قازاقستاندىق عالىمدار عارىشقا ءتوزىمدى اككۋمۋلياتور ازىرلەيدى
استانا. قازاقپارات - قازاقستاندا تۇراقتى ەنەرگەتيكا مەن اەروعارىش سالاسىنا ارنالعان اككۋمۋلياتورلىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋعا باعىتتالعان ءىرى عىلىمي جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
From Earth to Orbit: Kazakhstan’s Breakthrough Battery Technologies for Sustainable Energy and Aerospace اتتى باستاما Nazarbayev University بازاسىندا ىسكە اسۋدا جانە ەلدەگى اككۋمۋلياتورلىق زەرتتەۋلەردى جاڭا دەڭگەيگە شىعارۋدى كوزدەيدى.
جوبانى پروفەسسور جۇماباي باكەنوۆ باسقارادى. عىلىمي توپ قۇرامىندا دوكتور داۋرەن باتىربەك ۇلى مەن دوكتور باتۋحان تاتىقايەۆ بار. زەرتتەۋ جۇمىستارى عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن - باعدارلامالىق-نىسانالى قارجىلاندىرۋ جانە «جاس عالىمدار» گرانتى اياسىندا جۇرگىزىلۋدە.
جوبانىڭ باستى ەرەكشەلىگى - قازاقستاندا العاش رەت ىسكە قوسىلعان ليتي-يوندى اككۋمۋلياتور ەلەمەنتتەرىن شىعاراتىن جارتىلاي اۆتوماتتاندىرىلعان پيلوتتىق ءوندىرىس پلاتفورماسى. ول LiFePO₄/گرافيت حيمياسىنا نەگىزدەلگەن. ۋنيۆەرسيتەت زەرتحاناسىندا كاتود پەن انود ماتەريالدارىن سينتەزدەۋدەن باستاپ، ولاردىڭ ەلەكتروحيميالىق جانە قۇرىلىمدىق سيپاتتاماسىن تالداۋعا دەيىنگى بارلىق كەزەڭ قامتىلعان. سونىمەن قاتار pouch جانە prismatic فورماتتاعى اككۋمۋلياتور ەلەمەنتتەرىن وندىرەتىن ەكى پيلوتتىق جەلى جۇمىس ىستەيدى. بۇل ينفراقۇرىلىم زەرتتەۋشىلەرگە ماتەريالدان دايىن پروتوتيپكە دەيىنگى تولىق سيكلدى ءبىر ورتالىقتا ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.
جوبا اياسىندا ازىرلەنىپ جاتقان تەحنولوگيالار تەك ازاماتتىق ماقساتتارمەن شەكتەلمەيدى. ەلەكتر كولىكتەرى، ەنەرگيانى ءىرى كولەمدە ساقتاۋ جۇيەلەرى مەن پورتاتيۆتى ەلەكترونيكادان بولەك، اەروعارىش باعىتىنا ەرەكشە باسىمدىق بەرىلگەن. وسى ماقساتتا عالىمدار Kazakhstan National Space Agency Ghalam جانە حالىقارالىق سەرىكتەستەرمەن بىرلەسىپ، ەكسترەمالدى جاعدايلاردا جۇمىس ىستەي الاتىن اككۋمۋلياتور پروتوتيپتەرىن ازىرلەۋدە. ولار تومەن تەمپەراتۋرا، ۆاكۋۋم جانە جوعارى مەحانيكالىق جۇكتەمە جاعدايلارىنا توتەپ بەرە الۋى ءتيىس. بۇل شەشىمدەر بولاشاقتا وتاندىق سپۋتنيكتەر مەن ستراتوسفەرالىق ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىندا قولدانىلۋى مۇمكىن.
قازىرگى تاڭدا جوبا ناقتى ناتيجەلەر بەرە باستادى. عالىمدار جوعارى سىيىمدىلىقتى ليتي-يوندى pouch فورماتتاعى اككۋمۋلياتور ەلەمەنتتەرىن ءساتتى جاساپ شىعاردى. سونىمەن قاتار حالىقارالىق بەدەلدى عىلىمي جۋرنالداردا جاريالانعان ماقالالار سانى ارتىپ كەلەدى. بۇل - قازاقستاندىق عىلىمنىڭ الەمدىك دەڭگەيدە مويىندالا باستاعانىنىڭ ءبىر دالەلى.
ماڭىزدى باعىتتاردىڭ ءبىرى - كادر دايارلاۋ. پيلوتتىق ءوندىرىس جەلىسى ماگيسترانتتار مەن PhD دوكتورانتتارى ءۇشىن تاجىريبەلىك وقىتۋ الاڭى رەتىندە قىزمەت ەتەدى. مۇندا جاس زەرتتەۋشىلەر اككۋمۋلياتور ءوندىرىسىنىڭ ناقتى تەحنولوگيالىق پروتسەستەرىن مەڭگەرىپ، جوعارى بىلىكتى مامان رەتىندە قالىپتاسادى.
الداعى جوسپارعا سايكەس، زەرتتەۋ توبى جەكە اككۋمۋلياتور ەلەمەنتتەرىنەن مودۋلدەر مەن جۇيەلىك دەڭگەيدەگى شەشىمدەرگە كوشۋگە نيەتتى. ۇزاق مەرزىمدى ماقسات - ازىرلەنگەن تەحنولوگيالاردى كوممەرتسيالاندىرۋ جانە ولاردى ۇلتتىق ءارى حالىقارالىق ەنەرگەتيكالىق جانە اەروعارىشتىق جوبالارعا ەنگىزۋ.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا، بۇل باستاما Nazarbayev University- ءدى اككۋمۋلياتورلىق تەحنولوگيالار بويىنشا وڭىرلىك كوشباسشى رەتىندە تانىتىپ قانا قويماي، قازاقستاننىڭ جاسىل ەكونوميكاعا كوشۋى مەن عارىش سالاسىنداعى ستراتەگيالىق ماقساتتارىنا تىكەلەي ۇلەس قوسپاق.
El.kz
