كوپقاباتتى ۇيدەگى ءورت كەزىندە امان قالۋ ءۇشىن پاتەردە قانداي قۇرالدار بولۋى كەرەك
اقتوبە. KAZINFORM- 2026 -جىلدىڭ العاشقى ءۇش ايىندا ەلىمىزدىڭ تۇرعىن ءۇي سەكتورىندا 1470 ءورت فاكتىسى تىركەلگەن. بۇل كورسەتكىش وتكەن جىلعا قاراعاندا %12- عا تومەن. دەگەنمەن، ساقتىقتا قورلىق جوق. ق ر توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ باسپا ءسوز قىزمەتى پاتەردە ءتىلسىز جاۋ تۇتانسا، قالاي ەسەن قۇتىلۋعا بولاتىنىن مالىمدەدى.
ەڭ الدىمەن، ءورت سوندىرگىش بولعانى ءجون
ءورت قاۋىپسىزدىگى ەرەجەسىندە پاتەردە بولۋى ءتيىس قۇرىلعىلاردىڭ مىندەتتى ءتىزىمى جوق. ءبىراق ماماندار باسپاناڭىزدى نەگىزگى قاۋىپسىزدىك قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋگە كەڭەس بەرەدى. ولار - ءورت سوندىرگىش جانە اۆتونومدى ءتۇتىن داتچيگى.
- بۇل باعىتتا قاجەتتى قۇرالداردىڭ قانداي دا ءبىر مىندەتتى تىزبەسى جوق. الايدا ءورتتىڭ الدىن-الۋ جانە ساقتىق ماقساتىندا ۇيىڭىزگە اۆتونومدى ءتۇتىن داتچيكتەرىن ورناتقانىڭىز ارتىق ەتپەيدى. ءورت سوندىرگىش الىپ قويعانىڭىز دا ءجون. وسى قادامدار ارقىلى ءورت ەندى تۇتانعاندا انىقتاپ، ءورشىپ كەتپەي تۇرعاندا، وشىرۋگە بولادى، - دەلىنگەن ت ج م حابارلاماسىندا.
پاتەردە ۇنتاقتى نەمەسە كومىرقىشقىلدى ءورت سوندىرگىشتەر ۇستاعان دۇرىس. سەبەبى العاشقىسى - امبەباپ، كەز- كەلگەن جەردە قولدانۋعا ارنالعان. ال ەكىنشىسى وتقا ورانعان تەحنيكانى سوندىرۋگە ىڭعايلى، ەشقانداي ءىز قالدىرمايدى. اتالعان قۇرالداردىڭ سالماعى 2-5 كەلى ارالىعىنداعىسىن العان ابزال. ولاردىڭ جارامدىلىق مەرزىمى 5-10 جىلعا دەيىن جەتەدى. ءورت سوندىرگىشتى جىلىنا كەمىندە ءبىر رەت تەكسەرىپ، ىشىندەگى ۇنتاعىن ۋاقىتىندا اۋىستىرىپ وتىرۋ شارت. سونداي-اق توتەنشە جاعدايدا ابىرجىپ، ساسقالاقتاماۋ اسا ماڭىزدى. قىزىل جالىن تۇتانسا، ءورت سوندىرگىشتىڭ بىتەمەسىن جۇلىپ، بەكىتكىشىن اشىپ، قۇبىرشەكتى وتقا باعىتتاپ، تۇتقانى باسۋ كەرەك. ءورتتى 1-2 مەتر قاشىقتىقتان سوندىرگەن ءجون.
ءتۇتىن داتچيكتەرىنىڭ پايداسى قانداي
اۆتونومدى ءتۇتىن داتچيكتەرى تۇتانعان ءورتتى بايقاۋدىڭ (اسىرەسە، تۇندە) ەڭ ءتيىمدى تاسىلدەرىنىڭ ءبىرى.
- توتەنشە جاعدايلار قىزمەتىنىڭ تاجىريبەسىنە جۇگىنسەك، ادام شىعىنى تىركەلگەن ورتتەر كوبىنە تۇندە تۇتانادى. ويتكەنى، بۇل ۋاقىتتا شىرت ۇيقىدا جاتقان تۇرعىندار ءتۇتىن ءيىسىن سەزبەيدى. ال داتچيك ورناتىلعان بولسا، دابىل ويناپ، بەلگى بەرەدى. سوندا ازاماتتار ءورت ەندى باستالعان بولسا، سوندىرەدى. ال ءورشىپ ۇلگەرسە، عيماراتتان قاشىپ شىعادى، - دەپ مالىمدەدى ت ج م.
ادەتتە، كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ كىرەبەرىستەرىنە دابىل جانە ءتۇتىن سورعىش قۇرىلعىلارى ورناتىلادى. ءبىراق پاتەرگە داتچيك ورناتۋ - قوسىمشا ساقتىق شاراسى. ول توتەنشە جاعدايدا تۇرعىنداردىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالۋى مۇمكىن.
ارقان نە جينالمالى ساتى ورتتەن قۇتقارا ما
ءورت كەزىندە كوپقاباتتى ءۇيدىڭ تەرەزەسىنەن نە بالكونىنان ءتۇسۋ ءۇشىن پاتەردە ارقان نە جينالمالى ساتى ۇستاۋ، ءبىر قاراساڭىز، اقىلعا قونىمدى. ايتسە دە، ونىڭ دا سىن-قاتەرلەرى بار. سەبەبى فيزيكالىق دايىندىعى جوق ادام قالىڭ ءتۇتىن شىققاندا ساسقالاقتاپ، تەپە-تەڭدىگىن جوعالتۋى، قۇلاپ كەتۋى نە كۇيىپ قالۋى ىقتيمال.
- سەرتيفيكاتتالعان جانە عيماراتتان ەۆاكۋاتسيالاۋعا ارنالعان جينالمالى ساتىلار، شىن مانىندە، ادام ءومىرىن ساقتاپ قالۋعا سەبەپ بولۋى مۇمكىن. ول، اسىرەسە، جەكە ۇيلەر نەمەسە 2-3- قاباتتارداعى پاتەرلەر ءۇشىن وتە ءتيىمدى. جاعدايى ءجيى تەكسەرىلىپ، اقاۋى بولماسا، توتەنشە جاعدايدا دۇرىس ورناتىلسا، عيماراتتان لەزدە شىعىپ كەتۋگە سەپتىگىن تيگىزەدى. بۇل قۇرال پاتەردىڭ ءىشى قاتتى تۇتىندەپ كەتكەندە نە كۇشتى ورتتەن ەسىككە جەتۋ مۇمكىن بولماعاندا قولدانىلادى، - دەلىنگەن ت ج م حابارلاماسىندا.
ونداي مۇمكىندىك بولسا، البەتتە، ەسىكتەن شىققان اناعۇرلىم قاۋىپسىز. ال ەشقانداي جولمەن شىعا الماساڭىز، تۇتىننەن بارىنشا ساقتانىپ (مۇرىن مەن اۋىزدى سۋلانعان ماتامەن جابۋعا بولادى)، قۇتقارۋشىلاردىڭ كەلگەنىن كۇتكەن ابزال.
ال ۇيدە ەۆاكۋاتسيالىق ساتى ۇستايمىن دەپ شەشسەڭىز، قولدان جاسالعانىن ەمەس، زاۋىت ءونىمىن الىپ، بارلىق نۇسقاۋلىقتى ورىنداۋىڭىز ماڭىزدى.
جولدى جابۋ - ادام ومىرىنە تونگەن قاۋىپ
سالا قىزمەتكەرلەرىنىڭ سوزىنشە، تۇرعىن ۇيلەردىڭ اۋلاسىنا كىرەتىن جولعا كولىك قويۋ - ءجيى كەزدەسەتىن جاعداي. پاتەردە ءورت سوندىرگىش پەن داتچيك بولسا دا، ولاردىڭ الاپات قىزىل جالىنعا شاماسى جەتپەيدى. مۇنداي كەزدە ىشتەگى كىسىلەردى قۇتقارۋعا مامانداردىڭ كومەگى كەرەك.
- شلاگباۋمدار، تۇرعىنداردىڭ ءوز بەتىمەن ورناتقان قورشاۋلار، بەيبەرەكەت قويىلعان كولىكتەر ءورت سوندىرۋشىلەردىڭ جولىن بوگەپ، وقيعا ورنىنا جەدەل جەتۋىنە كەدەرگى كەلتىرەدى. بۇل ادامداردىڭ ءومىرى مەن مۇلكىن ساقتاپ قالۋعا بوگەت بولادى، - دەپ مالىمدەدى ت ج م.
ەرەجە بويىنشا، ارنايى تەحنيكا كىرۋى ءۇشىن كىرەبەرىستەردىڭ الدى بوس بولۋى ءتيىس. ءبىراق ءىس جۇزىندە بۇل تالاپتى ورىندامايتىندار كوپ. اتالعان ءتارتىپ شلاگباۋمدارعا دا قاتىستى. توتەنشە جاعدايدا ولار كەدەرگى بولماۋى ءتيىس.
- شلاگباۋم ورناتقاندا، ونىڭ قولدان نەمەسە اۆتوماتتى تۇردە جەدەل اشىلۋىن دا قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. نە بولماسا، تاۋلىك بويى كەزەكشىلىك ەتەتىن كۇزەتشى وتىرىپ، توتەنشە جاعدايدا اشۋى قاجەت، - دەلىنگەن حابارلامادا.
مامانداردىڭ سوزىنشە، ءورت كەزىندە جوعالتقان ءار مينۋت، ءتىپتى، ءار سەكۋند بىرەۋدىڭ ءومىرىن جالماۋى مۇمكىن. مۇنى جولعا كولىك قوياتىندار ەسكەرۋى ءتيىس.
ءورتتىڭ نەگىزگى سەبەپتەرى
ءورت قاۋىپسىزدىگى ەرەجەلەرىنە ساي، پاتەر يەلەرى ءبىرقاتار تالاپتى ورىنداپ، قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە مىندەتتى. مىسالى، ۇيدە تەز تۇتاناتىن زاتتاردى ساقتاۋعا جانە ەۆاكۋاتسيا جولدارىن جابۋعا بولمايدى.
سونىمەن قاتار، توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، ءورت شىعۋدىڭ نەگىزگى سەبەپتەرى - ەلەكتر جابدىقتارىن ورناتۋ جانە تەحنيكالىق پايدالانۋ كەزىندە ءورت قاۋىپسىزدىگى تالاپتارىن بۇزۋ، پەشتەردى پايدالانۋ جانە ورناتۋ بارىسىندا ەرەجەنى ەلەمەۋ، سونداي-اق جالپى ءورت قاۋىپسىزدىگى نورمالارىن ساقتاماۋ.
- عيماراتتاردى ءورت قاۋىپسىزدىگى جۇيەلەرىمەن جابدىقتاۋ تۋرالى تالاپتار قۇرىلىس جانە تەحنيكالىق نورماتيۆتەر ارقىلى بەكىتىلگەن. سونىمەن بىرگە، «ءورت قاۋىپسىزدىگىنە قويىلاتىن جالپى تالاپتار» تەحنيكالىق رەگلامەنتىندە قاراستىرىلعان. اتاپ ايتقاندا، كوپ پاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردە مىناداي جابدىقتار بولۋى ءتيىس: ءورت دابىلى جۇيەلەرى، ءتۇتىندى سورۋ جانە تۇتىننەن قورعاۋ قۇرىلعىلارى، ەۆاكۋاتسيالىق شىعۋ جولدارى مەن باسپالداق الاڭدارى، ورتكە قارسى ىشكى سۋ قۇبىرى، - دەيدى ماماندار.
ايتا كەتەيىك بۇعان دەيىن استانادا كوپ قاباتتى تۇرعىن ۇيدەن ءورت شىعىپ، ءۇش بالا قازا تاپقانىن جازعانبىز.
ال اقتوبەدە ءورت سوندىرۋشىلەر جانىپ جاتقان قۇرىلىستان 10 گاز باللونىن الىپ شىقتى.
اۆتور
التىناي ساعىندىقوۆا
