تۇركيادا ايەلدەر سانى ەرلەرمەن تەڭەسۋگە جاقىن

استانا. KAZINFORM - ەلدە ايەلدەردىڭ ءبىلىم دەڭگەيى ارتىپ، ساياساتقا جانە ەڭبەك نارىعىنا قاتىسۋى بىرتىندەپ كەڭەيىپ كەلەدى، دەپ حابارلايدى Kazinform اگەنتتىگىنىڭ انكاراداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى.

تۇركيانىڭ ستاتيستيكا ينستيتۋتىنىڭ جاڭا دەرەكتەرىنە سايكەس، ايەلدەر ەل حالقىنىڭ 49,98 پايىزىن قۇرايدى. «ايەلدەر ستاتيستيكادا-2025» اتتى زەرتتەۋ ناتيجەسى بويىنشا، ەلدە 43,3 ميلليون ايەل جانە 43,5 ميلليون ەر ادام تۇرادى.

حالىق سانى شامالاس بولعانىمەن، جاسى ۇلكەن توپتاردا ايەلدەر سانى ەرلەردەن باسىم بولا باستايدى. مىسالى، 60-74 جاس ارالىعىندا ايەلدەردىڭ ۇلەسى 51,9 پايىز، ال 90 جاستان اسقان ازاماتتار اراسىندا 69,7 پايىزعا جەتەدى. بۇل ايەلدەردىڭ ورتاشا ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىنىڭ جوعارى بولۋىمەن بايلانىستى: تۇركيادا ايەلدەر 80,7 جىل، ال ەرلەر 75,5 جىل ءومىر سۇرەدى.

ستاتيستيكا ەلدە ءبىلىم دەڭگەيىنىڭ ايتارلىقتاي ارتقانىن دا كورسەتەدى. ەگەر 2008-جىلى 25 جاستان اسقان تۇرعىنداردىڭ 75,1 پايىزى كەمىندە ءبىر ءبىلىم دەڭگەيىنە يە بولسا، 2024-جىلى بۇل كورسەتكىش 92,6 پايىزعا جەتكەن. ايەلدەر اراسىندا بۇل ۇلەس 67,5 پايىزدان 88,3 پايىزعا، ال ەرلەر اراسىندا 82,8 پايىزدان 97 پايىزعا دەيىن وسكەن.

سونىمەن قاتار، ساياسات پەن ديپلوماتيادا ايەلدەردىڭ سانى كوبەيىپ كەلەدى. 2025-جىلى تۇركيا پارلامەنتىندەگى ايەلدەردىڭ ۇلەسى 19,9 پايىز بولسا، 2007-جىلى ول نەبارى 9,1 پايىز بولعان. ال ايەل ەلشىلەردىڭ ۇلەسى 2011-جىلعى 11,9 پايىزدان 2025-جىلى 28,4 پايىزعا دەيىن ارتقان.

دەگەنمەن ەڭبەك نارىعىندا گەندەرلىك ايىرماشىلىق ءالى دە بايقالادى. 2024-جىلى جۇمىس كۇشىنە قاتىسۋ دەڭگەيى ايەلدەر اراسىندا 36,8 پايىز، ال ەرلەر اراسىندا 72 پايىز بولعان. سونىمەن قاتار ءبىلىمنىڭ ماڭىزى زور: جوعارى ءبىلىم العان ايەلدەردىڭ 68,7 پايىزى ەڭبەك نارىعىنا قاتىسادى.

نەكەگە تۇرۋ جاسى دا ءوسىپ كەلەدى. 2025-جىلى ايەلدەر ورتا ەسەپپەن 26 جاستا، ال ەرلەر 28,5 جاستا ۇيلەنگەن.

زەرتتەۋ ناتيجەسىنە سايكەس، تۇركيادا ينتەرنەت قولدانۋشىلاردىڭ شامامەن 19 پايىزى گەنەراتيۆتى جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارىن پايدالانادى جانە بۇل كورسەتكىش ايەلدەر مەن ەرلەر اراسىندا شامالاس.

سوعان قاراماستان، ءبىلىم، ساياسات جانە عىلىم سالالارىندا مۇمكىندىكتەر كەڭەيىپ كەلە جاتقانىنا قاراماستان، جۇمىسپەن قامتۋ، كەدەيلىك دەڭگەيى جانە الەۋمەتتىك قورعالۋى تۇرعىسىنداعى گەندەرلىك ايىرماشىلىقتار ەلدەگى ماڭىزدى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى.

بۇعان دەيىن تۇركيادا حالىق سانى ءوسىمىنىڭ باياۋلاپ بارا جاتقانى دەموگرافتاردى الاڭداتىپ وتىرعانى ايتىلعان. سونىمەن قاتار ەل قوعامنىڭ قارتايۋى ماسەلەسىمەن دە بەتپە-بەت كەلىپ وتىر.