قىتاي ءشول دالانى گۇلدەندىردى

استانا. قازاقپارات - الەمدە 3 تريلليونعا جۋىق اعاش ءوسىپ تۇر. دەسە دە، جىل سايىن شامامەن 15 ميلليارد تال كەسىلەدى.

قازىر جەر شارىنىڭ %30- ىن ورماندار الىپ جاتىر. بۇدان دا كوپ ەدى. وكىنىشكە قاراي، ادامزات 21-عاسىردىڭ باسىنا دەيىن ورمانداردىڭ جارتىسىن جويىپ جىبەرگەن. ال سودان بەرى قولدان ەگىلگەن اعاشتار الەمدەگى ورمان القابىنىڭ %8- ىنا دا جەتپەيدى. بۇعان ەكولوگتار الاڭدايدى. ويتكەنى تابيعاتتا تالدىڭ كوپ بولۋى كليماتتىڭ تەپە-تەڭدىگىن ساقتاۋدا ماڭىزدى كۇشكە يە. بۇل رەتتە ورمانداردى ساقتاۋ ءۇشىن الەم ەلدەرى قانداي شارالار جاساپ جاتىر؟!

ادام تىنىس الۋى ءۇشىن وكپە قانشالىقتى قاجەت بولسا، جەر انا ءۇشىن اعاشتاردىڭ كوپ بولۋى سونشالىقتى ماڭىزدى. امازون ورمانىن عالامشاردىڭ وكپەسى دەيتىنى دە سودان. سەبەبى امازونيا اعاشتارى جەر شارىنداعى وتتەگىنىڭ جارتىسىن ءبولىپ شىعارادى. اۋانىڭ %20- ىن وسى ورمانداعى وسىمدىكتەر تۇزەدى. ال فارماتسيەۆتيكالىق ءدارى- دارمەكتىڭ %25- ى وسى وسىمدىكتەردەن ازىرلەنەدى. ورمان القابى 6,5 ميلليون شارشى شاقىرىم جەردى الىپ جاتىر. اتالعان اۋماقتا 8 مەملەكەت ورنالاسقان. دەسە دە، عالامدىق جىلىنۋ، قۇرعاقشىلىق، ءورت سياقتى تابيعي اپاتتار امازون ورمانىنىڭ %47- ىنا قاۋىپ ءتوندىرىپ تۇر.

جاھاندىق جىلىنۋدىڭ قازىرگى تراەكتورياسىن ەسكەرسەك، ورمانداردى كەسۋ مەن ءورتتىڭ تىكەلەي زاقىمدانۋىنان امازون ورماندارىنىڭ %47 - ىنا قاۋىپ ءتونىپ تۇر. بۇدان جەر بەتىندەگى ەكوجۇيەگە كەلەر زالال كوپ.

نيكلاس بۋرس، ميۋنحەن تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى قىتاي ءشول دالانى گۇلدەندىردى الەمدە تال ەگۋدەن قىتاي كوش باستاپ تۇر. بىلتىر 4 ميلليون 45 مىڭ گەكتار اۋماققا اعاش وتىرعىزىلعان. سونداي-اق 4,5 ميلليونداي گەكتار توزعان اۋماقتى قالپىنا كەلتىرىپ، 3 ميلليونعا جۋىق گەكتار قۇمدى جانە تاستاق جەردى تالاپقا ساي وڭدەگەن. قىتاي بيلىگى ءشول دالانىڭ ءوزىن جاسىل جەلەككە اينالدىرۋدى كوزدەيدى.

جالپى بۇل ەلدە ورمان القابى 88 ميلليون گەكتارعا جۋىقتايدى. وسىدان ەكى جىل بۇرىن ەلدە تال ەگۋ ناۋقانىن ينتەرنەت ارقىلى ۇيلەستىرۋ جۇيەسى ىسكە قوسىلىپ، قازىر 8 مىڭنان استام ونلاين اعاش وتىرعىزۋ تەتىگى جۇمىس ىستەپ تۇر. سونداي-اق ەل بويىنشا 212 قالادا جاسىل عيماراتتار بوي كوتەردى. اعاشتىڭ پايداسى كوپ ادامزات ءالى كۇنگە دەيىن اعاشتان ارتىق اۋانى تازارتاتىن بىردە-ءبىر قوندىرعى ويلاپ تاپقان جوق. اعاش اۋانى تازارتىپ قانا قويماي، ونى رەتتەپ، شۋدىڭ ازايۋىنا سەپتىگىن تيگىزەدى. ءبىرقاتار ەلدە كوشەلەردەگى كولىك شۋىن باسەڭدەتۋ ءۇشىن تاسجولدارعا گازون وتىرعىزاتىنى دا سودان. ىستىقتى، ايازدى باسىپ، ىلعالدىلىقتى ساقتاپ، جاڭبىر جاۋعاندا توپىراقتىڭ قۇنارلىعىن ساقتايدى، داۋىلدىڭ ەكپىنىن ازايتادى. ورماندى جەردە سەرۋەندەيتىن بولساڭىز، وكپەدەگى گاز الماسۋ ۇدەرىسى ىنتالانىپ، تىنىس الۋ جاقسارادى. اعاشتان جيھاز، قوراپ، سىرىڭكە، تاقتا، قالامساپ جانە قارانداش جاسالادى. ءتىپتى ءىرى اعاشتار سۋ اعىنىن دا رەتتەپ وتىرادى. سۋ تاسقىنى جانە باسقا دا تابيعي اپاتتاردىڭ الدىن الۋىنا كومەگىن تيگىزەدى.

24.kz