سەنات 2 حالىقارالىق كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاماق

استانا. KAZINFORM - بۇگىن سەناتتىڭ جالپى وتىرىسى وتەدى. وندا سەناتورلار ەكى حالىقارالىق كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋدى جوسپارلاپ وتىر.

سونىمەن، پالاتا وتىرىسىندا سەناتورلار الدىمەن ءماجىلىس وسى جىلدىڭ 11-ناۋرىزىندا قابىلداعان «ازەربايجان رەسپۋبليكاسى، قازاقستان رەسپۋبليكاسى جانە وزبەكستان رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى جاسىل ەنەرگيانى ءوندىرۋ جانە بەرۋ سالاسىنداعى ستراتەگيالىق ارىپتەستىك تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» ق ر زاڭىن قارايدى. كەلىسىم ەكولوگيالىق تازا سۋتەگى مەن اممياكتى بىرلەسىپ ءوندىرۋدى جانە ساتۋدى، سونداي-اق ەلدەر اراسىندا جاڭارتىلاتىن ەنەرگيانى ۇزدىكسىز بەرۋ ءۇشىن ءبىرىڭعاي تەحنيكالىق جانە اكىمشىلىك ەرەجەلەردى ازىرلەۋدى كوزدەيدى.

ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ەرلان اقكەنجەنوۆتىڭ اتاپ وتۋىنشە، كەلىسىم ءۇش ەل اراسىنداعى جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ قازىرگى الەۋەتىن ءتيىمدى پايدالانۋعا جانە جاسىل اممياك پەن سۋتەكتى قامتيتىن ەكولوگيالىق تازا ەلەكتر ەنەرگياسى ساۋداسىن دامىتۋعا، سونداي-اق ەۋروپالىق نارىقتارعا ەكسپورتتى كەڭەيتۋگە باعىتتالعان.

- جوبا بويىنشا قازاقستان مەن وزبەكستاننان ازەربايجانعا كاسپي تەڭىزىنىڭ تۇبىنە سۋاستى كابەلىن سالۋ ارقىلى ەنەرگيانىڭ جاسىل تۇرلەرىن بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. ول سونداي-اق وسى ەنەرگيانى ۇقساس قارا تەڭىز جوباسى ارقىلى ەۋروپا ەلدەرىنە ەكسپورتتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جوبانىڭ نەگىزگى ماقساتى - كاسپي تەڭىزىنىڭ تۇبىنە تۇراقتى توك كابەلىن توسەۋ. بۇل - ەۋروپالىق وداقتىڭ ەلەكتر نارىعىنا تىكەلەي شىعۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن تەحنيكالىق جاعىنان كۇردەلى، ءبىراق ستراتەگيالىق تۇرعىدان قاجەت شەشىم، - دەدى ول.

فوتو: اقوردا

كۇن تارتىبىندەگى كەلەسى ماسەلە «ت م د-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ رادياتسيالىق جاعداي مونيتورينگىنىڭ دەرەكتەرىمەن الماسۋ كەزىندەگى ءوزارا ءىس-قيمىلى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» ق ر زاڭى بولماق. كەلىسىم رادياتسيالىق جاعداي مونيتورينگىنىڭ دەرەكتەرىمەن الماسۋ، تالداۋ جانە بولجاۋ ارقىلى ءوزارا ءىس-قيمىل تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا جانە يادرولىق ءارى رادياتسيالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.

بۇل زاڭدى دا ءماجىلىس 11-ناۋرىزدا ەكىنشى وقىلىمدا قابىلداعان ەدى. ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ەرلان نىسانبايەۆتىڭ ايتۋىنشا، ۇسىنىلعان كەلىسىم جوباسىنا سايكەس، وداقتاس مەملەكەتتەرگە ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك رادياتسيالىق مونيتورينگ جۇيەسىنەن الىناتىن دەرەكتەر عانا بەرىلەدى. بۇعان قوسا كەلىسىمدى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ قابىلدانۋى قاجەت ەتىلمەيدى.

- اتالعان قۇجاتتى راتيفيكاتسيالاۋ قاجەتتى اقپاراتپەن جەدەل الماسۋعا، سونداي-اق ادام ومىرىنە، ونىڭ دەنساۋلىعىنا جانە قورشاعان ورتاعا تونگەن قاۋپىنە شۇعىل دەن قويۋ شارالارىن قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى، - دەگەن ەدى مينيستر.

كوللاج: Kazinform؛ Wikipedia

ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك، سەناتتىڭ وتكەن اپتاداعى وتىرىسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن پەرۋ رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى قىلمىستىق ىستەر بويىنشا ءوزارا قۇقىقتىق كومەك تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ، سونداي-اق، وعان ىلەسپە «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن پەرۋ رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى سوتتالعان ادامداردى بەرۋ تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن پەرۋ رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ۇستاپ بەرۋ تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭدار قارالىپ، ماقۇلداندى.

ءبىرىنشى شارتقا 2024 -جىلعى قازان ايىندا استانا قالاسىندا قول قويىلدى. زاڭنىڭ ماقساتى - ۋاعدالاسۋشى مەملەكەتتەردىڭ قىلمىستاردىڭ الدىن الۋدى، تەرگەپ-تەكسەرۋدى، قىلمىستىق قۋدالاۋدى جانە سوت تورەلىگىن جۇزەگە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋدە ىنتىماقتاستىق پەن قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ.

شارتتا ەكى ەلدىڭ قۇزىرەتتى ورگاندارىنىڭ ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى رەتتەلەدى. اتاپ ايتقاندا:

- قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋدىڭ قولدانىلۋ اياسى؛

- سۇراۋ سالۋدىڭ نىسانى مەن مازمۇنى، ونى ورىنداۋ ءتارتىبى؛

- ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىنا كەپىلدىكتەر؛

- قاماققا الىنعان جانە سوتتالعان ادامداردى ۋاقىتشا بەرۋ؛

- تاركىلەۋ راسىمدەرىنە كومەك كورسەتۋ؛

- قارجىلىق اقپاراتتاردى، بانك شوتتارىن انىقتاۋ جانە توقتاتىپ قويۋ؛

- شىعىنداردى وتەۋ مەن كەلىسپەۋشىلىكتەردى رەتتەۋ جولدارى جانە وزگە دە ۇيىمداستىرۋشىلىق ماسەلەلەر بويىنشا ەرەجەلەر ناقتىلانعان.

ەكىنشى شارتتىڭ نەگىزگى ماقساتى - باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا سوتتالعان ادامداردى ولاردىڭ الەۋمەتتىك رەينتەگراتسياسىنا جاردەمدەسۋ ماقساتىندا وزدەرىنىڭ ازاماتتىعى بويىنشا تيەسىلى مەملەكەتتە جازاسىن ودان ءارى وتەۋ ءۇشىن بەرۋگە قۇقىقتىق نەگىز قۇرۋ.

- شارتقا سايكەس تاراپتار بەلگىلەنگەن جازانى ەكىنشى تاراپتىڭ اۋماعىندا وتەۋ ءۇشىن سوتتالعان ادامداردى بەرۋ سالاسىندا ىنتىماقتاستىقتى جۇزەگە اسىرۋعا مىندەتتەنەدى. سونداي-اق، سوتتالعانداردى بەرۋ ءۇشىن تالاپتار، بەرۋدەن باس تارتۋ نەگىزدەرى ايقىندالعان، - دەدى سەناتور جاننا اسانوۆا.

راتيفيكاتسيالانعان ءۇشىنشى شارت ىزدەستىرىلىپ جۇرگەن ادامداردى قىلمىستىق جاۋاپتىلىققا تارتۋ نەمەسە سوت ۇكىمىن ورىنداۋ ءۇشىن ولاردى ۇستاپ بەرۋ ماسەلەلەرىن رەتتەيدى. شارتتى ىسكە اسىرۋ ۇستاپ بەرۋ تۋرالى جازباشا سۇراۋ سالۋ نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلادى. وسى قۇجات اياسىندا ءوزارا ءىس- قيمىل جاسايتىن ورتالىق ورگاندار رەتىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءۇشىن - باس پروكۋراتۋرا، پەرۋ رەسپۋبليكاسى ءۇشىن - مەملەكەتتىك پروكۋروردىڭ وفيسى بەلگىلەنەدى.

وتىرىس كۇن تارتىبىنە شىعارىلعان ماسەلەلەر قارالىپ بولعاننان كەيىن سەناتورلار دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جولدادى. اتاپ ايتقاندا، مارات قوجايەۆ ەلدە جول ءجۇرىسى قاعيدالارىن جۇيەلى تۇردە بۇزۋ تۇراقتى سيپاتقا يە بولعانىنا جانە بۇل مەملەكەت تاراپىنان ءۇستىرت ەمەس، كەشەندى ءارى ءپرينتسيپتى شەشىمدەردى تالاپ ەتەتىنىنە نازار اۋدارتتى.

- جاۋاپكەرشىلىك شارالارى مەن زاڭعا باعىنۋ مىنەز- قۇلقىن ىنتالاندىرۋ اراسىنداعى تەپە- تەڭدىكتى قامتاماسىز ەتۋ اسا ماڭىزدى دەپ سانايمىز. ءتارتىپ بۇزبايتىن جۇرگىزۋشىلەردى ىنتالاندىرۋ جۇيەسىن ازىرلەۋ ماڭىزدى، ياعني ولارعا قاتىستى مىندەتتى ساقتاندىرۋ قۇنىن تومەندەتۋ، سەرۆيستىك ونىمدەردى پايدالانۋ كەزىندە جەڭىلدىكتەر بەرۋ جانە باسقا دا ىنتالاندىرۋ تەتىكتەرىن قاراستىرۋ كەرەك. اتاپ ايتقاندا، جول قوزعالىسى ەرەجەلەرىن جۇيەلى تۇردە بۇزاتىن ادامدارعا قاتىستى كولىك قۇرالدارىن باسقارۋعا جاڭا ءارى قاتەرگە باعدارلانعان ءتاسىلدى ەنگىزۋدى جەكە قاراستىرۋدى ۇسىنامىز»، - دەپ اتاپ ءوتتى سەناتور.

ال امانگەلدى نۇعمانوۆ ءوزىنىڭ دەپۋتاتتىق ساۋالىندا جاسقا بايلانىستى زەينەتاقى تاعايىنداۋ ۇلگىسىنەن ەڭبەك وتىلىنە نەگىزدەلگەن جۇيەگە كەزەڭ-كەزەڭىمەن كوشۋدى ۇسىندى.

- بۇل رەفورمانى ىسكە اسىرۋداعى كۇتىلەتىن ناتيجە - جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىن تومەندەتۋ، ماسىلدىق كوزقاراستى قىسقارتۋ مەن ەنجارلىقتى ىنتالاندىرماۋ جانە مەرزىمىنەن بۇرىن ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتەن نەگىزسىز شىعۋدى بولدىرماۋ مەن ازاماتتاردىڭ ەڭبەككە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋىن قالىپتاستىرۋ، سونداي-اق مەملەكەتتىك بيۋدجەت پەن ءبىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنا اۋىرتپالىقتى ازايتۋ ەسەبىنەن زەينەتاقى جۇيەسىندە اۋقىمدى قارجى تەڭگەرىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ بولادى، - دەدى امانگەلدى نۇعمانوۆ.