قازاقستاندا 1-ناۋرىزدان باستاپ قانداي وزگەرىستەر بولادى

استانا. KAZINFORM - ناۋرىز ايىندا قوس مەرەكەمەن قاتار ەلىمىزدىڭ ءارى تۇرعىنىنىڭ ومىرىنە تىكەلەي اسەرى بار ءبىرقاتار ماڭىزدى وزگەرىستەر بولماق.

ناقتى ايتقاندا، جاڭا كونستيتۋتسيا ماتىنىنە قاتىستى رەفەرەندۋم ءوتىپ، دارىگەرلەرگە كۇش قولدانعاندارعا جازا قاتاڭداتىلادى. كەزەكتە تۇرعاندار اراسىندا باسپانالار ءبولىنىپ، جاڭا اۋە رەيستەرى اشىلادى.

رەفەرەندۋم

سونىمەن، 15-ناۋرىزدا جاڭا كونستيتۋتسيا ماتىنىنە وراي رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم وتەدى. رەفەرەندۋم بيۋللەتەنىنە «جوباسى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا 2026-جىلعى 12-اقپاندا جاريالانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا كونستيتۋتسياسىن قابىلدايسىز با؟» دەگەن ساۋال شىعارىلىپ وتىر. ەل تۇرعىندارى ساۋالعا «ءيا، قابىلدايمىن» نەمەسە «جوق، قابىلدامايمىن» دەپ جاۋاپ بەرە الادى.

داۋىس بەرۋ 10411 رەفەرەندۋم ۋچاسكەسىندە وتەدى. شەتەلدە داۋىس بەرۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسى وكىلدىكتەرى جانىنداعى 62 شەت مەملەكەتتەگى 80 ۋچاسكەدە جۇزەگە اسىرىلادى.

وبلىستاردىڭ، استانا، الماتى، شىمكەنت قالالارى اكىمدىكتەرى وكىلدەرىنىڭ ەسەپتەرى مەن اقپاراتىنا سايكەس، رەسپۋبليكالىق تىزىمدەرگە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ارقىلى 12461796 ازامات ەنگىزىلگەن. «رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭعا سايكەس داۋىس بەرۋگە ارنالعان بيۋللەتەندەر ۋچاسكەلىك رەفەرەندۋم كوميسسيالارىنا داۋىس بەرۋگە دەيىن ەرتە دەگەندە ءۇش كۇن بۇرىن جانە كەمىندە ءبىر كۇن بۇرىن ۋچاسكەدەگى سايلاۋشىلاردىڭ جالپى سانىنىڭ ءبىر پايىزى رەزەرۆىمەن جەتكىزىلەدى. سول سەبەپتى بيۋللەتەندەر 12586413 دانا كولەمىندە دايىندالادى.

دارىگەرگە كۇش قولدانعاندار قاتاڭ جازالانادى

7-ناۋرىزدان باستاپ مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە كۇش قولدانعاندارعا جازانى كۇشەيتەتىن زاڭ كۇشىنە ەنەدى. اتالعان قۇجاتقا سايكەس، ، قىلمىستىق ارەكەتتەردى دۇرىس سارالاۋ ماقساتىندا «قورقىتۋ» بويىنشا جازا تۇرلەرى ءبىرشاما جەڭىلدەتىلدى:

- ايىپپۇل مولشەرى 500 ا ە ك ەمەس، 200 ا ە ك- تەن باستالادى؛

- قوعامدىق جۇمىستار 600 ەمەس، 300 ساعاتقا دەيىن تومەندەدى؛

- ال باس بوستاندىعىن شەكتەۋ نەمەسە باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى 3 جىل ەمەس، 2 جىلعا دەيىن قىسقارتىلدى.

ادام ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا قاۋىپتى ەمەس كۇش قولدانعانى ءۇشىن نەمەسە كۇش قولدانباق بولعانى ءۇشىن 500 دەن 1000 ا ە ك- كە دەيىن ايىپپۇل سالۋ، نە بولماسا سول مولشەردە تۇزەتۋ جۇمىستارىنا نەمەسە 600 ساعاتقا دەيىن قوعامدىق جۇمىستارعا تارتۋ، 2 جىلدان 3 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىن شەكتەۋ نەمەسە ايىرۋ جازاسى ەنگىزىلدى. ەگەر اۋىر ارەكەت جاسالسا، جازا 3 جىلدان 7 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىن شەكتەۋ نەمەسە باس بوستاندىعىنان ايىرۋ تۇرىندە كۇشەيتىلدى.

ادام ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا قاۋىپتى كۇش قولدانۋعا قاتىستى 5 جىلدان 10 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى قولدانىلادى. اۋىر جاعدايدا جاسالعان بولسا، 7 جىلدان 12 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى بەرىلەدى.

سالىق رەجيمىنىڭ جاڭا ءتارتىبى

1-ناۋرىزىنان باستاپ قازاقستاندا ارنايى سالىق رەجيمدەرىنىڭ جاڭا ءتارتىبى كۇشىنە ەنەدى. ەندى كاسىپكەرلەر مەن ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان ازاماتتار ءۇش رەجيمنىڭ ءبىرىن تاڭداۋى كەرەك.

- بيىل سالىق سالۋ جۇيەسى وڭتايلاندىرىلىپ، بۇرىنعى ونعا جۋىق رەجيمنىڭ ورنىنا ناقتى ءۇش ارنايى سالىق رەجيمى بەكىتىلدى. ءبىرىنشى رەجيم - وڭايلاتىلعان سالىق رەجيمى. بيىل بۇل سالىق ءتۇرى كەڭەيتىلدى. ەندى تابىس شەگى 2,5 ميلليارد تەڭگەگە دەيىن ۇلعايدى (بۇرىن 20000 ا ە ك بولاتىن). وسى رەجيمدى تاڭداعان جەكە كاسىپكەرلەر مەن زاڭدى تۇلعالار تەك تابىس سالىعىن تولەيدى. بۇرىن تابىس كولەمى 60 ميلليون تەڭگەدەن اسقان جاعدايدا قوسىمشا قۇن سالىعىن تولەۋ مىندەتى تۋىندايتىن. بيىلدان باستاپ ارنايى سالىق رەجيمىندە بۇل شەكتەۋ الىنىپ تاستالدى. ەكىنشى رەجيم - فەرمەرلىك جانە شارۋا قوجالىقتارىنا ارنالعان. بۇرىن بولەك-بولەك تولەنەتىن جەر سالىعى، كولىك سالىعى جانە جەكە تابىس سالىعى بىرىكتىرىلىپ، ءبىر رەتتىك تولەم رەتىندە ەنگىزىلدى. ءبىرىڭعاي تولەمنىڭ بازالىق مولشەرلەمەسى - 0,5 پايىز. وسىلايشا، بىرنەشە سالىق ءتۇرى ءبىر تولەممەن الماستىرىلدى، - دەدى استانا قالاسى سارايشىق اۋدانى بويىنشا مەملەكەتتىك كىرىستەر باسقارماسى باسشىنىڭ ورىنباسارى دارحان مولداجان

ال ءۇشىنشى رەجيم ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان ازاماتتارعا ارنالعان. بۇل كاسىپكەرلەر ءۇشىن دە ارنايى وزگەرىستەر ەنگىزىلگەن.

- ءۇشىنشى رەجيم - ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان ازاماتتارعا ارنالعان. ەگەر جەكە تۇلعانىڭ جىلدىق تابىسى 300 ا ە ك- تەن (شامامەن 1,2 ميلليون تەڭگە) اسپاسا، وعان جەكە كاسىپكەر رەتىندە تىركەلۋدىڭ قاجەتى جوق. مۇنداي ازاماتتار «ە- Salyq Business» موبيلدى قوسىمشاسى ارقىلى كورسەتكەن قىزمەتى بويىنشا چەك جۇكتەپ وتىرادى. ەسەپتىلىك تاپسىرۋ تالاپ ەتىلمەيدى جانە ولار جەكە كاسىپكەر رەتىندە تىركەلمەيدى. بۇل رەجيم قىرىقتان استام قىزمەت تۇرىنە ارنالعان. مىسالى: تاكسي جۇرگىزۋشىلەرى، جەتكىزۋشىلەر، شاشتارازدار جانە وزگە دە قىزمەت كورسەتۋشىلەر، - دەدى دارحان مولداجان.

سپيكەردىڭ ايتۋىنشا، سالىق رەجيمىن كاسىپكەرلەر تەلەفونداعى «ە- Salyq Business» قوسىمشاسى نەمەسە ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر ارقىلى تاڭداي الادى. 1-ناۋرىزعا دەيىن ساناۋلى كۇندەر قالدى، ۇلگەرمەگەن جاعدايدا وزگە ءتارتىپ قولدانىلادى.

- كاسىپكەر 1-ناۋرىزعا دەيىن سالىق رەجيمىن ءوز ەركىمەن تاڭداماسا، ول اۆتوماتتى تۇردە جالپىعا بىردەي سالىق سالۋ رەجيمىنە كوشىرىلەدى. بۇل رەجيم بويىنشا تابىس سالىعىنىڭ بازالىق مولشەرلەمەسى - 10 پايىز. سونىمەن قاتار ءبىر جىل ىشىندە تابىس كولەمى 10000 ا ە ك- تەن اسقان جاعدايدا قوسىمشا قۇن سالىعىن تولەۋ مىندەتى تۋىندايدى. بيىل قوسىمشا قۇن سالىعىنىڭ مولشەرلەمەسى 16 پايىزعا دەيىن ءوستى، - دەدى ول.

ۇ ب ت وتەدى

1-ناۋرىز بەن 6-ءساۋىر ارالىعىندا ۇلتتىق ءبىرىڭعاي تەستىلەۋ وتەدى. ناۋرىزداعى ۇ ب ت- عا شارتتى تۇردە اقىلى نەگىزدە كۇندىزگى وقۋ نىسانى بويىنشا جوعارى وقۋ ورىندارىنا قابىلدانعاندار، وتكەن جىلعى مەكتەپ تۇلەكتەرى، كوللەدج تۇلەكتەرى، ق ر ازاماتى ەمەس ۇلتى قازاق تۇلعالار، شەتەلدە ءبىلىم العان ق ر ازاماتتارى، سونداي-اق مەكتەپ بىتىرەتىن تۇلەكتەر جوعارى وقۋ ورىندارىنا اقىلى نەگىزدە ءتۇسۋ ءۇشىن قاتىسادى.

ءوتىنىش بەرۋ بارىسىندا قاتىسۋشىلار تەستىلەۋ وتكىزىلەتىن ورىندى، كۇندى جانە ۋاقىتتى وزدەرى تاڭدايدى.

2026-جىلى ۇلتتىق ءبىرىڭعاي تەستىلەۋدىڭ فورماتى وزگەرىسسىز ساقتالادى. ۇ ب ت قۇرىلىمى بۇرىنعى قالپىندا قالادى: تالاپكەرلەر ءۇش مىندەتتى ءپاندى جانە تاڭداۋى بويىنشا ەكى بەيىندىك ءپاندى تاپسىرادى. ۇ ب ت تاپسىرمالارىنىڭ جالپى سانى - 120. ونىڭ ىشىندە «قازاقستان تاريحى» ءپانى بويىنشا 20 تاپسىرما، «وقۋ ساۋاتتىلىعى» مەن «ماتەماتيكالىق ساۋاتتىلىق» پاندەرىنەن 10 تاپسىرمادان، سونداي-اق ەكى بەيىندىك ءپاننىڭ ءارقايسىسىنان 40 تاپسىرمادان بەرىلەدى. ۇبت بويىنشا ەڭ جوعارى بال دا وزگەرمەيدى جانە 140 بالدى قۇرايدى.

وتباسى بانك جاڭالىعى

2-ناۋرىزدان باستاپ وتباسى بانك تۇرعىن ءۇيدى تەك تۇگەندەۋدەن وتكەننەن كەيىن عانا ۇلەستىرەتىن بولادى. وسى ساتتەن باستاپ ينۆەنتاريزاتسيا تۇرعىن ءۇي ءبولۋ الدىنداعى العاشقى ءارى مىندەتتى قادامعا اينالادى.

ەگەر كەزەكتە تۇرعان ازامات تۇگەندەۋدەن وتپەسە، ونى كەزەكتەن شىعارمايدى. الايدا ول قانشا ۋاقىت كەزەكتە تۇرسا دا، تۇرعىن ءۇيدى ءبولۋ پروتسەسىنە قاتىسا المايدى. تۇگەندەۋدەن وتپەگەن جاعدايدا بانك وعان جالدامالى تۇرعىن ءۇيدى دە، سونداي- اق 2 پايىز جانە 5 پايىز مولشەرلەمەسىمەن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە ارقىلى پاتەر ساتىپ الۋ مۇمكىندىگىن دە ۇسىنا المايدى. قازىرگى تاڭدا كەزەكتە تۇرعان ازاماتتاردىڭ ىشىندە 257000 ادام تۇگەندەۋدەن ءوتتى.

جاڭا اۋە رەيستەرى اشىلادى

Centrum Air اۋە كومپانياسىنىڭ ۇشاقتارى 29-ناۋرىزدان «تاشكەنت - استانا» باعىتى بويىنشا رەيس ورىنداي باستايدى. كومپانيا مالىمەتىنشە، اتالعان باعىتتا اپتاسىنا ءۇش رەيس جوسپارلانعان. ياعني، ۇشاقتار دۇيسەنبى، جۇما جانە جەكسەنبى كۇندەرى جولاۋشىلار تاسىمالدايدى. بيلەت قۇنى 2,2 ميلليون سۋمنان (شامامەن 90 مىڭ تەڭگە) باستالادى. ولاردى كومپانيانىڭ رەسمي سايتىنان جانە ارنايى ساتۋ كەڭسەلەرىنەن الۋعا بولادى.

سونىمەن قاتار وزبەكستاندىق Uzbekistan Airways اۋە كومپانياسىنىڭ ۇشاقتارى 30-ناۋرىزدان «تاشكەنت - اتىراۋ - تاشكەنت» باعىتى بويىنشا رەيس ورىنداي باستايدى. كومپانيادان ءمالىم ەتكەندەي، اتالعان باعىتتا اپتاسىنا ەكى رەيس جوسپارلانعان. ياعني، ۇشاقتار دۇيسەنبىدە - كۇندىز، ال جۇما كۇنى كەشكە جولاۋشىلار تاسىمالدايدى.

بيلەت قۇنى 1,9 ميلليون سۋمنان (شامامەن 81 مىڭ تەڭگە) باستالادى. ولاردى كومپانيانىڭ رەسمي سايتىنان، موبيلدى قوسىمشا ارقىلى جانە ارنايى ساتۋ كەڭسەلەرىنەن الۋعا بولادى.

ال وتاندىق SCAT اۋەكومپانياسى شىمكەنت قالاسىنان بىشكەككە (قىرعىزستان) 29-ناۋرىزدان، Air Astana الماتىدان شاڭحايعا (قىتاي) 29-ناۋرىزدان، الماتىدان سالالاعا (يوردانيا) 9-ناۋرىزدان، FlyArystan الماتىدان سامارقاندقا (وزبەكستان) 17-ناۋرىزدان تىكەلەي رەيس اشۋدى جوسپارلاپ وتىر.

مىسىر ۆيزا الىمىن ارتتىرادى

2026-جىلدىڭ 1-ناۋرىزىنان باستاپ مىسىر تۋريستىك ۆيزالار ءۇشىن ۆيزالىق الىمدى 25 دوللاردان 30 دوللارعا دەيىن كوتەرەدى.

مىسىر تۋريستىك كومپانيالار مەن اگەنتتىكتەر پالاتاسى ءوز مۇشەلەرىن شەشىم تۋرالى حاباردار ەتتى. تۋروپەراتورلار مەن ولاردىڭ زاڭدى وكىلدەرىنە جولدانعان رەسمي حاتتا بۇل ءوسىم ەلگە كىرۋ راسىمدەرىن وڭتايلاندىرۋعا بايلانىستى ەكەنى اتاپ وتىلگەن.

پالاتانىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى وساما امارا جاڭا مولشەرلەمە بەكىتىلگەنىن جانە كورسەتىلگەن كۇننەن باستاپ بارلىق باقىلاۋ-وتكىزۋ پۋنكتتەرىندە مىندەتتى تۇردە قولدانىلۋىن اتاپ ءوتتى.

ايتا كەتەرلىگى، جاپونيادا دا تۋريستەر جاڭا الىمدار مەن سالىقتار تولەيتۋن بولادى. ناقتىراق ايتقاندا، 2026-جىلعى 1-ناۋرىزدان باستاپ تۇرۋعا قاتىستى الىمدار وسەدى: بيۋدجەتتىك قوناقۇيلەردە ءبىر تۇنگە 200 يەنادان (شامامەن 1 ەۋرو) باستاپ، ليۋكس ساناتىنداعى قوناقۇيلەردە 10000 يەناعا (56 ەۋرو) دەيىن جانە ودان دا جوعارى بولۋى مۇمكىن. سونداي-اق ۆيزالىق الىمدار مەن حالىقارالىق شىعۋ سالىعىن ارتتىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.