوڭىراۋلارى ەدى. اسىرەسە باتىس ەۋروپادا ادامدار كۇن ءتارتىبىن شىركەۋ قوڭىراۋىنىڭ سوعۋىنا قاراپ جوسپارلاعان.
بۇدان بولەك، بۇرىن شام ساعاتتار دا قولدانىلعان. ارنايى شامدار جانعان سايىن ىشىندەگى مەتالل ينەلەر بەلگىلى ءبىر ۋاقىتتا ءتۇسىپ، دىبىس شىعاراتىن. بۇل ادامدارعا ساعات سايىن ۋاقىت وتكەنىن ءبىلدىرىپ وتىرعان.
العاشقى مەحانيكالىق وياتقىشتار
العاشقى مەحانيكالىق وياتقىش 1787 -جىلى جاسالعانىمەن، ول تەك 1876 -جىلدان كەيىن عانا كەڭ تارالا باستادى. دەگەنمەن باستاپقىدا ولار سەنىمسىز ءارى قىمبات بولعاندىقتان، كوپشىلىك پايدالانا المادى.
XX عاسىردىڭ باسىندا وياتقىش ساعاتتار ارزانداپ، جاپپاي قولدانىسقا ەنگەننەن كەيىن knocker uppers سياقتى ماماندىقتار بىرتىندەپ جوعالىپ كەتتى.
