مىڭداعان ازاماتتىڭ ايىپپۇلى كەشىرىلۋى مۇمكىن
استانا. KAZINFORM - قازاقستاندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان اكىمشىلىك امنيستيانى ەنگىزۋ ماسەلەسى قىزۋ تالقىلانىپ جاتىر. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ باستاماشى بولعان بۇل قادام قوعامداعى الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىكتى نىعايتۋعا جانە ازاماتتارعا جەڭىلدىك جاساۋعا باعىتتالعان.
ەگەر زاڭ جوباسى قابىلدانسا، مىڭداعان قازاقستاندىقتىڭ ايىپپۇلى تولىق نەمەسە ءىشىنارا ەسەپتەن شىعارىلۋى مۇمكىن.
الەۋمەتتىك وسال توپتارعا باسىمدىق بەرىلەدى
پارلامەنت كۋلۋارىندا سەنات دەپۋتاتى مارات قوجايەۆ اكىمشىلىك امنيستيانىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ءتۇسىندىرىپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى تاڭدا ءتۇرلى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن قوعام تاراپىنان ۇسىنىستار جينالىپ جاتىر.
دەپۋتاتتىڭ پىكىرىنشە، ەڭ الدىمەن الەۋمەتتىك تۇرعىدان وسال توپتارعا قولداۋ كورسەتۋ ماڭىزدى:
«قازىر ءار تاراپتان ۇسىنىستار جينالىپ جاتىر. وسى تالقىلاۋلاردا ەڭ الدىمەن الەۋمەتتىك جاعىنان وسال توپتاردى امنيستيالاۋ كەرەك دەگەن پىكىرلەر ايتىلىپ ءجۇر. ولار - ەڭبەك ارداگەرلەرى، سوعىس ارداگەرلەرى، مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار، كوپبالالى وتباسىلار جانە باسقا دا ساناتتار»، - دەدى مارات قوجايەۆ.
بۇل باستاما قوعامداعى تەڭسىزدىكتى ازايتۋعا جانە الەۋمەتتىك ءالسىز توپتاردىڭ قارجىلىق جۇكتەمەسىن جەڭىلدەتۋگە باعىتتالعان.
ايىپپۇلداردىڭ ماقساتى - بيۋجەت ەمەس، ءتارتىپ
امنيستياعا بايلانىستى باستى سۇراقتاردىڭ ءبىرى - ايىپپۇلداردى كەشىرۋ مەملەكەتتىك بيۋجەتكە كەرى اسەر ەتە مە دەگەن ماسەلە. بۇل ساۋالعا جاۋاپ بەرگەن قوجايەۆ ايىپپۇلداردىڭ نەگىزگى ءمانى قارجى جيناۋ ەمەس ەكەنىن اتاپ ءوتتى:
«مۇنداي الاڭداۋشىلىق بار. ءبىراق ايىپپۇل سالۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى - بيۋجەت تولتىرۋ ەمەس، ەڭ الدىمەن قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ»، - دەدى سەناتور.
ياعني، اكىمشىلىك جازالاردىڭ باستى مىندەتى - ءتارتىپتى ساقتاۋ جانە قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ.
قانداي قۇقىقبۇزۋشىلىقتار كەشىرىلەدى؟
الدىن الا مالىمەتتەرگە سايكەس، امنيستيا تەك قوعام مەن مەملەكەت قاۋىپسىزدىگىنە قاۋىپ توندىرمەيتىن قۇقىقبۇزۋشىلىقتارعا قاتىستى بولادى. اتاپ ايتقاندا:
ۇساق اكىمشىلىك قۇقىقبۇزۋشىلىقتار؛
الەۋمەتتىك ماڭىزى تومەن ىستەر؛
ازاماتتارعا نەمەسە مەملەكەتكە ەلەۋلى زيان كەلتىرمەگەن جاعدايلار.
سونىمەن قاتار، اۋىر جانە قاۋىپتى قىلمىستار جاساعان تۇلعالار امنيستياعا ىلىكپەيدى. ولاردىڭ قاتارىندا:
تەرروريزم جانە ەكسترەميزم؛
سىبايلاس جەمقورلىق؛
كامەلەتكە تولماعاندارعا قارسى قىلمىستار؛
قايتالاما اۋىر قۇقىقبۇزۋشىلىقتار بار.
ايىپپۇلداردى ەسەپتەن شىعارۋ قالاي جۇزەگە اسادى؟
ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ مالىمەتىنشە، امنيستيا اياسىندا جەكە تۇلعالاردىڭ تولەنبەگەن ايىپپۇلدارىن تولىق نەمەسە جارتىلاي كەشىرۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلىپ جاتىر. بۇل رەتتە:
ناقتى ساناتتار؛
كەشىرىلەتىن ايىپپۇل كولەمى؛
راسىمدەۋ ءتارتىبى
ارنايى زاڭ جوباسى اياسىندا ايقىندالادى.
ۇكىمەت باسشىسى ولجاس بەكتەنوۆ ءتيىستى مينيسترلىكتەرگە قىسقا مەرزىم ىشىندە ناقتى ۇسىنىستار ازىرلەۋدى تاپسىرعان.
قازاقستان ءۇشىن تاريحي قادام
بۇل باستاما - ەلىمىزدەگى العاشقى اكىمشىلىك امنيستيا بولماق. بۇعان دەيىن قازاقستاندا تەك قىلمىستىق امنيستيالار جۇرگىزىلگەن ەدى. جاڭا تەتىك ازاماتتاردىڭ قۇقىقتىق جۇيەگە دەگەن سەنىمىن ارتتىرىپ، الەۋمەتتىك ساياساتتىڭ تيىمدىلىگىن كۇشەيتۋى مۇمكىن.
جالپى العاندا، اكىمشىلىك امنيستيا - تەك ايىپپۇلداردى كەشىرۋ عانا ەمەس، قوعامداعى گۋمانيستىك ۇستانىمداردى نىعايتۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى رەفورما. الداعى ۋاقىتتا زاڭ جوباسىنىڭ ناقتى تەتىكتەرى بەكىتىلىپ، ونىڭ قانشالىقتى كەڭ اۋقىمدى بولاتىنى بەلگىلى بولادى.
el.kz
