مەتاللۋرگيانى جاڭعىرتقان قازاق عالىمى
استانا. KAZINFORM - قاراعاندى تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى، تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى اريستوتەل يساگۋلوۆ مەتاللۋرگيا سالاسىندا يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ ارقىلى ءوندىرىس تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ، عىلىم مەن ءوندىرىستى ۇشتاستىرعان كورنەكتى عالىم رەتىندە تانىلدى. 1000 نان استام عىلىمي ەڭبەكتىڭ اۆتورى اتانعان ول وتاندىق جانە حالىقارالىق وندىرىستەردە قولدانىلىپ جۇرگەن ءبىرقاتار جاڭا تەحنولوگيالاردى ازىرلەگەن. بۇل تۋرالى عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى ءمالىم ەتتى.
اريستوتەل زەينۋللين ۇلى 1971 -جىلى قاراعاندى پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتىنىڭ مەحانيكا- تەحنولوگيالىق فاكۋلتەتىنە «قارا جانە ءتۇستى مەتالدار قۇيۋ ءوندىرىسى» ماماندىعىنا وقۋعا ءتۇستى. ەڭبەك جولىن 1976 -جىلى «كارگورماش» وندىرىستىك بىرلەستىگىندە ينجەنەر-كونسترۋكتور رەتىندە باستاعان جاس مامان عىلىم جولىن تاڭدادى. 1980 -جىلى ماسكەۋ اۆتوموبيل جاساۋ ينستيتۋتىنىڭ اسپيرانتۋراسىن اياقتاپ، كانديداتتىق ديسسەرتاتسياسىن مەرزىمىنەن بۇرىن قورعادى. ال 1999 -جىلى ماسكەۋدەگى دالمە-ءدال ماشينا جاساۋ ورتالىق عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا (تسنييتماش) دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىن ءساتتى قورعادى. عىلىمي كوكجيەگىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا گەرمانياداعى ااحەن قالاسىنداعى رەينسكو-ۆەستفال تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە تاعىلىمدامادان ءوتتى.
عالىمنىڭ نەگىزگى ەڭبەك جولى قاراعاندى تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىمەن تىعىز بايلانىستى. مۇندا ول اعا وقىتۋشىدان باستاپ كافەدرا مەڭگەرۋشىسىنە دەيىنگى ساتىلاردان ءوتىپ، كەيىن ءبىرىنشى پرورەكتور، رەكتور مىندەتىن اتقارۋشى، اتقارۋشى ديرەكتور جانە اپپارات باسشىسى قىزمەتتەرىن اتقاردى.
اريستوتەل يساگۋلوۆ - ۋنيۆەرسيتەتتەگى بەلگىلى عىلىمي-پەداگوگيكالىق اۋلەتتىڭ وكىلى. اكەسى زەينۋللا يساگۋلوۆ - ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى، فيلوسوفيا كانديداتى، قاراعاندى قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى. قىزى ديانا يساگۋلوۆا دا عىلىم جولىن جالعاستىرىپ، PhD دارەجەسىنە يە بولعان. يساگۋلوۆتار اۋلەتىنىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەگى جالپى ەڭبەك ءوتىلى 85 جىلدى قۇرايدى.
- عالىم – 1120 دان استام عىلىمي ەڭبەكتىڭ اۆتورى. ونىڭ ىشىندە 70 كە جۋىق وقۋلىقتار مەن 89 وقۋ قۇرالى، 55 مونوگرافيا، 187 يننوۆاتسيالىق پاتەنت بار. عىلىمي ماقالالارى حالىقارالىق بەدەلدى دەرەكتەر قورلارىنا ەنگىزىلگەن. حيرش يندەكسى - 11. ول 3 عىلىم دوكتورىن، 18 كانديدات، 23 PhD دوكتورىن جانە 96 ماگيستر دايارلاعان، دەپ حابارلادى ۆەدومستۆودان.
پروفەسسور يساگۋلوۆ 35 جىلدان استام ۋاقىت بويى مەتاللۋرگيا، ءدال قۇيۋ جانە ءوندىرىستى اۆتوماتتاندىرۋ سالالارىندا قولدانبالى زەرتتەۋلەر جۇرگىزىپ كەلەدى. ول العاش رەت ءتورت جاڭا تەحنولوگيالىق پروتسەسس پەن قۇيۋ ماشينالارىن ازىرلەپ، وندىرىستە ەنگىزدى. عالىم جاساعان تەحنولوگيالار قازاقستانداعى جانە شەتەلدەگى ونداعان ءوندىرىس ورىندارىندا قولدانىلىپ كەلەدى.
ماسەلەن، قازاقمىس كورپوراتسياسى كاسىپورنىندا اۆتوماتتى كوكيلدىك قۇيۋ جەلىسى ىسكە قوسىلسا، «پارحومەنكو اتىنداعى قاراعاندى ماشينا جاساۋ زاۋىتى» بازاسىندا جاڭا انتيكورروزيالىق جابىن ءوندىرىسى ۇيىمداستىرىلدى. بۇل جوبالار ءوندىرىستىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ، ەل ەكونوميكاسىنا ەلەۋلى ۇلەس قوستى.
- عالىم جەتەكشىلىك ەتكەن عىلىمي جوبالاردىڭ جالپى قارجىلاندىرۋ كولەمى 477,4 ميلليون تەڭگەنى قۇراسا، ەنگىزىلگەن تەحنولوگيالاردان الىنعان ەكونوميكالىق تيىمدىلىك 870 ميلليون تەڭگەدەن استى، - دەلىنگەن حابارلامادا.
اريستوتەل يساگۋلوۆ - عىلىم مەن ءوندىرىستى ۇشتاستىرعان جاڭاشىل عالىم عانا ەمەس، ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە دە زور ۇلەس قوسقان وقىتۋشى. ونىڭ باستاماسىمەن ستۋدەنتتەردىڭ ءبىلىمىن باعالاۋ جۇيەلەرى، كرەديتتىك وقىتۋ، قاشىقتان ءبىلىم بەرۋ پلاتفورمالارى جانە ينجەنەرلىك تالداۋ جۇيەلەرى ەنگىزىلدى.
عالىمنىڭ ەڭبەگى جوعارى باعالانىپ، ول «ەۋروپالىق جوعارى وقۋ ورنىنىڭ وقىتۋشىسى» (2009)، «قر قۇرمەتتى ماشينا جاساۋشىسى» (2013)، «قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ونەرتاپقىشى» (2019)، «قازاقستاننىڭ ۇزدىك ينجەنەرى» (2021)، «ۇزدىك عىلىمي قىزمەتكەر» (2021)، «قۇرمەتتى مەتاللۋرگ» (2023) سەكىلدى ءبىرقاتار بەدەلدى ماراپاتتاردىڭ يەگەرى اتاندى.
بۇگىندە پروفەسسور اريستوتەل يساگۋلوۆ «مەتاللۋرگيا» جانە «ماتەريال تانۋ جانە جاڭا ماتەريال تەحنولوگيالارى» باعىتتارى بويىنشا ءدارىس وقىپ، جاس عالىمداردى تاربيەلەۋدى جالعاستىرىپ كەلەدى.
ايتا كەتەيىك، قازاقستاندا عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىنا جۇمسالعان شىعىندار %19 ءوستى.
