سەناتورلار ءبىرقاتار حالىقارالىق كەلىسىمدى قارايدى

استانا. KAZINFORM - بۇگىن سەناتتىڭ جالپى وتىرىسى وتەدى. وندا سەناتورلار جوعارعى سوتتىڭ ءبىرقاتار سۋدياسىن قىزمەتىنەن بوساتىپ، بۇعان دەيىن ءماجىلىس قابىلداعان زاڭداردى تالقىعا سالادى.

جوعارى پالاتا كۇن تارتىبىنە شىعارىلعان قۇجاتتىڭ ءبىرى - «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ كەدەندىك اۋماعىنان اكەتىلەتىن تاۋارلاردىڭ شىعارىلعان جەرىن ايقىنداۋدىڭ ۇيلەستىرىلگەن جۇيەسى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ.

اتالعان قۇجات ماسكەۋدە 2023 -جىلعى 4-جەلتوقساندا جاسالعان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ كەدەندىك اۋماعىنان اكەتىلەتىن تاۋارلاردىڭ شىعارىلعان جەرىن ايقىنداۋدىڭ ۇيلەستىرىلگەن جۇيەسى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋعا باعىتتالعان.

- كەلىسىم تاۋارلاردى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ كەدەندىك اۋماعىنان اكەتۋ كەزىندە ولاردىڭ شىعارىلعان جەرىن ايقىنداۋ، كۋالاندىرۋ جانە راستاۋ تاسىلدەرىنە قۇقىقتىق نەگىزدى قامتاماسىز ەتەدى. وسى قۇجات ە ا ە و-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ اۋماعىنان تاۋارلاردى، ونىڭ ىشىندە قازاقستان اۋماعىنان شىعارىلاتىن تاۋارلاردى اكەتۋگە تىيىم سالۋلار مەن شەكتەۋلەر بەلگىلەنگەن زاتتاردى شىعارۋ كەزىندە تاريفتىك جانە تاريفتىك ەمەس رەتتەۋ شارالارىنىڭ قولدانىلۋىن باقىلاۋ ءۇشىن ءتيىستى مۇمكىندىك بەرەدى، - دەگەن ەدى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ۆيتسە-ءمينيسترى ايدار ابىلدابەكوۆ.

فوتو: ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى

سونىمەن قاتار سەناتورلار «2021 -جىلعى 16-اقپانداعى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ تەحنيكالىق رەگلامەنتتەرى تالاپتارىنىڭ ساقتالۋىنا مەملەكەتتىك باقىلاۋدى (قاداعالاۋدى) ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ كورسەتىلگەن سالاداعى زاڭناماسىن ۇيلەستىرۋ ماقساتىندا جۇزەگە اسىرۋ قاعيداتتارى مەن تاسىلدەرى تۋرالى كەلىسىمگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭدى قارايدى.

ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ۆيتسە-ءمينيسترى ايدار ابىلدابەكوۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا، كەلىسىمدە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اۋماعىندا اينالىمدا بولاتىن ءونىمنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءقاۋىپتى ءونىم تۋرالى حاباردار ەتۋ جۇيەسىن ىسكە قوسۋ كوزدەلگەن. سونىمەن بىرگە، وداقتىڭ نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرىندە جانە ۇلتتىق زاڭنامادا «قاۋىپتى ءونىم» تەرمينىنىڭ انىقتاماسى بولماعان.

- وداقتاعى جانە ۇلتتىق زاڭناماداعى قايشىلىقتاردى جويۋ جانە كاسىپكەرلەر ءۇشىن ىقتيمال سىن- قاتەردى ازايتۋ ماقساتىندا 2024 -جىلعى 8-مامىردا ماسكەۋدە كەلىسىمگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتاماعا قول قويىلدى. زاڭ جوباسىنىڭ ەرەجەلەرى «قاۋىپتى ءونىم» دەگەن سوزدەردى «وداقتىڭ تەحنيكالىق رەگلامەنتتەرىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلمەيتىن ءونىم» دەگەن سوزدەرمەن اۋىستىرۋ سەكىلدى وزگەرىستەردى قامتيدى. زاڭ جوباسىنىڭ مىندەتى - زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تارتىپكە سايكەس حاتتامانى قابىلداۋ ءۇشىن مەملەكەتشىلىك راسىمدەردى جۇرگىزۋ، - دەدى ول.

«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن اۋستريا رەسپۋبليكاسىنىڭ فەدەرالدىق ۇكىمەتى اراسىنداعى زاڭسىز جۇرگەن ادامداردى رەادميسسيالاۋ جانە ترانزيتتەۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭدى دا سەناتورلار پىسىقتايدى.

اتالعان كەلىسىمگە 2025 -جىلعى 28-اقپاندا استانادا قول قويىلدى. قۇجاتتىڭ نەگىزگى ماقساتى - ۇلتتىق زاڭناما تالاپتارىن بۇزا وتىرىپ، مەملەكەتتەر اۋماعىندا جۇرگەن ادامداردى رەادميسسيالاۋ جانە ترانزيتتەۋ سالاسىنداعى ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ قۇقىقتىق نەگىزىن قۇرۋ.

ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى سانجار ءادىلوۆتىڭ ايتۋىنشا، كەلىسىم ەل اۋماعىندا بولۋ شارتتارىن بۇزعان نەمەسە زاڭسىز كىرگەن ادامداردى ءوز ەلىنە قايتارۋدى كوزدەيدى. سونىمەن قاتار قيىن جاعدايعا تاپ بولعان، ياعني قۇجاتتارىن جوعالتقان ادامدارعا دا قولدانىلادى. رەادميسسيا بويىنشا قايتارىلعان ازاماتتارعا اكىمشىلىك ايىپپۇل نەمەسە مەملەكەتتەن شىعارۋ سياقتى سانكتسيالاردى قولدانبايدى. قازىرگى كەزدە رەادميسسيا ينستيتۋتى 21 ەلمەن بەلسەندى تۇردە جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى.

ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك، مۇنىڭ الدىنداعى سەنات وتىرىسىندا دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى سالاسىنداعى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭدى ماقۇلدادى.

فوتو: ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى

ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ەرلان اقكەنجەنوۆتىڭ ايتۋىنشا، 2024 -جىلعى 12-قاراشادا حالىقارالىق كليماتتىق COP-29 فورۋمى اياسىندا قول قويىلعان اتالعان قۇجات تۇراقتى جانە «جاسىل» ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا باعىتتالعان.

- كەلىسىمنىڭ ماقساتى - ۇزاق مەرزىمدى ءارى ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ، ەنەرگيا ءوندىرۋ مەن جيناقتاۋدىڭ زاماناۋي تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ، سونداي-اق قازاقستان وڭىرلەرىنىڭ تۇراقتى الەۋمەتتىك- ەكونوميكالىق دامۋىنا جاردەمدەسۋ. قۇجات اياسىندا جالپى ورناتىلعان قۋاتى 1,8 گ ۆت بولاتىن جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ءۇش ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن. ونىڭ ىشىندە جيىنتىق قۋاتى 1,5 گ ۆت بولاتىن ەكى جەل ەلەكتر ستانتسياسىن جانە قۋاتى 300 م ۆت بولاتىن ءبىر كۇن ەلەكتر ستانتسياسىن سالۋ جوسپارلانىپ وتىر. اتالعان جوبالار مەملەكەتارالىق ىنتىماقتاستىق اياسىندا ەلىمىزدە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان ج ە ك سالاسىنداعى ەڭ اۋقىمدى جوبالاردىڭ قاتارىنا جاتادى، - دەدى ول.

جوبالاردى پاۆلودار، قاراعاندى جانە تۇركىستان وبلىستارىنىڭ اۋماعىندا ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعان. بۇل وڭىرلەردىڭ تاڭدالۋى جەل جانە كۇن رەسۋرستارىنىڭ جوعارى الەۋەتىمەن، سونداي-اق جاڭا گەنەراتسيالايتىن قۋاتتاردى قازاقستاننىڭ ءبىرىڭعاي ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق جۇيەسىنە ينتەگراتسيالاۋ مۇمكىندىگىنىڭ بولۋىمەن نەگىزدەلگەن. بارلىق جوبا قاجەت ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمدى قۇرۋدى، ونىڭ ىشىندە ەلەكتر جەلىلەرىنە قوسىلۋ وبەكتىلەرىن سالۋدى جانە ەلەكتر ەنەرگياسىن جيناقتاۋ جۇيەلەرىن ەنگىزۋدى كوزدەيدى.

سونىمەن قاتار سەناتورلار ماقۇلداعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە تۋريستىك سالانى جانە بالالار سپورتىن قولداۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق باسىمدىقتارى - ۇلتتىق ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋدى جانە ادام كاپيتالىن دامىتۋدى ىسكە اسىرۋعا ارنالعان.

زاڭدى قابىلداۋدىڭ ماقساتى - ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ، ىشكى جانە كەلۋ ءتۋريزمىن دامىتۋ، ادامي كاپيتالدى نىعايتۋ جانە بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر ءۇشىن سپورتتىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك باسىمدىقتاردى ىسكە اسىرۋ. وسى قۇجات ارقىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 13 زاڭىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلەدى.

- زاڭ تۋريزم سالاسىنداعى قۇقىقتىق رەتتەۋدى جەتىلدىرۋگە، ۇعىمدىق اپپاراتتى بىرىزدەندىرۋگە، تۋريستىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدى جانە قولدانىستاعى مەملەكەتتىك قولداۋ تەتىكتەرىن راسىمدىك تۇرعىدان جۇيەلەۋگە، سونداي-اق بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر سپورتىن قارجىلاندىرۋ مەن باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. تۋريزم سالاسىن دامىتۋعا قاتىستى زاڭمەن «گيد»، «ەكسكۋرسيا جۇرگىزۋشى»، «تۋريزم نۇسقاۋشىسى»، «تۋريستىك رەسۋرستار» جانە «تۋريزم وبەكتىلەرى» سياقتى نەگىزگى ۇعىمدار ناقتىلانىپ، بىرىزدەندىرىلەدى. گيدتەر مەن تۋريزم نۇسقاۋشىلارىنىڭ قىزمەتى كاسىپكەرلىك نىسانىنا بايلانىستى شەكتەلمەيتىن بولادى، بۇل قۇقىقتىق بەيتاراپتىقتى ساقتاپ، بىلىكتى مامانداردىڭ سانىن ارتتىرۋعا جول اشادى، - دەدى سەناتور امانگەلدى ەسباي.

پالاتا وتىرىسىنىڭ كۇن تارتىبىنە شىعارىلعان ماسەلەلەر قارالىپ بولعاننان كەيىن سەناتورلار دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جولدادى. اتاپ ايتقاندا، سەناتور جاننا اسانوۆا ستاتسيونارلارداعى پاتسيەنتتەردىڭ وتباسىلارىن حاباردار ەتۋدىڭ ءبىرىڭعاي سيفرلىق كونتۋرىن ەنگىزۋدى ۇسىندى. ونىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي قادام دارىگەرلەردەن وزىنە ءتان ەمەس فۋنكتسيالاردى الىپ تاستاۋعا، سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ نەگىزىن جويۋعا جانە حالىقتىڭ سەنىمىن نىعايتۋعا ىقپال ەتەدى.

ال دەپۋتات الىبەك ناۋتييەۆ ءبىرقاتار اۋىلدا قازپوشتا قىزمەتتەرىنىڭ توقتاۋىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. سەناتور جانبولات جورگەنبايەۆ سۋ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە جەر استى سۋلارىنىڭ مونيتورينگىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرىن كوتەرىپ، ءتيىستى باستامالار توپتاماسىنا نازار اۋداردى.

اۆتور

مارلان جيەمباي