ترامپتىڭ بەيبىتشىلىك كەڭەسى تۋرالى نە بەلگىلى

استانا. KAZINFORM - بۇگىن داۆوستا ا ق ش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ باستاماشى بولعان بەيبىتشىلىك كەڭەسىنىڭ جارعىسىنا قول قويىلادى. ونداعان مەملەكەت باسشىلارى كەڭەستىڭ كەلەشەگىن ناقتىلاپ، الداعى قۇزىرەتى تۋرالى شەشىم شىعارماق. بۇل قۇرامدا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆ تا بار.

 Kazinform اناليتيكالىق شولۋشىسى ساراپشىلارمەن بىرگە جاڭا ۇيىم الەمدىك تارتىپكە قالاي ىقپال ەتەتىنىن باعامدادى.

گازادان عالامعا دەيىن

بەيبىتشىلىك كەڭەسى تۋرالى يدەيا وتكەن جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا ايتىلا باستادى. سول كەزدە ا ق ش بيلىگى پرەزيدەنت دونالد ترامپتىڭ گازا سەكتورىنداعى قاقتىعىستى توقتاتۋعا ارنالعان 20 تارماقتان تۇراتىن ەگجەي-تەگجەيلى جوسپارىن جاريالاعان ەدى. وندا ۇرىس قيمىلدارى اياقتالىپ، كەپىلگە الىنعاندار بوساتىلعاننان كەيىن ايماقتى قالپىنا كەلتىرۋ باستالادى دەپ بەلگىلەنگەن.

كەيىن راسىندا دا ۇرىس توقتادى، كەپىلدەگىلەردىڭ بارلىعى دەرلىك ۇيىنە ورالدى. وسىدان كەيىن اق ءۇي پالەستينا اكىمشىلىگى ءوڭىردى تولىقتاي باقىلاۋىنا العانعا دەيىن گازا سەكتورىن باسقارۋدى پالەستينا كوميتەتىنە تاپسىرعان بولاتىن. كوميتەت قىزمەتىن ۇيلەستىرۋ جانە ونى قارجىلىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا بەيبىتشىلىك كەڭەسى قۇرىلدى.

بيىل كەڭەس ناقتى قادامعا كوشكەنىن كورەمىز، 16 -قاڭتاردا ا ق ش بيلىگى بەيبىتشىلىك كەڭەسىنە ەكى قۇرىلىم باعىناتىنىن مالىمدەدى. ولار - اتقارۋشى كەڭەس جانە گازا جونىندەگى اتقارۋشى كوميتەت.

الەم كوشباسشىلارىنىڭ جيىنىنان سوڭ قالاي قۇبىلارى بەلگىسىز، ازىرگە قوس قۇرىلىم وكىلدەرىنىڭ باسىم دەنى ا ق ش- تىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارى. اتقارۋشى كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ تىزىمىنەن باستايىق. مۇندا:

· ا ق ش مەملەكەتتىك حاتشىسى ماركو رۋبيو؛

· ا ق ش پرەزيدەنتىنىڭ ارنايى وكىلى ستيۆ ۋيتكوفف؛

· ترامپتىڭ كۇيەۋ بالاسى دجارەد كۋشنەر؛

· ۇلى بريتانيانىڭ بۇرىنعى پرەمەر-ءمينيسترى توني بلەر؛

· Apollo Global Management ينۆەستيتسيالىق قورىنىڭ باس ديرەكتورى مارك روۋەن؛

· دۇنيەجۇزىلىك بانك باسشىسى ادجاي بانگا؛

· ا ق ش- تىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى كەڭەسشىسىنىڭ ورىنباسارى روبەرت گابريەل كىرگەن.

اق ءۇيدىڭ ايتۋىنشا، ولاردىڭ ءارقايسىسى گازا سەكتورىنىڭ ۇزاق مەرزىمدى دامۋىنا ارنالعان جوبالارعا جەتەكشىلىك ەتەدى. بۇل جوبالار قاتارىندا ينۆەستيتسيا تارتۋ جانە حالىقارالىق قاتىناستاردى دامىتۋ ماسەلەلەرى بار.

ال گازا جونىندەگى اتقارۋشى كوميتەتتەن قاتار، مىسىر، ب ا ءا ەلدەرىنىڭ وكىلدەرىن دە بايقادىق. ب ۇ ۇ اتىنان گۋمانيتارلىق ماسەلەلەر جونىندەگى بۇرىنعى ۇيلەستىرۋشىسى سيگريد كااگ جانە ب ۇ ۇ- نىڭ تاياۋ شىعىستاعى بۇرىنعى ارنايى وكىلى نيكولاي ملادەنوۆ قوسىلعان. ايتپاقشى، جوعارىدا اتى اتالعان كۋشنەر، ۋيتكوفف، بلەر، روۋەن گازا جونىندەگى اتقارۋشى كوميتەتتىڭ قۇرامىندا دا بار.

وسىلاردىڭ ىشىندە نيكولاي ملادەنوۆتىڭ قۇزىرەتى ءبىرشاما جوعارى. ول گازا جونىندەگى جوعارى ۋاكىل بولىپ تاعايىندالىپ، «بەيبىتشىلىك كەڭەسى» مەن گازانى باسقارۋ جونىندەگى ۇلتتىق كوميتەت اراسىن بايلانىستىرۋشى باستى ادام بولماق.

كەڭەسكە كىمدەر كىرەدى؟
باستاپقىدا گازا سەكتورىن قالپىنا كەلتىرۋ ماسەلەسىمەن اينالىسۋى ءتيىس قۇرىلىم قازىر الدەقايدا كەڭ اۋقىمدى فۋنكسيانى موينىنا الماق. ول ءۇشىن مەملەكەتتەردىڭ قولداۋى قاجەت - پرەزيدەنتتەردىڭ مۇددەلەس بولۋى ءتيىمدى. نەعۇرلىم كوپ ەل قولداۋ بىلدىرسە، سوعۇرلىم ماسەلە تەز شەشىلمەك. ترامپتىڭ كوشباسشىلاردى شۆەيسارياعا شاقىرىپ، ورتاق مامىلەگە تارتۋىنىڭ باستى سەبەبى دە وسى.

ءبىراق ا ق ش باسشىسى كەڭەسكە قوسىلۋعا قاتىستى شاقىرۋدى بارىنە بىردەي جىبەرگەن جوق، ەلەپ-ەكشەپ قادام جاساعان سىڭايلى. الەمدىك ب ا ق- تاردا تاراعان مالىمەتكە سەنسەك، شاقىرۋ تەك 60-قا جۋىق ەلگە جەتكەن. ونىڭ ىشىندە قىتاي، ۇلى بريتانيا، گەرمانيا، فرانسيا، يتاليا، پولشا، ءۇندىستان، جاپونيا، يزرايل، مىسىر، ساۋد ارابياسى، باحرەين، يوردانيا بار.

باسىم دەنى كەڭەسكە باراتىنىن راستادى: ب ا ءا، بەلارۋس، ماروككو، ۆەنگريا، كانادا، مىسىر، ارگەنتينا، ازەربايجان، وزبەكستان سەكىلدى مەملەكەتتەردىڭ باسشىسىلارى دايىن وتىر. قازاقستان دا قالىس قالماي قاتارعا قوسىلدى. پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەن بەيبىتشىلىك كەڭەسىنە قوسىلۋ ۇسىنىسى رەسەي مەن ۋكرايناعا دا جىبەرىلگەن، ءبىراق ولاردىڭ ساياسي پوزيتسياسىنا بايلانىستى ورتاعا قوسىلىپ-قوسىلمايتىنى بەيمالىم.

بارىنەن بۇرىن بەيبىتشىلىك كەڭەسىنىڭ ناقتى مىندەتى قانداي بولاتىنى قىزىق. ساراپشىلاردىڭ ويىنشا، ۇيىم تەك گازا ماسەلەسىممەن شەكتەلمەيتىن سىڭايلى، الەمدەگى وزگە دە قاقتىعىس وشاقتارىن وشىرۋگە تىرىسۋى مۇمكىن.

بۇل بولجامعا سەنۋگە دە بولاتىنداي، سەبەبى جاقىندا جاريالانعان بەيبىتشىلىك كەڭەسىنىڭ جارعىسىندا گازاعا قاراتا ايتىلعان ءسوز از. XII تارماقتا تەك قۇقىقتىق، قارجىلىق، باسقارۋ تەتىگى تارقاتىلعان.

مىسالى، كەڭەس قۇرامىنىڭ مۇشەلەرى ءۇش جىلعا بەكىتىلەدى، كەيىن ءتوراعانىڭ شەشىمىمەن ولاردىڭ مەرزىمى ۇزارۋى مۇمكىن. ال كەڭەستىڭ تۇراقتى مۇشەسى بولۋدى قالايتىندار 1 ميلليارد دوللار جارنا تولەۋى ءتيىس. ەستە بولسا، مۇنداي جارنا ب ۇ ۇ- عا مۇشە- مەملەكەتتەردە دە بار جۇيە ەدى.

بەيبىتشىلىك كەڭەسى ب ۇ ۇ- عا بالاما بولا ما؟
ەندەشە، باستى ساۋال تۋىندايدى: ترامپ قۇرعان بەيبىتشىلىك كەڭەسى ب ۇ ۇ- عا بالاما بولا ما؟ ساياسات تانۋشى اسحات قاسەنعاليدىڭ سوزىنشە، ۇيىمنىڭ ب ۇ ۇ- عا بالاما بولۋى ەكىتالاي. وعان بىرنەشە سەبەپ بار.

- بىرىنشىدەن، ب ۇ ۇ ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان كەيىن قالىپتاستى. ول وزىنە دەيىنگى ءساتسىز اياقتالعان ۇلتتار ليگاسىنىڭ قاتەلىگىن قايتالاماۋعا تىرىستى. ۇيىمنىڭ ءدال قازىر داعدارىسقا ۇشىراپ، رەفورماعا سۇرانىپ تۇرعانى دا راس. الايدا ازىرگە بۇل ۇيىمدى الماستىراتىن بالاما كورىپ تۇرعانىم جوق جانە ونداي بالامانى ۇسىنۋدىڭ دا قاجەتى جوق سياقتى. ب ۇ ۇ- نىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىن رەفورمالاپ، كەڭەستەگى تۇراقتى مۇشەلەر سانىن ارتتىرىپ، ۆەتو قويۋ قۇقىعىن وزگەرتىپ، گۋمانيتارلىق- بىتىمگەرلىك ميسسيالارىنا كەڭ قۇزىرەتتىلىك ۇسىنىپ، مىندەتتى قارارلاردىڭ ورىندالۋىن قاتاڭداتسا دا جەتكىلىكتى، - دەدى ساراپشى.

ۇيىمدى ب ۇ ۇ- دان بولەتىن تاعى ءبىر وزگەرىس بار، ول - شەشىم شىعارۋ جۇيەسى. بەيبىتشىلىك كەڭەسىندە شەشىمدەر كوپشىلىكتىڭ باسىم داۋىسى ارقىلى قابىلدانعانىمەن، سوڭعى ءسوز ءتوراعانىڭ قۇزىرەتىندە قالادى. مۇنداي تالاپ جارعىنىڭ III بابىندا جازىلعان.

سونىمەن قاتار ۇيىم شەشىمدەرى مۇشە- مەملەكەتتەردىڭ كوپشىلىك داۋسىمەن قابىلدانعانىمەن، ءتوراعانىڭ كەز كەلگەن شەشىمنىڭ كۇشىن جويۋعا قۇزىرەتى بار. داۋىستار تەڭ تۇسكەن جاعدايدا ءتوراعا قوسىمشا داۋىس بەرۋ قۇقىعىنا يە.

تاياۋ شىعىستان جەتكەن ءۇن
قازاقستان بۇعان دەيىن يبراھيم كەلىسىمىنە قوسىلعانىن بىلەمىز، ەندى بەيبىتشىلىك كەڭەسىنە قاتىسپاقشى. بۇل قادام قازاقستاننىڭ يسلام الەمىمەن، اسىرەسە تاياۋ شىعىسپەن قارىم- قاتىناسىنا قالاي اسەر ەتەتىنىن باعامداۋ ماڭىزدى. اسحات قاسەنعاليدىڭ سوزىنشە، ۇيىمعا مۇشە بولۋ ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساياساتىنا ايتارلىقتاي وزگەرىس اكەلمەيدى. كەرىسىنشە، قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياساتتاعى كوپ ۆەكتورلى ۇستانىمى تاياۋ شىعىستاعى سالماعىمىزدى ەسەلەي تۇسپەك.

- «يبراھيم كەلىسىمدەرى» - قانداي دا ءبىر ەلگە قارسى باعىتتالعان كەلىسىم ەمەس، بۇل ەڭ الدىمەن يزرايلدىڭ مۇسىلمان ەلدەرىمەن قاتىناسىن وڭ باعىتقا وزگەرتۋدى ماقسات تۇتادى. ونىڭ ۇستىنە العاش بولىپ كەلىسىمدى اراب ەلدەرى جاساستى. مىسالى، ولاردىڭ ىشىندە ب ا ءا، باحرەين، ماروككو ىسپەتتەس ەلدەر بار. «بەيبىتشىلىك كەڭەسىنە» دە اراب ەلدەرىنىڭ كوبى شاقىرتۋ العان، يزرايل دە، تۇركيا دا شاقىرىلدى. بۇل قۇرىلىمدارعا قوسىلۋ سىرتقى ساياساتىمىزداعى كوپ ۆەكتورلىق ۇستانىمعا قايشى كەلە قويماس جانە وزگە ەلدەرمەن قاتىناسىمىزدى قيىنداتپايدى دەپ سەنەمىن، - دەدى سپيكەر.

جاقىندا مەديا كەڭىستىكتە بەيبىتشىلىك كەڭەسىنىڭ قۇرىلىمىنا قاتىستى يزرايلدىڭ داۋلى مالىمدەمەسى تارادى. وندا يزرايل بيلىگى كەڭەستىڭ اتقارۋ كوميتەتىندەگى مۇشەلەردى اقىلداسپاي بەكىتتى دەپ ءۋاج ايتقان بولاتىن. سوعان قاراماستان سەيسەنبى كۇنى يزرايل پرەمەر-ءمينيسترى بينيامين نەتانياحۋ ترامپتىڭ شاقىرۋىن قابىل الىپ، كەشە داۆوسقا جەتتى.

دەمەك، گازا سەكتورىنداعى ماسەلەنى شەشۋدە ءالى دە بولسا پىكىر قايشىلىعى بار دەگەن ءسوز. سوندىقتان ساراپشىلار قوس تاراپقا - پالەستينا مەن يزرايلگە ورتاق جاعاتىن شەشىمدەر قابىلدانۋى كەرەك دەپ سانايدى. ول ءۇشىن ەكى ەلمەن دە جاقسى قارىم-قاتىناستاعى ەلدەردىڭ بەيبىتشىلىك كەڭەسىنىندە بولعانى كەرەك.

ساياسات تانۋشى اسحات قاسەنعالي بۇل تۇرعىدا قازاقستاننىڭ ارااعايىندىق مۇمكىندىگى مول دەپ سانايدى. وعان ەلىمىزدىڭ تاياۋ شىعىستاعى ساۋدا- ەكونوميكالىق، گۋمانيتارلىق بەلسەندىلىگى سەبەپ بولىپ وتىر.

- قازاقستان يسلام الەمىمەن دە، يزرايلمەن دە جاقسى قاتىناستا. مىسالى، ءبىز - يزرايلگە مۇناي ساتاتىن باستى ەلدىڭ ءبىرىمىز. ال ەكىنشى جاعىنان، پالەستينانىڭ تاۋەلسىز ەل بولۋىن قولدايمىز، ال گازاعا گۋمانيتارلىق كومەك جىبەرىپ جاتىرمىز، - دەدى ول.

قورىتا ايتساق، دونالد ترامپ ۇسىنعان بەيبىتشىلىك كەڭەسى قارۋلى قاقتىعىستان زارداپ شەككەن الەم ەلدەرىنە كومەك كورسەتۋدىڭ جاڭا فورماتى بولۋى ىقتيمال. ب ۇ ۇ- عا بالاما بولا قويماس، دەگەنمەن سوعىستان قاجىعان حالىققا جاردەمدەسۋ، ينفراقۇرىلىمدى قالپىنا كەلتىرۋدە ەش كەم تۇسپەيتىن سەكىلدى. ازىرگە ودان ارعى امبيتسيا بايقالمايدى. ونىڭ ۇستىنە اق ءۇي باسشىسى ءوزىن 8 سوعىستى توقتاتقان بىتىمگەر رەتىندە سانايتىنىن ەسكەرسەك، بەيبىتشىلىك كەڭەسىنەن كوپ ناتيجە كۇتۋگە بولاتىنداي.

اۆتور

ەرسىن شامشادين