ۆەنەسۋەلا دەگەن قانداي ەل؟ ءسىز بىلمەيتىن 7 دەرەك
استانا. KAZINFORM - لاتىن امەريكاسىنىڭ شىعىس جاعالاۋىندا ورنالاسقان ۆەنەسۋەلا - ءوزىنىڭ تابيعي سۇلۋلىعىمەن، باي مادەنيەتىمەن جانە تاريحي ەرەكشەلىكتەرىمەن تانىمال ەل.
دەگەنمەن، كوپ ادامدار بۇل ەل تۋرالى تەك الەۋمەتتىك نەمەسە ەكونوميكالىق جاعدايلارىنان عانا ەستيتىن بولعاندىقتان، ۆەنەسۋەلا جايلى قىزىقتى دەرەكتەردى بىلمەيدى. ءبىز سىزدەرگە ۆەنەسۋەلانى جاڭا قىرىنان تانىستىراتىن 7 ەرەكشە فاكتىنى ۇسىنامىز.
الەمدەگى ەڭ ۇزىن سارقىرامانىڭ مەكەنى
ۆەنەسۋەلاداعى انحەل سارقىراماسى الەمدەگى ەڭ بيىك سارقىراما بولىپ سانالادى. ونىڭ بيىكتىگى 979 مەتر، بۇل ەيفەل مۇناراسىنان شامامەن 12 ەسە بيىك. سارقىرامانىڭ اتاۋى ۇشقىش دجەيمس انحەلگە بەرىلگەن، ول ونى 1933-جىلى العاش اشقان. ءدال وسى سارقىرامانى كورۋ ءۇشىن جىلىنا 3-5 ميلليون تۋريست كەلەدى.
«كىشكەنتاي ۆەنەتسيا» كارتاحەنا ەمەس، ۆەنەسۋەلادا
ۆەنەسۋەلانىڭ مەملەكەتتىك ماڭىزى بار ءىرى قالالارىنىڭ ءبىرى - ماراكايبو كولىنىڭ جاعاسىندا ورنالاسقان ماراكايبو. ونىڭ تاريحي بولىگىندە كانالدار مەن كوپىرلەر بار، سول سەبەپتى جەرگىلىكتى تۇرعىندار قالانى «كىشكەنتاي ۆەنەتسيا» دەپ اتايدى. قازىرگى كەزدە الەۋمەتتىك جەلىلەردە تاراپ جۇرگەن كوز تارتارلىق سۇلۋ بەينەلەر ءدال وسى ماراكايبو قالاسىندا تۇسىرىلگەن. لاتىن امەريكاسىنداعى تابيعاتى ەرەكشە مەكەندەردىڭ كوشىن ماراكايبو جاعالاۋى باستاپ تۇرعانىن كوبىسى بىلە بەرمەيدى.
كوكتەيلدىڭ وتانى
ءتۇرلى ءدامدى سۋسىندار مەن كوكتەيلدەر مەكسيكا نەمەسە كۋبا ەمەس، ۆەنەسۋەلادا وندىرىلەدى. الەمگە تانىمال «پيسكو» دەگەن كوكتەيلدىڭ شىعۋ مەكەندەرىنىڭ ءبىرى. جەرگىلىكتى تۇرعىندار ءۇشىن بۇل سۋسىن تەك ءدام ەمەس، ۇلتتىق مادەنيەتتىڭ ءبىر بولشەگى. سونداي-اق، ەۋروپا مەن تاياۋ شىعىس ەلدەرىنە سۋسىندار جەتكىزۋ ارقىلى لوگيستيكالىق تابىستى ارتتىرىپ وتىر.
الەمدەگى ەڭ باي تابيعي گاز قورى
ۆەنەسۋەلا الەمدەگى ەڭ ۇلكەن مۇناي قورى مەن تابيعي گاز قورىنا يە ەلدەردىڭ ءبىرى. ەلدىڭ وڭتۇستىك-باتىسىندا ورنالاسقان ورينوكو الابى تەك ەكولوگيالىق ەمەس، ەكونوميكالىق ماڭىزى دا زور. ءتىپتى الداعى ون جىلدىقتا مۇناي ءوندىرۋ ارقىلى الەمنىڭ الپاۋىتتارىمەن تەڭەسەدى دەگەن بولجامدار جيى ايتىلادى. ۆەنەسۋەلانىڭ مۇناي قورىنا ينۆەستيتسيا سالعاسى كەلەتىن ءىرى كومپانيالاردىڭ سانىندا شەك جوق.
تىلدەر مەن مادەنيەت ارتۇرلىلىگى
رەسمي ءتىلى يسپان، ءبىراق ۆەنەسۋەلادا 40 قا جۋىق جەرگىلىكتى تىلدەر دە سويلەي بەرەدى. ءبىر قىزىعى، ەلدە ءالى كۇنگە دەيىن تىلگە بولىنۋشىلىك، ءبىر-ءبىرىن تۇسىنبەۋشىلىك دەگەن بولىپ كورمەگەن. مەملەكەتتىڭ تىلگە قۇرمەتپەن قارايتىندىعىن وسىدان-اق اڭعارۋعا بولادى. ەلدە ءتۇرلى ەتنيكالىق توپتار مەن تايپالار ءومىر سۇرەدى، سول سەبەپتى مادەنيەت وتە باي جانە ءارتۇرلى.
ەلدە ءشول جانە تروپيكالىق ورماندار قاتار كەزدەسەدى
كوپشىلىك ۆەنەسۋەلانى تەك تروپيكالىق ورماندارىمەن بىلەدى، ءبىراق ەلدىڭ سولتۇستىك بولىگىندە ءشولدى ايماقتار دا بار. بۇل كليماتتىق ارتۇرلىلىك ۆەنەسۋەلانى تابيعاتتى زەرتتەۋشىلەر ءۇشىن ەرەكشە تارتىمدى ەتەدى. جىل سايىن national geographic ۇيىمداستىرعان فوتوسۋرەتتەر بايقاۋىندا ءدال وسى ۆەنەسۋەلانىڭ شولەيت ايماقتارى باس جۇلدە الىپ ءجۇر.
ەرەكشە تابيعي قۇبىلىستارى
لوس-روكەس ارحيپەلاگى ۆەنەسۋەلانىڭ تەڭىز جاعالاۋىنداعى عاجايىپ مەكەن. مۇندا الەمدە سيرەك كەزدەسەتىن قۇمدى كوگىلدىر لاگۋنالار بار. سونىمەن قاتار، «قاراڭعى نايزاعاي» دەپ اتالاتىن ەرەكشە ەلەكتروماگنيتتىك قۇبىلىس تەك ۆەنەسۋەلانىڭ شىعىس بولىگىندە كورىنەدى. ءبىز تاڭدانا قارايتىن «سولتۇستىك شۇعىلاسى» لوس-روكەستە كۇندەلىكتى قۇبىلىس بولىپ ەسەپتەلەدى.
el.kz
