قادىر ءتۇنىن قايدا وتكىزگەن دۇرىس، تۇنىمەن ۇيىقتاماۋ مىندەتتى ما؟
استانا. KAZINFORM – قاسيەتتى رامازان ايىنداعى ەڭ ماڭىزدى تۇندەردىڭ ءبىرى - قادىر ءتۇنى. قۇراندا بۇل ءتۇننىڭ مىڭ ايدان دا قايىرلى ەكەنى ايتىلعان. سوندىقتان مۇسىلمان قاۋىمى وسى ءساتتى بوس وتكىزبەي، قۇلشىلىق جاسايدى.
قادىر تۇنىندە قانداي امالدار جاساعان دۇرىس؟ ونى ۇيدە وتكىزگەن ابزال ما، الدە مەشىتكە بارعان دۇرىس پا؟
قادىر ءتۇنىنىڭ ماڭىزى ەرەكشە. بۇل ءتۇنى ادامدار جۇرەكتەرىنە يمان، كوڭىلدەرىنە مەدەت تىلەپ، جاراتۋشىدان كەشىرىم سۇراپ، دۇعا جاسايدى. ءدىن تانۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ءدال وسى ءتۇنى جاسالعان دۇعا مەن قۇلشىلىقتىڭ ساۋابى ەسەلەنىپ جازىلادى.
بيىل ەلىمىزدە قاسيەتتى قادىر ءتۇنى ناۋرىز ايىنىڭ 16 سىنان 17 سىنە قاراعان تۇنگە سايكەس كەلەدى. ال ورازا ايت 20-ناۋرىزدا باستالادى.
قازاقتا «قادىر» ءسوزى ۇلكەن مانگە يە. سول سەبەپتى حالىق اراسىندا رامازان ايىن - ايلاردىڭ سۇلتانى، جۇمانى - كۇندەردىڭ قادىرلىسى، ال قادىر ءتۇنىن - تۇندەردىڭ تورەسى دەپ اتايدى. يسلام دەرەكتەرىندە بۇل ءتۇنى جاسالعان عيباداتتىڭ ساۋابى مىڭ ايعا، ياعني شامامەن 83 جىلعا تەڭ كەلەتىنى ايتىلعان.
قادىر ءتۇنىن قايدا وتكىزگەن دۇرىس؟
قمدب شاريعات جانە ءپاتۋا ءبولىمىنىڭ مامانى ەلبەك تاسبولات ۇلىنىڭ ايتۋىنشا، قادىر ءتۇنى - ىزگى امالداردىڭ ءبارى جاسالاتىن ەرەكشە ۋاقىت. بۇل تۇندە ءناپىل ناماز وقۋ، قۇران وقۋ، دۇعا جاساۋ، زىكىر ايتۋ، ساداقا بەرۋ سەكىلدى قۇلشىلىقتاردىڭ بارلىعى ساۋاپتى.
بۇل ءتۇنى كوپ دۇعا جاساپ، اللادان كەشىرىم تىلەپ، ناماز وقۋ - ەڭ ابزال ىستەردىڭ ءبىرى. ويتكەنى حاديستەردە ايتىلعانداي، سول ساتتەردە پەرىشتەلەر دۇعامىزعا «ءاۋمين» دەپ تۇرادى. ونىڭ ۇستىنە بۇل تۇندە جاسالعان امالدىڭ ساۋابى ەسەلەنىپ جازىلادى، - دەيدى ەلبەك تاسبولات ۇلى.
سونداي-اق يمام قادىر ءتۇنى ساداقا بەرۋدىڭ دە ەرەكشە ساۋاپتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، بۇل كۇنى تەك جەكە ساداقا عانا ەمەس، قوعامعا پايدالى ىستەرگە ۇلەس قوسۋ دا قۇپتالادى.
قادىر ءتۇنى جاريا ساداقا جاساۋ دا جاقسى امالداردىڭ ءبىرى. مىسالى، كوپشىلىككە پايدالى قۇرىلىس نىساندارىنا، يگى جوبالارعا قولداۋ كورسەتۋ - وتە قۇپتالاتىن ءىس. مۇنداي ساداقانىڭ ساۋابى دا مول، - دەيدى.
ال قادىر ءتۇنىن قاي جەردە وتكىزگەن دۇرىس دەگەن سۇراققا ول ناقتى ءبىر عانا ورىنمەن شەكتەلمەيتىنىن ايتادى.
قادىر ءتۇنىن مەشىتتە دە، ۇيدە دە وتكىزۋگە بولادى. ەڭ باستىسى ادامعا قايسىسى قولايلى ءارى ىڭعايلى بولسا، سول جەردە قۇلشىلىق جاساعانى دۇرىس. كەيبىرەۋلەرگە مەشىتتە وتكىزۋ ىڭعايلى بولۋى مۇمكىن، ال ەندى بىرەۋلەرگە ۇيدە تىنىش وتىرىپ قۇلشىلىق ەتۋ قولايلىراق، - دەيدى ول.
يمامنىڭ ايتۋىنشا، ءقادىر تۇنىندەگى قۇلشىلىق ەرلەر مەن ايەلدەر ءۇشىن بىردەي. دەگەنمەن ايەلدەرگە قاتىستى ءبىر ەسكەرتۋ بار.
ايەل ادامنىڭ ءقادىر ءتۇنىن وتكىزۋى ەر ادامدارمەن بىردەي، ياعني امالدارىندا ايىرماشىلىق جوق. ءبىراق ايەل كىسىلەرگە بۇل ءتۇندى كوبىنە ۇيدە وتكىزگەنى دۇرىس ءارى ساۋاپتىراق بولادى، - دەيدى ەلبەك تاسبولات ۇلى.
قادىر ءتۇنى ۇيىقتاماۋ شارت پا؟
قادىر ءسوزى اراب تىلىنەن اۋدارعاندا «قاسيەتتى»، «قۇدىرەتتى»، «تاعدىر»، «ولشەم» دەگەن ماعىنالاردى بىلدىرەدى. بۇل ءتۇننىڭ ارتىقشىلىعى جونىندە قۇراندا:
«قادىر ءتۇنى مىڭ ايدان دا قايىرلى» دەپ ايتىلعان.
پايعامبارىمىز مۇحاممەد (س. ع. س.):
«كىم قادىر ءتۇنىن يمانمەن جانە ساۋاپ تىلەپ، نامازدا تۇرۋمەن وتكىزسە، ونىڭ وتكەن كۇنالارى كەشىرىلەدى»، - دەگەن.
عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، بۇل ءتۇنى جاسالعان ءاربىر يگى امالدىڭ ساۋابى ەرەكشە.
«قادىر تۇنىندە جاسالعان امال - ناماز، قۇران وقۋ، ساداقا بەرۋ - مىڭ اي ىشىندە جاسالعان امالدان دا قايىرلى»، - دەگەن.
ال حافيز يبن راجاب:
«قادىر ءتۇنىن جىبەرىپ العاندارىمدى تولىقتىرۋ ءۇشىن قولدانامىن، ويتكەنى بۇل ءتۇن تۇتاس ءبىر ومىرگە تەڭ كەلەدى»، - دەگەن.
سۋفيان ءساۋري دە بۇل تۇندە دۇعا جاساۋدىڭ ماڭىزىن ەرەكشە اتاپ وتكەن. سونىمەن قاتار قادىر ءتۇنىن مىندەتتى تۇردە ۇيىقتاماي وتكىزۋ شارت ەمەس. ايشا انامىزدىڭ ايتۋىنشا:
«اللا ەلشىسى تاڭ اتقانشا ءتۇننىڭ بارلىق بولىگىن نامازبەن وتكىزگەن ەمەس».
سوندىقتان مۇسىلمان ادام بۇل ءتۇندى بارىنشا قۇلشىلىقپەن وتكىزۋگە تىرىسقانى ءجون. ال شارشاپ قالسا، از ۋاقىت تىنىعىپ الۋدىڭ ايىبى جوق.
قادىر ءتۇنى وقىلاتىن تاڭداۋلى دۇعالار
اللادان جان بايلىعىن ءارى ماتەريالدىق بايلىقتى سۇرايتىن دۇعا
«يا، اللا، راسىندا، مەن سەنەن سەنىڭ باسشىلىعىڭدى، تاقۋالىقتى، (كۇنادان جامان قىلىقتاردان) پاكتىكتى جانە بايلىقتى سۇرايمىن».
اللادان اماندىق سۇرايتىن دۇعا
«يا، اللا، سەنەن مەن وسى دۇنيە جانە اقىرەتتە جارىلقاۋ مەن ەسەن- اماندىقتى تىلەيمىن. ۋا، اللا، سەنەن مەن دىنىمدە، تۇرمىس- تىرشىلىگىمدە، وتباسىم مەن مال- مۇلكىمدە جارىلقاۋ مەن ەسەن-اماندىق تىلەيمىن. ۋا، اللا، مەنىڭ ءابۇيىرىمدى ءوزىڭ بۇركەپ قويعايسىڭ، مەنى قورىقىنىشتان امان ەتكەيسىڭ. ۋا، اللا، مەنى الدى-ارتىمنان، وڭ جاق-سول جاعىمنان جانە توبەمنەن دە ءوزىڭ ساقتاعايسىڭ. سونداي-اق كەنەتتەن قياناتقا ۇشىراپ، ءولىپ كەتۋدەن ءوز ۇلىلىعىڭنان پانا سۇرايمىن».
اللادان كەشىرىم وتىنگەندە، ەڭ جاقسىسى بىلاي دەپ دۇعا ايتۋ:
«يا، اللا، سەن مەنىڭ راببىمسىڭ، سەنەن باسقا قۇلشىلىققا لايىقتى قۇداي جوق. سەن مەنى جاراتتىڭ، ال مەن سەنىڭ قۇلىڭمىن. مەن كۇش-قۇدىرەتىم جەتكەنشە ساعان دەگەن ۋادەمدى، ءارى سەرتىمدى ساقتايمىن. ءارى جاساعان ىستەرىمنىڭ جاماندىعىنان وزىڭە سىيىنامىن. ماعان بەرگەن نىعمەتتەرىڭدى مويىندايمىن، ءارى كۇنالارىمدى دا مويىندايمىن. مەنى جارىلقاي گور! شىن مانىندە، سەنەن وزگە كۇنالاردى جارىلقاۋشى ەشكىم جوق!».
كەشىرىم سۇراۋ دۇعاسى
«يا، اللا! شىن مانىندە، مەن وزىمە اسا كوپ زۇلىمدىق جاسادىم. كۇنالاردى كەشىرەتىن وزىڭنەن باسقا ەشكىم جوق. ءوز جارىلقاۋىڭمەن مەنى كەشىر دە، ماعان راحىم ەت. راسىندا، سەن اسا جارىلقاۋشى، ەرەكشە راحىمدىسىڭ!».
قارىزعا، ۋايىمعا باتقان كىسىنىڭ دۇعاسى
«يا، اللا، راسىندا مەن ساعان ۋايىم- قايعىدان، السىزدىك پەن جالقاۋلىقتان، ساراڭدىق پەن قورقاقتىقتان، قارىزدىڭ اۋىرتپالىعىنان ءارى ادامداردىڭ جابىرلەۋىنەن سىيىنامىن. ءاللاھۋمما ينني ءا’ۋزۋ بيكا مين ءال-ءھاممي ءۋال-ءحازاني، ءۋال-’اجزي ءۋال-كاسالي، ءۋال-بۋحلي ءۋال-جۋبني، ءۋا ءدالا’يد-ءدايني ءۋا ءعالاباتير-ءريجال».
ىسىڭە بەرەكە سۇراۋ
«يا، اللا، سەنىڭ راحىمىڭا ءۇمىت ەتەمىن. مەنى ءبىر مەزەتكە بولسا دا ءوز ناپسىمە تاستاما، ءارى مەنىڭ بارلىق جۇمىستارىمدى وڭدا، سەنەن باسقا قۇلشىلىققا لايىقتى قۇداي جوق! ءاللاھۋمما، راحماتاكا ءارجۋ، ءفا ءلا تاكيلني ءيلا ءنافسي ءتارفاتا ‘اينين، ءۋا اسليح لي ءشا’ني كۋللاھۋ، ءلا ءيلاھا ءيللا ءانتا!».
شيپا سۇراۋ
«ماعان ءبىر پالەكەت كەلدى. ال سەن مەيىرىم ەتۋشىلەردىڭ ەڭ مەيىرىمدىسىسىڭ. ءانن-نيي ءماس-ءسا-ني-ءياد-دۋر-رۋ ءۋا ءاڭڭ-ءتا ءار-حا-مۋر-روو-حي-ميين».
اتا-انا ءۇشىن جاسالاتىن دۇعا
«راببىم، مەنى كىشكەنتايىمنان باعىپ، تاربيەلەپ وسىرگەنىڭدەي ولارعا مەيىرىم ەت. روب- بير-ءحام- ھۋ-ءماا-كا- ءماا روب-ءبا- ءياا-نيي سو-عيي- روو».
ريزىق سۇراۋ
«يا، اللا، كوبەيتە گور، كەمىتپە، سىيلى قىل دا، بەيشارا قىلما، بەرە گور دە، تىيا كورمە، ءبىزدى تاڭدا دا، قۇر قالدىرما. ۋا، اللا، بارلىق ىستەرىمنىڭ سوڭىن جاقسارت. دۇنيە قورلىعىنان جانە اقىرەت ازابىنان قۇتقار. اللاھۋمما ءزيدنا ءۋا ءلا ءتانقۋسنا، ءۋا اكريمنا ءۋا ءلا ءتۋھيننا، ءۋا ءاتىينا ءۋا ءلا ءتاحريمنا، ءۋا ءاسيرنا ءۋا ءلا تۋ-ءاسسير ءالاينا. اللاھۋمما ءاحسين ءاقيباتانا فيل-ۋمۋري كۋلليھا، ءۋا ءاجيرنا مين حيزيد-دۋنيا ءۋا ءازابيل-ءاحيرا».
ىقىلاس سۇرەسىن - 100 رەت
«ءبيسميللاھير ءراحمانير راحيم. قۋل ھۋ ۋاللاھۋ ءاھادى. اللاھۋس ءسامادى. ءلام ءياليدى، ءۋا ءلام ءيۋلادى. ءۋا ءلام ياكۋل ءلاھۋ كۋفۋۋان ءاحادى».
قادىر سۇرەسى - 100 رەت
«ءبيسميللاھير راحمانير راحيم. ءيننا ءاڭزالناھۋ في ءلايلاتيل قادىر. ءۋا ءما ادراكا ءما ءلايلاتۋل قادىر. ءلايلاتۋل قادري حايرۋم ءمينال في ءشاھر. ءتاناززالۋل مالايكاتۋ ءۋار رۋحۋ في ءھا بييزني راببيھيم مين كۋللي ءامر. ءسالامۋن ءھيا حاتتا ءمات ءلاعيل ءفاجر».
ءتىلدى كاليماعا كەلتىرىپ، ءشاحادانى - 100 رەت
«ءلا ءيلاھا يللاللاھ، ءمۋحاممادۋر راسۋلۋللاھ. قازاقشا ماعىناسى: اللادان باسقا ءتاڭىر جوق، مۇحاممەد ونىڭ ەلشىسى».
ءاشھادۋ ءاللا ءيلاھا يللاللاھ، ءۋا ءاشھادۋ ءاننا ءمۋحاممادان عابدۋھۋ ءۋا راسۋلۋھ - 100 رەت.
قازاقشاسى: اللادان باسقا ەشبىر ءتاڭىر جوق جانە مۋحاممەد ونىڭ ەلشىسى جانە قۇلى ەكەندىگىنە كۋالىك بەرەمىن.
ءاستاعفيرۋللۋھ - 500 رەت.
قازاقشا ماعىناسى: «اللادان كەشىرىم سۇرايمىن».
قادىر ءتۇنى - مۇسىلمان ءۇشىن ەرەكشە مۇمكىندىك بەرىلگەن قاسيەتتى ۋاقىت. بۇل ءتۇنى جاسالعان قۇلشىلىق پەن دۇعانىڭ ساۋابى ەسەلەنىپ جازىلادى. قاسيەتتى ءتۇندى مەشىتتە دە، ۇيدە دە وتكىزۋگە بولادى. ەڭ باستىسى - شىنايى نيەتپەن جاراتۋشىعا بەت بۇرىپ، ىزگى امالدار جاساۋ.
