قازاقستان تەمىر جولى «دەفولت» شەڭبەرىنەن شىعا الدى ما
استانا. قازاقپارات - 2024 -جىلدىڭ 12-ماۋسىمىندا جوعارى اۋديتورلىق پالاتا ءتوراعاسى ءاليحان سمايىلوۆ «قازاقستان تەمىر جولى» كومپانياسىنىڭ 2023 -جىلعى قىزمەتىنە جاسالعان اۋديتتىڭ قورىتىندىسىن بايانداي كەلىپ، ۇلتتىق وپەراتور قارىز جۇكتەمەسىنىڭ كەسىرىنەن دەفولت الدىندا تۇرعانىن مالىمدەگەن. كەيىن مۇنى ۇلتتىق كومپانيانىڭ باسشىلارى دا، كولىك مينيسترلىگىنىڭ وكىلدەرى دە تەرىسكە شىعارىپ باقتى. 1,5 جىلدىڭ ىشىندە قازاقستان تەمىر جولى ءاليحان سمايىلوۆ ايتقان دەفولت شەڭبەرىنەن شىعا الدى ما؟ ساندار سويلەسىن.
نارىقتىڭ رەاكسياسى
ادەتتە مۇنداي مالىمدەمەلەردى قارجى نارىعىنداعى ينۆەستورلار ەلەۋسىز قالدىرمايدى. قازاقستان تەمىر جولى وبليگاتسيالارىنىڭ KASE بيرجاسىنداعى باعالاۋ دەرەكتەرىنە قاراعاندا، سول كەزەڭدە شىنىندا دا شاعىن قوزعالىس بايقالعان. ماسەلەن، 2024 -جىلعى 11-ماۋسىمداعى ينديكاتيۆتىك باعالاۋدا قازاقستان تەمىر جولىنىڭ ءبىرقاتار وبليگاتسيالارى بويىنشا وتەۋگە دەيىنگى كىرىستىلىك شامامەن 15- 15,3 پايىز دەڭگەيىندە بولعان. ال 13-ماۋسىمداعى باعالاۋدا بۇل كورسەتكىش كەيبىر شىعارىلىمدار بويىنشا 16 پايىز شاماسىنا دەيىن كوتەرىلىپ، وبليگاتسيالاردىڭ ەسەپتىك باعاسى ءسال تومەندەگەن. بۇل ينۆەستورلاردىڭ تاۋەكەلدى قىسقا مەرزىمگە بولسا دا قايتا باعالاعانىن كورسەتەدى، ءبىراق نارىقتا ايقىن دۇربەلەڭ بايقالماعان.
نارىق ويىنشىلارى قازاقستان تەمىر جولى وبليگاتسيالارىن باعالاعاندا كومپانيانىڭ قارجىلىق كورسەتكىشتەرىمەن قاتار ونىڭ مەملەكەتپەن تىعىز بايلانىسىن دا ەسكەرەدى. ۇلتتىق تەمىرجول وپەراتورى ستراتەگيالىق ينفراقۇرىلىم بولعاندىقتان، ينۆەستورلار قيىن جاعدايدا مەملەكەت قولداۋ كورسەتۋى مۇمكىن ەكەنىن تۇسىنەدى. سوندىقتان ءاليحان سمايىلوۆتىڭ مالىمدەمەسى نارىقتا قىسقا مەرزىمدى ساقتىق تۋعىزعانىمەن، قازاقستان تەمىر جولى باعالى قاعازدارىنا دەگەن سەنىم كۇرت وزگەرگەن جوق.
تازا قارىز وپەراتسيالىق تابىستان 6 ەسە كوپ
بۇل - نارىقتىڭ رەاكتسياسى. ال 2023 -جىلعى شوعىرلاندىرىلعان قارجىلىق ەسەپ ءاليحان سمايىلوۆتىڭ «كومپانيا دەفولت الدىندا تۇر» دەگەن سىنىندا نەگىز بولعانىن كورسەتەدى. قۇجاتقا سۇيەنسەك، جىل اياعىندا قازاقستان تەمىر جولىنىڭ جالپى قارجىلىق مىندەتتەمەلەرى 2 تريلليون 117 ميلليارد 547 ميلليون تەڭگە بولعان. قارىز قۇرىلىمىنا بانكتەر مەن قارجى ينستيتۋتتارىنان الىنعان زايمدار، كومپانيا شىعارعان وبليگاتسيالار (بورىشتىق باعالى قاعازدار) كىرەدى.
2023 -جىلعى 31-جەلتوقساندا قازاقستان تەمىر جولىنا تيەسىلى بانك شوتتارىندا جانە قىسقا مەرزىمدى دەپوزيتتەردە 204 ميلليارد 614 ميلليون تەڭگە بولعان. سوندا قازاقستان تەمىر جولىنىڭ تازا قارىزى (2,117 تريلليون تەڭگە - 204,6 ميلليارد تەڭگە) شامامەن 1,98 تريلليون تەڭگە بولعان.
كومپانيانىڭ پايىز تولەمدەرىن، سالىقتارمەن نەگىزگى قۇرالداردىڭ توزۋىن ەسەپكە الماعانداعى تابىسى 2023 -جىلى شامامەن 331 ميلليارد تەڭگەگە جەتكەن. جالپى قارىزدى وسى كورسەتكىشكە ءبولۋ ارقىلى (2,117 تريلليون تەڭگە/331 ميلليارد تەڭگە) كومپانيا بورىشىن نەشە جىلدا جابا الاتىنىن انىقتاۋعا بولادى - 6,6 جىل. دەمەك، كومپانيا قازىرگى تابىس دەڭگەيىمەن قارىزىن شامامەن التى- جەتى جىل ىشىندە عانا جابا الادى. حالىقارالىق تاجىريبەدە بۇل كوەففيتسيەنت 3-تەن تومەن بولسا قاۋىپسىز، 4-5 ارالىعى تاۋەكەل ايماعى سانالادى، ال 6 دان جوعارى كورسەتكىش كومپانيانىڭ قارىز جۇكتەمەسى اۋىر ەكەنىن بىلدىرەدى. ءاليحان سمايىلوۆتىڭ دەفولت تۋرالى مالىمدەمەسىندە نەگىز بار دەپ وتىرعانىمىز وسىدان.
2023 -جىلى قازاقستان تەمىر جولى قارىزداردىڭ پايىز تولەمدەرىن جابۋعا شامامەن 208 ميلليارد تەڭگە جۇمساعان. جىلدىق وپەراتسيالىق تابىس 331 ميلليارد تەڭگە بولعانىن ايتتىق. سوندا كومپانيانىڭ وپەراتسيالىق تابىسى قارىزداردىڭ پايىزدىق تولەمدەرىن ارەڭ جاۋىپ تۇر دەگەن ءسوز. قارجى تاجىريبەسىندە وپەراتسيالىق تابىس پايىز تولەمدەرىنەن 3 ەسە جوعارى بولعاندا عانا قاۋىپسىز سانالادى.
قارجىلىق ەسەپتەگى تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە - كومپانيانىڭ قىسقا مەرزىمدى تولەم قابىلەتى. 2023 -جىلدىڭ سوڭىندا قازاقستان تەمىر جولىنىڭ اعىمداعى مىندەتتەمەلەرى اعىمداعى اكتيۆتەرىنەن 382665 ميلليون تەڭگەگە اسىپ تۇسكەن.
قارجىلىق ەسەپ بويىنشا، قازاقستان تەمىر جولىنىڭ نەگىزگى قۇرالدارىنىڭ (تەمىرجول ينفراقۇرىلىمى، لوكوموتيۆتەر، ۆاگوندار، ستانتسيالار جانە باسقا اكتيۆتەر) بالانس قۇنى شامامەن 3,24 تريلليون تەڭگەدەي بولادى. قۇجاتتا بولاشاق ينۆەستيتسيالىق مىندەتتەمەلەر دە كورسەتىلگەن. 2023 -جىلدىڭ سوڭىنداعى جاعداي بويىنشا مۇنداي مىندەتتەمەلەردىڭ جالپى كولەمى شامامەن 1,87 تريلليون تەڭگە بولعان. بۇعان ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ جوبالارى، ۆاگوندار مەن لوكوموتيۆتەر ساتىپ الۋ، جوندەۋ جانە باسقا ينۆەستيتسيالىق شىعىندار كىرەدى.
وسىلايشا، 2023 -جىلعى قارجىلىق ەسەپتىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرى قازاقستان تەمىر جولىنىڭ اكتيۆتەرى ۇلكەن بولعانىمەن، قارىز جۇكتەمەسى دە جوعارى ەكەنىن كورسەتەدى. كومپانيانىڭ جالپى قارىزى 2 تريلليون تەڭگەدەن اسىپ، وپەراتسيالىق تابىسىنا شاققاندا 6 ەسە جوعارى دەڭگەيدە قالىپ تۇرعان.
سىننان ساباق الدى ما؟
مىنە، جوعارى اۋديتورلىق پالاتا ماماندارى وسى كورسەتكىشتەردى نەگىزگە الىپ، قازاقستان تەمىر جولى قارىز ەسەبىنەن عانا دامىپ جاتقانىن مالىمدەگەن بولاتىن. ۇلتتىق كومپانيا سول كەزدە ايتىلعان سىننان قانشالىقتى قورىتىندى شىعارعانىن انىقتاۋ ءۇشىن 2024 -جىلدىڭ قورىتىندىسى مەن 2025 -جىلدىڭ العاشقى 6 ايىنداعى كورسەتكىشتەردى ساراپتاۋ كەرەك. ويتكەنى 2025 -جىلدىڭ تولىق قورىتىندىسى تەك مامىر ايىنا قاراي رەسمي جاريالانادى.
2024 -جىلى «قازاقستان تەمىر جولى» شامامەن 2,16 تريلليون تەڭگە تابىس تاپقان. ونىڭ ىشىندە تازا پايداسى - 160,8 ميلليارد تەڭگە، وپەراتسيالىق تابىسى - 551 ميلليارد تەڭگە. ال جالپى قارىزى 2,65 تريلليون تەڭگەگە جەتكەن. بۇل - 2023 -جىلمەن سالىستىرعاندا شامامەن 25 پايىز كوپ. 2024 -جىلدىڭ وپەراتسيالىق تابىس دەڭگەيىمەن جالپى بورىشتى جابۋعا شامامەن 4,8 جىل كەتەر ەدى. دەمەك وپەراتسيالىق تابىس جالپى قارىزدان دا جىلدامىراق ءوسىپ، بورىش جۇكتەمەسى سالىستىرمالى تۇردە جەڭىلدەگەن.
ال 2025 -جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا قازاقستان تەمىر جولىنىڭ جالپى قارىزى ودان ءارى ۇلعايىپ، 2,95 تريلليون تەڭگەگە جەتتى. ارالىق ەسەپ دەرەكتەرىنە قاراعاندا، قازاقستان تەمىر جولىنىڭ قارىزى ءۇش جىل ىشىندە تۇراقتى تۇردە ءوسىپ، 3 تريلليون تەڭگە شەگىنە جاقىنداي تۇسكەن.
بۇل - ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتىڭ كورسەتكىشى. جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا قازاقستان تەمىر جولى امەريكالىق Wabtec كومپانياسىمەن 300 جۇك لوكوموتيۆىن ساتىپ الۋعا كەلىسىپ، سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋ جونىندە كەلىسىم جاسادى. تاراپتار 2034 -جىلعا دەيىن بۇل كەشەندى جوباعا شامامەن 4,2 ميلليارد دوللار (2 تريلليون تەڭگە) ينۆەستيتسيا سالۋعا ۋاعدالاسىپ وتىر. سونىمەن قاتار، Citibank ارقىلى شامامەن 1,6 ميلليارد دوللار كولەمىندە قارجى تارتۋ تۋرالى مانداتتىق كەلىسىم جاسالعانى بەلگىلى بولدى. بۇل دەرەكتەر قازاقستان تەمىر جولى ينۆەستيتسيالىق جوبالارعا قارىز تارتۋ مودەلىنەن باس تارتپاعانىن اڭعارتادى.
توپ-مەنەدجەرلەر 816 ميلليون تەڭگە تاپقان
قازاقستان تەمىر جولىدا سوڭعى جىلدارى جولاۋشىلار سەگمەنتى شىعىندى بولىپ قالىپ وتىر. مىسالى، 2024 -جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جولاۋشىلار تاسىمالى 29,2 ميلليارد تەڭگە شىعىن كورسەتسە، 2025 -جىلدىڭ العاشقى التى ايىندا شىعىن 17,9 ميلليارد تەڭگە بولدى. رەسمي مالىمدەمەلەردە الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىكپەن تىكەلەي بايلانىستى وسى تەندەنتسيا ۇلتتىق كومپانياداعى نەگىزگى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى رەتىندە ءجيى اتالادى. الايدا ونىڭ اۋقىمىن قازاقستان تەمىر جولىنىڭ جالپى قارجىلىق كورسەتكىشتەرىمەن سالىستىرعاندا بۇل تۇجىرىمدى شارتتى دەۋگە بولادى. ماسەلەن، كومپانيانىڭ جالپى قارىزى 2025 -جىلدىڭ ورتاسىنا قاراي 3 تريلليون تەڭگەگە جاقىندادى. وسى تۇرعىدان العاندا، جولاۋشىلار سەگمەنتىندەگى ونداعان ميلليارد تەڭگەلىك شىعىن قازاقستان تەمىر جولىنىڭ قارىز جۇكتەمەسىن تۇسىندىرەتىن نەگىزگى فاكتور دەپ ايتۋ قيىن.
قازاقستان تەمىر جولىنىڭ قارجىلىق ەسەبىندە توپ- مەنەدجمەنتتىڭ سىياقىسى دا كورسەتىلگەن. قۇجات دەرەكتەرىنە قاراعاندا، كومپانيانىڭ نەگىزگى باسقارۋشى پەرسونالىنا 2024 -جىلى 816 ميلليون تەڭگە تولەنگەن. بۇل سوما باسقارما مەن ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ 18 مۇشەسىنىڭ جالاقىسى مەن سىياقىلارىن قامتيدى. سوندا توپ-مەنەدجەردىڭ ءارقايسىسى ءبىر جىلدا ورتا ەسەپپەن 45,3 ميلليون تەڭگە الدى دەگەن ءسوز. 2023 -جىلى بۇل كورسەتكىش 49 ميلليون تەڭگە (790 ميلليون تەڭگە/16 ادام) بولعان.
2024 -جىلى قازاقستان تەمىر جولى نەگىزگى قۇرالدارعا 1,17 تريلليون تەڭگە ينۆەستيتسيا سالعان. ونىڭ ىشىندە 1,006 تريلليون تەڭگە جۇك تاسىمالى سەگمەنتىندەگى ينفراقۇرىلىم مەن جىلجىمالى قۇرامدى جاڭارتۋعا، 110 ميلليارد تەڭگە جولاۋشىلار تاسىمالىنا، ال 54 ميلليارد تەڭگە باسقا باعىتتارعا جۇمسالعان. بۇل قازاقستان تەمىر جولىنىڭ قارجىلىق مودەلىندە قارىز جۇكتەمەسىنىڭ نەگىزگى درايۆەرى جولاۋشىلار تاسىمالى ەمەس، تەمىرجول ينفراقۇرىلىمىن جاڭارتىپ، كەڭەيتۋگە باعىتتالعانىن كورسەتەدى.
اۆتور
ەسىمجان ناقتىباي
