سەناتورلار حالىقارالىق ەكى حاتتامانى تالقىلايدى

استانا. KAZINFORM - بۇگىن سەناتتىڭ جالپى وتىرىسى وتەدى. وندا سەناتورلار ەكى حالىقارالىق حاتتامانى راتيفيكاتسيالايدى.

اتالعان قۇجاتتار مىنالار:

- 1993-جىلعى 22 - قاڭتارداعى ازاماتتىق، وتباسىلىق جانە قىلمىستىق ىستەر بويىنشا قۇقىقتىق كومەك پەن قۇقىقتىق قاتىناستار تۋرالى كونۆەنتسياعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى؛

- 2002 - جىلعى 7- قازانداعى ازاماتتىق، وتباسىلىق جانە قىلمىستىق ىستەر بويىنشا قۇقىقتىق كومەك پەن قۇقىقتىق قاتىناستار تۋرالى كونۆەنتسياعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى.

اتالعان قۇجاتتار قارالىپ بولعاننان كەيىن باق وكىلدەرىنە باسپا ءسوز ءماسليحاتى ۇيىمداستىرىلىپ، سەناتور ەۆگەني بولگەرت پەن ادىلەت ۆيتسە- ءمينيسترى دانيەل ۆايسوۆ جۋرناليستەر ساۋالىنا جاۋاپ بەرەدى.

ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك، بۇل 2 قۇجاتتى ءماجىلىس وسى جىلدىڭ 10- ناۋرىزىندا قابىلداعان بولاتىن. سول كەزدە زاڭ جوبالارى بويىنشا نەگىزگى باياندامانى ادىلەت ءمينيسترى ەرلان سارسەمبايەۆ جاساعان ەدى.

ونىڭ ايتۋىنشا، ءبىرىنشى حاتتاما ت م د مەملەكەتتەرى اراسىندا سوت اكتىلەرىن ءوزارا تانۋ تەتىگىن كەڭەيتەدى. ەندى مۇنداي اكتىلەر قاتارىنا كامەلەتكە تولماعان بالالارعا اليمەنت ءوندىرۋ تۋرالى سوت بۇيرىقتارى تىكەلەي ەنگىزىلەدى.

- بۇل - ماڭىزدى قادام. سەبەبى سوت بۇيرىعى - جەدەل قۇقىقتىق قۇرال. ول ۇزاق سوت پروتسەسىن وتكىزبەي شىعارىلادى. سونداي-اق، بالانىڭ قۇقىعىن ۋاقىتىلى قورعاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. الايدا بورىشكەر باسقا مەملەكەتتە بولعان جاعدايدا، شەشىم تەك قاعاز جۇزىندە قالىپ قويۋى مۇمكىن. وسى ماسەلەنى حاتتاما شەشەدى، - دەدى ادىلەت ءمينيسترى.

اتالعان راتيفيكاتسيادان كەيىن:

- سوت بۇيرىعى كونۆەنتسيا اياسىندا تىكەلەي تانىلادى؛

- ءراسىم تۇسىنىكتى ءارى بولجامدى بولادى؛

- سونىمەن قاتار، ورىنداۋ - ناقتى قامتاماسىز ەتىلەدى.

ال ەكىنشى حاتتاما تمد كەڭىستىگىندە اليمەنت بويىنشا سوت بۇيرىقتارىن تانۋ تەتىگىن ەنگىزەدى. قۇجات بورىشكەردىڭ تيىسىنشە حاباردار ەتىلگەنىن راستاۋدى تالاپ ەتەدى. ەگەر بۇيرىق تاپسىرىلماسا - ونى تانۋدان باس تارتىلۋى مۇمكىن. وسىلايشا قورعانۋ قۇقىعى ساقتالادى.

- ءبىز بالانى قورعايمىز. ءبىراق قاتاڭ قۇقىقتىق ايادا ارەكەت ەتەمىز. جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى ادامدى جانە ونىڭ قۇقىقتارىن مەملەكەتتىڭ ەڭ جوعارى قۇندىلىعى رەتىندە ايقىندايدى. بۇل قاعيدات بارلىق حالىقارالىق تەتىكتەردە بىردەي جۇمىس ىستەۋى ءتيىس. بۇگىن ءبىز جاي عانا قۇجاتتى راتيفيكاتسيالاپ وتىرعان جوقپىز. ءبىز قۇقىقتاردى قورعاۋدىڭ تۇتاس، كەمشىلىكسىز جانە ايىرماشىلىقسىز جۇيەسىن قالىپتاستىرىپ وتىرمىز، - دەدى ەرلان سارسەمبايەۆ.

ايتا كەتەيىك، وتكەن اپتاداعى پالاتا وتىرىسىندا «حالىقارالىق ازاماتتىق اۆياتسيا تۋرالى كونۆەنتسيانىڭ 50 ا) - بابىن وزگەرتۋگە قاتىستى حاتتامانى جانە حالىقارالىق ازاماتتىق اۆياتسيا تۋرالى كونۆەنتسيانىڭ 56-بابىن وزگەرتۋگە قاتىستى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ ماقۇلداندى.

سونىمەن قاتار سەناتورلار «ءبىر تاراپتان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى جانە ەكىنشى تاراپتان حالىقارالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى، حالىقارالىق قارجى كورپوراتسياسى مەن ينۆەستيتسيالار كەپىلدىگىنىڭ كوپجاقتى اگەنتتىگى اراسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ورنىقتى دامۋىنا جانە وركەندەۋىنە جاردەمدەسۋ ماقساتىندا ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ جونىندەگى ارىپتەستىك تۋرالى نەگىزدەمەلىك كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭدى قاراپ، ماقۇلدادى.

بۇل زاڭ ەكونوميكانىڭ ورنىقتى وسۋىنە جانە حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. اتاپ ايتقاندا، شىعىستاردى نەعۇرلىم شۇعىل جانە الەۋمەتتىك باعدارلانعان جوبالارعا قايتا ءبولۋ ەسەبىنەن مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە جۇكتەمەنى ازايتۋ كوزدەلىپ وتىر.

دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ ۇلتتىق جوبالارعا قارجىلىق تۇرعىدا قاتىسۋى ءجىو- ءنىڭ تۇراقتى ءوسۋىن، شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋدى جانە يننوۆاتسيالار مەن جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ ارقىلى قازاقستاننىڭ ينفراقۇرىلىمىن جۇيەلى جاڭعىرتۋدى قامتاماسىز ەتەدى.

بۇنان بولەك، «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ءقاۋىپسىز ەڭبەك جاعدايلارىن جەتىلدىرۋ، جۇمىسكەرلەردىڭ ەڭبەك قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ دا ەكى وقىلىمدا قارالىپ، ماقۇلداندى.

كۇن تارتىبىنە شىعارىلعان ماسەلەلەر قارالىپ بولعاننان كەيىن سەناتورلار دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى. ماسەلەن، نۇرتورە ءجۇسىپ استانا مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنە ۇلتتىق جوعارى وقۋ ورنى مارتەبەسىن جانە ءبىلىم ورداسىنا اكادەميك تورەگەلدى شارمانوۆتىڭ ەسىمىن بەرۋ باستاماسىن كوتەردى.

- ۋنيۆەرسيتەت باكالاۆرياتتان باستاپ رەزيدەنتۋرا، ماگيستراتۋرا جانە PhD دوكتورانتۋراعا دەيىنگى بارلىق دەڭگەيدە 80 نەن استام ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرادى. ۋنيۆەرسيتەتتە 11 مىڭنان استام ءبىلىم الۋشى، ونىڭ ىشىندە 20 ەلدەن 700 دەن استام شەتەلدىك ستۋدەنت وقيدى. سوڭعى 3 -جىلدا مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسى بويىنشا تۇلەكتەردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ دەڭگەيى %99 بولدى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ستراتەگيالىق باعىتى - پروفيلاكتيكالىق مەديتسينا جانە حالىق دەنساۋلىعىن ساقتاۋ. بۇل باعىت وتاندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكتەبىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى، مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى تورەگەلدى شارمان ۇلىنىڭ عىلىمي مۇراسىمەن تولىق ۇيلەسەدى، - دەدى نۇرتورە ءجۇسىپ ۇكىمەت باسشىسىنىڭ اتىنا جولداعان ساۋالىندا.

ال گەننادي شيپوۆسكيح جول قاۋىپسىزدىگىنىڭ ماڭىزدىلىعىن ايرىقشا ءمان بەرىپ، سالاعا زاماناۋي باسقارۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ جانە اۆتو مەكتەپتەرگە مەملەكەتتىك باقىلاۋدى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ جونىندە ۇسىنىس جاسادى. دەپۋتاتتىڭ مالىمەتىنشە، 2023 -جىلى ەلىمىزدە 15886 ج ك و تىركەلگەن. 2024 -جىلى بۇل كورسەتكىش كۇرت ءوسىپ، 31597 گە جەتكەن. ال 2025 -جىلى 36146 جول اپاتى ورىن العان. سونىمەن قاتار، سوڭعى 3 -جىلدا مىڭداعان ادام قازا تاۋىپ، 100 مىڭنان استام ادام ءتۇرلى جاراقات الدى.

ساكەن ارۋبايەۆ اگروونەركاسىپتىك كەشەندى قارجىلاندىرۋعا قاتىستى جۇيەلى تۇيتكىلدەرگە توقتالدى. سەناتور وسى باعىتتا اگرونەسيەلەۋدى سيفرلاندىرۋعا ارنالعان كەشەندى شارالار توپتاماسىن ۇسىندى. باستاما ادال قارىز الۋشىلار ءۇشىن سكورينگ جۇيەسىن ەنگىزۋدى، قۇجات اينالىمىن جەڭىلدەتۋدى جانە ماركەتپلەيستەرمەن ىقپالداستىرۋ ارقىلى كەپىلدى باعالاۋدى اۆتوماتتاندىرۋدى قامتيدى.

- اگروونەركاسىپتىك كەشەندى قارجىلاندىرۋ تەتىكتەرىنىڭ تيىمدىلىگى مەن قولجەتىمدىلىگى - مەملەكەتتىك اگرارلىق ساياساتتىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرىنىڭ ءبىرى. اگرارلىق سەكتوردى قولداۋدا ءبىرقاتار جۇيەلى شارالار قابىلدانىپ، اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلدى. دەگەنمەن قارجىلاندىرۋ جۇيەسىندە شەشۋدى قاجەت ەتەتىن ماسەلەلەر ءالى دە بار، - دەدى سەناتور.