ناۋرىز مەرەكەسىندە جۇمىس ىستەگەندەرگە ەكى ەسە اقى تولەنەدى

استانا. KAZINFORM – ناۋرىز - كوكتەمنىڭ كەلۋىن، تابيعاتتىڭ جاڭارۋىن بىلدىرەتىن جانە قازاقستاندا كەڭىنەن تويلاناتىن باستى مەرەكەلەردىڭ ءبىرى. بۇل كۇندەرى كوپتەگەن قازاقستاندىقتار دەمالادى.

الايدا كەيبىر ماماندىق يەلەرى - دارىگەرلەر، ءوندىرىس قىزمەتكەرلەرى، كولىك جۇرگىزۋشىلەرى، كۇزەت قىزمەتكەرلەرى جانە باسقا دا سالالارداعى جۇمىسشىلار مەرەكە كۇندەرى دە ەڭبەك ەتۋگە ءماجبۇر بولادى.

مۇنداي جاعدايدا قازاقستاننىڭ ەڭبەك زاڭناماسى قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەگىن قورعاپ، مەرەكە كۇندەرى جۇمىس ىستەگەنى ءۇشىن مىندەتتى تۇردە قوسىمشا وتەماقى نەمەسە دەمالىس بەرۋدى تالاپ ەتەدى.

مەرەكە كۇنگى ەڭبەك قالاي وتەلەدى؟

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك كودەكسىنە سايكەس مەرەكە نەمەسە دەمالىس كۇندەرى جۇمىس ىستەۋ ادەتتە قىزمەتكەردىڭ جازباشا كەلىسىمىمەن جانە جۇمىس بەرۋشىنىڭ ارنايى بۇيرىعىمەن جۇزەگە اسادى.

زاڭ بويىنشا جۇمىس بەرۋشى ەكى نۇسقانىڭ ءبىرىن تاڭداۋى ءتيىس:

قىزمەتكەرگە باسقا ءبىر دەمالىس كۇنىن بەرۋ؛

نەمەسە ەڭبەكتى جوعارى مولشەردە تولەۋ.

ەڭبەك زاڭناماسىندا بۇل تۋرالى بىلاي كورسەتىلگەن:

«مەرەكە جانە دەمالىس كۇندەرىندەگى جۇمىس ءۇشىن قىزمەتكەردىڭ قالاۋى بويىنشا باسقا دەمالىس كۇنى بەرىلەدى نەمەسە ەڭبەككە اقى تولەۋ جوعارىلاتىلعان مولشەردە جۇرگىزىلەدى».

ەگەر قوسىمشا دەمالىس بەرىلمەسە، وندا جۇمىس بەرۋشى مەرەكە كۇنگى ەڭبەكتى كەمىندە 1,5 ەسەلەنگەن مولشەردە تولەۋى ءتيىس. ناقتى مولشەرى ەڭبەك شارتىمەن، ۇجىمدىق كەلىسىمشارتپەن نەمەسە جۇمىس بەرۋشىنىڭ اكتىلەرىمەن بەلگىلەنەدى.

مەرەكە تۇنگى اۋىسىممەن سايكەس كەلسە...

قازاقستان زاڭناماسىندا تۇنگى ۋاقىتتا جۇمىس ىستەۋ دە بولەك تولەممەن ەسەپتەلەدى. ەڭبەك كودەكسىنىڭ 76-بابىنا سايكەس تۇنگى ۋاقىت 22:00 دەن 06:00 گە دەيىنگى كەزەڭ بولىپ سانالادى.

كودەكستىڭ 110-بابىندا تۇنگى جۇمىس تۋرالى بىلاي جازىلعان:

«ءاربىر تۇنگى ساعات ءۇشىن ەڭبەككە اقى تولەۋ قىزمەتكەردىڭ كۇندىزگى (ساعاتتىق) مولشەرلەمەسىنەن كەمىندە ءبىر جارىم ەسە جوعارى مولشەردە جۇرگىزىلەدى».

ەگەر مەرەكە كۇنى تۇنگى اۋىسىممەن سايكەس كەلسە، وندا قىزمەتكەرگە ەكى ءتۇرلى ۇستەمە اقى بەرىلەدى:

مەرەكە كۇنى جۇمىس ىستەگەنى ءۇشىن تولەم؛

تۇنگى ساعاتتار ءۇشىن تولەم.

ياعني مۇنداي جاعدايدا قىزمەتكەردىڭ جالاقىسى ايتارلىقتاي جوعارى بولۋى مۇمكىن.

كىمدەردى تۇنگى جۇمىسقا تارتۋعا بولمايدى؟

ەڭبەك كودەكسى كەيبىر ازاماتتاردى تۇنگى جۇمىسقا تارتۋعا شەكتەۋ قويادى. بۇل ولاردىڭ دەنساۋلىعى مەن الەۋمەتتىك جاعدايىن قورعاۋ ماقساتىندا ەنگىزىلگەن.

تۇنگى جۇمىسقا جىبەرىلمەيتىندەر:

18 جاسقا تولماعان قىزمەتكەرلەر؛

جۇكتىلىگى تۋرالى مەديتسينالىق انىقتاما بەرگەن جۇكتى ايەلدەر.

ال مىنا ادامداردى تەك جازباشا كەلىسىمىمەن عانا جۇمىسقا تارتۋعا بولادى:

مۇگەدەكتىگى بار قىزمەتكەرلەر (ەگەر دەنساۋلىعىنا قارسى كورسەتىلىم بولماسا)؛

7 جاسقا دەيىنگى بالاسى بار ايەلدەر؛

اناسىز بالا تاربيەلەپ وتىرعان تۇلعالار؛

18 جاسقا دەيىنگى مۇگەدەكتىگى بار بالا تاربيەلەپ وتىرعان اتا-انالار.

جۇمىسقا شاقىرۋدىڭ ەرەكشە جاعدايلارى

كەي جاعدايلاردا قىزمەتكەردى مەرەكە نەمەسە دەمالىس كۇنى جۇمىسقا ونىڭ كەلىسىمىنسىز دە شاقىرۋعا بولادى. مۇنداي جاعدايلار كوبىنە توتەنشە نەمەسە شۇعىل جۇمىستارمەن بايلانىستى.

مىسالى:

توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ نەمەسە ولاردىڭ سالدارىن جويۋ؛

وندىرىستىك اپاتتاردى جەدەل تۇردە جويۋ؛

وندىرىستەگى جازاتايىم وقيعالاردى تەرگەۋ؛

ۇيىم جۇمىسىنىڭ قالىپتى قىزمەتىنە اسەر ەتەتىن شۇعىل جۇمىستار.

سوڭعى ۋاقىتتا الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن مەسسەندجەرلەردە «بالا 1,5 جاسقا تولعاننان كەيىن ايەلدەر جۇمىسسىزدىق بويىنشا الەۋمەتتىك تولەم الا الادى» دەگەن اقپارات تارادى.

الايدا قازاقستاننىڭ ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى بۇل مالىمەتتىڭ جالعان ەكەنىن مالىمدەدى.

مينيسترلىك تۇسىندىرۋىنشە:

«قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس بالا كۇتىمى بويىنشا دەمالىستا وتىرعان ايەلدىڭ جۇمىس ورنى ساقتالادى. سوندىقتان ول جۇمىسسىز رەتىندە تىركەلە المايدى».

سوندىقتان جۇمىسسىزدىق بويىنشا الەۋمەتتىك تولەم تەك شىن مانىندە جۇمىسسىز بولىپ، جۇمىس ىزدەپ جۇرگەن ازاماتتارعا عانا بەرىلەدى.

مينيسترلىك ازاماتتاردى الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى كۇماندى اقپاراتقا سەنبەۋگە جانە الەۋمەتتىك تولەمدەر تۋرالى مالىمەتتى تەك رەسمي دەرەككوزدەردەن تەكسەرۋگە شاقىرادى.

ناۋرىز سياقتى مەرەكە كۇندەرى جۇمىس ىستەۋ - ەرەكشە ەڭبەك رەجيمى. سوندىقتان زاڭ قىزمەتكەرلەردىڭ قۇقىعىن قورعاپ، ولاردىڭ ەڭبەگىنىڭ مىندەتتى تۇردە وتەلۋىن قامتاماسىز ەتەدى.

ەگەر قىزمەتكەر مەرەكە كۇنى جۇمىس ىستەسە، ول:

قوسىمشا دەمالىس الۋعا؛

نەمەسە كەمىندە 1,5 ەسەلەنگەن تولەم الۋعا قۇقىلى.

ال مەرەكە كۇنى تۇنگى اۋىسىممەن سايكەس كەلسە، قىزمەتكەر ەكى ءتۇرلى ۇستەمە اقى الۋى مۇمكىن. سوندىقتان ءاربىر قىزمەتكەر ءوز ەڭبەك قۇقىعىن ءبىلىپ، قاجەت جاعدايدا ونى تالاپ ەتە الۋى ماڭىزدى.