ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ بەسىنشى وتىرىسى: ءماتىن ترانسلياتسياسى

قىزىلوردا. KAZINFORM - قىزىلوردا قالاسىندا ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ بەسىنشى وتىرىسى ءوتىپ جاتىر.

11:05

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ قاتىسۋىمەن قۇرىلتاي وتىرىسى باستالدى.

11:07

مەملەكەتتىك كەڭەسشى ەرلان قارين ءسوز سويلەپ جاتىر:

كەشە بيىلعى قۇرىلتايدىڭ 4 سەكتسياسى ءوز وتىرىستارىن وتكىزدى. سونىڭ اياسىندا قۇرىلتايدىڭ 70 كە جۋىق مۇشەسى ءسوز سويلەپ، 200 دەن استام ۇسىنىس ايتىلدى.

عىلىم جانە ءبىلىم، بالا قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىندا ماڭىزدى باستامالار قولعا الىندى. جاقىندا عىلىمي قالاشىقتار قۇرۋ جانە دامىتۋ تۇجىرىمداماسى قابىلداندى. مەكتەپتەردەگى تاربيە باعدارلاماسى جەتىلدىرىلدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن «قازاقستان بالالارى» ءبىرتۇتاس باعدارلاماسى ازىرلەندى. بالالاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ باعىتىنداعى شارالارىنىڭ ءبارى ەندى وسى قۇجاتقا بىرىكتىرىلدى.

بىلتىر ايماقتاردىڭ دامۋى بويىنشا ءبىرقاتار باستاما ىسكە استى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وڭىرلىك دامۋ تۇجىرىمداماسى قابىلداندى. قۇجاتتىڭ باستى مىندەتى - حالىقتى نەگىزگى ينفراقۇرىلىمدارمەن تەڭ دارەجەدە قامتاماسىز ەتۋ. وڭىرلەردەگى نەگىزگى مادەني-تۋريستىك ءىس-شارالاردىڭ تىزبەسى جاسالدى. مۇنىڭ ءبارى ءبىر جىلدا اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ءبىر بولىگى عانا. جالپى بۋرابايدا ايتىلعان باستامالار مەن ۇسىنىستار نەگىزىندە جۇيەلى جۇمىستار جۇرگىزىلدى. ولاردى ءتيىمدى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قۇرىلتاي مۇشەلەرى سەكتسيالاردا، جۇمىس كەزدەسۋلەرىندە ءتۇرلى تالقىلاۋ وتكىزدى

11:11

پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى نۇرتاي سابيليانوۆ بايانداما جاسادى:

بۇگىنگى جيىن ارقىلى ەل ىشىندەگى ءبىرقاتار تۇيتكىلدى ماسەلەگە توقتالعىم كەلەدى. ءبىرىنشى، شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ارقىلى ەكونوميكادا ءوسىمدى قالىپتاستىرۋ. قازىر بانكتەر كاسىپكەرلىككە نەسيە بەرۋ كەزىندە 25 پايىزدىق مولشەرلەمە قولدانادى. بۇل كاسىپكەرلەر ءۇشىن قولايسىز جانە بيزنەستى دامىتۋ مۇمكىندىگىن شەكتەيدى. سول سەبەپتى كاسىپكەرلىكتى قولداۋ ماقساتىندا جەڭىلدەتىلگەن نەسيە جۇيەسىن ەنگىزۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن. مۇنى دامۋ ينستيتۋتتارى مەن بانكتەردىڭ قاراجاتىن ۇيلەستىرۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرۋعا بولادى.

سونداي-اق مەملەكەت تاراپىنان بيزنەستى قولداۋعا بولىنەتىن قاراجاتقا، بەرىلەتىن جەڭىلدىكتەرگە سيفرلىق پلاتفورما ارقىلى جىل سايىن ونىڭ تيىمدىلىگىنە، ەكونوميكاعا اسەرىنە تالداۋ مەن باقىلاۋ جۇرگىزۋ قاجەت. ويتكەنى جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ، ءوندىرىستى دامىتۋ سياقتى بيزنەستى قولداۋدىڭ مەملەكەتكە قايتارىمى بولۋى كەرەك.

11:18

ساياسات تانۋشى مارات شيبۇتوۆ ءسوز سويلەدى.

11:24

«ءادىل ءسوز» ءسوز بوستاندىعىن قورعاۋ حالىقارالىق قورىنىڭ پرەزيدەنتى قارلىعاش جامانقۇلوۆا ءسوز سويلەدى.

11:32

ءماجىلىس دەپۋتاتى سەرگەي پونوماريەۆ ءسوز الدى.

11:41

ق. جۇبانوۆ اتىنداعى اقتوبە مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى لاۋرا قاراباسوۆا ءسوز سويلەپ جاتىر.

11:48

مەملەكەت باسشىسى ءسوزىن باستادى.

11:53

بۇگىن ۇلتتىق قۇرىلتاي جيىنى وسىمەن بەسىنشى رەت شاقىرىلىپ وتىر. بۇل فورۋمنىڭ العاشقى وتىرىسى ۇلت ۇياسى ۇلىتاۋدا ءوتتى. ەكىنشى جيىن ءتۇبى ءبىر تۇركى جۇرتىنىڭ قارا شاڭىراعى تۇركىستاندا بولدى. ءۇشىنشى وتىرىس بىرەگەي اتىراۋ اۋماعىندا ۇيىمداستىرىلدى. ال بىلتىر تاريحي باي كوكشەتاۋ تورىندە جينالدىق. ەندى مىنە قاستەرلى قىزىلوردا جەرىندە باس قوسىپ وتىرمىز. بۇل - حالقىمىز ءۇشىن ورنى ەرەكشە ايماق. «سىر الاشتىڭ اناسى» دەگەن اتالى ءسوز بار. وسى اتىراپتاعى شىرىك- رابات، جانكەنت، التىناسار، بارشىنكەنت قالالارىنىڭ ورنى كونە زاماننىڭ وزىندە قازاق جەرىندە دامىعان قالا وركەنيەتى بولعانىن اڭعارتادى. قىزىلوردانى سول ايگىلى قالالاردىڭ زاڭدى جالعاسى دەي الامىز. بۇل شاھاردىڭ تاريحي ءمان-ماڭىزى ايرىقشا. ونىڭ وسىدان 1 عاسىر بۇرىن قازاقستان استاناسى بولعانى بارشاعا ءمالىم. بۇل جەردە ەلىمىزدىڭ بولاشاعىنا قاتىستى اسا ماڭىزدى شەشىمدەر قابىلداندى.

11:54

ءبىز سۋ ماسەلەسىمەن جۇيەلى اينالىسۋىمىز كەرەك. مەن بىلتىر ب ۇ ۇ اياسىندا حالىقارالىق سۋ ۇيىمىن قۇرۋدى ۇسىندىم. ب ۇ ۇ-نى رەفورمالاۋ بارىسىندا وسى ماسەلەنى العا قاراي جىلجىتۋىمىز قاجەت. الداعى ساۋىردە استانادا حالىقارالىق ەكولوگيا سامميتى وتەدى. جيىندا ارالدى قۇتقارۋ قورىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارىمەن ارال ماسەلەسىن تالقىلايمىز. كىشى ارالدىڭ قالپىنا كەلۋى بۇكىل سىر ءوڭىرىن ودان ءارى كوركەيتۋگە جول اشادى.

11:57

- 2025 -جىلدى مول تابىسپەن اياقتادىق.

11:58

- ۇلتتىق قۇرىلتاي ايرىقشا ءرول اتقارىپ كەلەدى.

12:06

- ۇلى بابالاردى مەرەيتوي كەزىندە عانا ەسكە الۋ دۇرىس ەمەس

12:10

- مامىر ايىندا التىن وردا تاريحىنا ارنالعان حالىقارالىق سيمپوزيۋم باستالادى.

12:15

جالپى، «سىر ەلى - جىر ەلى» دەپ بەكەر ايتىلمايدى. قورقىت اتا زامانىنان جالعاسىپ كەلە جاتقان جىراۋلىق-جىرشىلىق جانە كۇيشىلىك ونەر بۇل ايماقتا كەڭ قانات جايعان. جيەنباي، نۇرتۋعان، نارتاي سىندى ساڭلاقتار نەگىزىن قالاعان جىرشىلىق مەكتەپتەردى بۇكىل ەلىمىز بىلەدى. سىر بويى ناعىز ەڭبەك ادامدارىنىڭ مەكەنى. كەڭەس زامانىندا وسى ايماقتان جۇزگە جۋىق ەڭبەك ادامى شىققان. ايگىلى كۇرىششى ىبىراي جاقايەۆتى ەرەن ەڭبەكتىڭ سيمۆولىنا بالايدى. اعا بۋىننىڭ ابىرويلى جولىن بۇگىنگى ۇرپاق لايىقتى جالعاستىرىپ كەلەدى.

سوڭعى جىلدارى قىزىلوردا وبلىسى زامان تالابىنا ساي ءوسىپ- وركەندەپ جاتىر. بىلتىر ايماقتىڭ جالپى ىشكى ءونىمى 6,5 پايىزعا ءوستى. 3 جىلدا وبلىسقا 2 تريلليون تەڭگەگە جۋىق ينۆەستيتسيا تارتىلدى. بىلتىر 27 ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلدى. سونىڭ ىشىندە جاڭا جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىنىڭ ىسكە قوسىلعانىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. ستراتەگيالىق ماڭىزى بار بۇل نىسان تولىعىمەن ينۆەستوردىڭ قارجىسىنا سالىندى. جىلۋ ەلەكتر ورتالىعى ايماقتىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىگىن نىعايتا تۇسەدى.

وبلىس تۇرعىندارى ساپالى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتىلدى. حالىقتىڭ 80 پايىزى كوگىلدىر وتىندى پايدالانادى. ەلدى مەكەندەرگە گاز قۇبىرىن تارتۋ جۇمىسى الداعى ۋاقىتتا جالعاسا بەرەدى.

وبلىستىق اۋە جانە تەمىرجولى جۇيەسى دە جاڭعىرتىلىپ جاتىر. قورقىت اتا تەرمينالىنىڭ جاڭا تەرمينالى اشىلدى. قىزىلوردا قالاسىنداعى تاريحي عيماراتتىڭ ءبىرى تەمىرجول ۆوكزالى كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. بۇعان قوسا، ايماقتاعى 10 تەمىرجول بەكەتىن جاڭعىرتۋ باستالدى. مۇنىڭ ءبارى وبلىستىڭ لوگيستيكالىق الەۋەتىن ارتتىرا تۇسەدى.

12:18

بۇگىنگى باسقوسۋعا سىر ەلىنىڭ ازاماتتارى قاتىسىپ وتىر. ولاردىڭ ىشىندە ارداگەرلەر، زيالى قاۋىم وكىلدەرى، قوعام بەلسەندىلەرى، كاسىپكەرلەر جانە جاستار بار. وسى ورايدا جەرگىلىكتى حالىقتىڭ ەڭبەكقورلىعى مەن ۇيىمشىلدىعىن اتاپ وتكىم كەلەدى. مەن سىر ەلى جۇرتشىلىعىنىڭ بويىنان تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى، قامقورلىق پەن جاناشىرلىقتى، ناعىز وتانشىلدىقتى كورەمىن. وبلىس ورتالىعىمەن قاتار، ءار اۋىلدىڭ تازالىعى كوز تارتادى. ناعي ءىلياسوۆ جانە تاڭ اۋىلدارىن بۇكىل ەلگە ۇلگى رەتىندە ۇنەمى ايتىپ جۇرەمىن. سىزدەر وسى ايماقپەن قاتار كۇللى ەلىمىزدىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ كەلەسىزدەر. ءبىر ەل، ءبىر حالىق بولىپ جۇمىلا بىلگەننىڭ ارقاسىندا وتكەن جىلدى مول تابىسپەن اياقتادىق.

12:20

قازىر قىزىلوردا وبلىسىندا اسىرەسە الەۋمەتتىك سالادا جاقسى جاڭالىق كوپ. 3 جىلدا وسى ايماقتا 34 ءبىلىم بەرۋ، 45 مادەنيەت جانە سپورت نىسانى سالىندى. بۇعان قوسا، 40 مەديتسينا نىسانى اشىلدى. مەنىڭ تاپسىرماممەن قىزىلوردادا 300 ورىنعا ارنالعان كوپبەيىندى اۋرۋحانا قۇرىلىسى باستالدى. كوپ ۇزاماي 500 ورىندىق ەمحانا جانە 200 ورىندىق پەرزەنتحانا سالىنادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا قىزىلوردا وبلىسى بارلىق سالادا قارقىندى دامۋدا. وبلىستىڭ جاعدايى جالپى جاقسى دەپ كۇمانسىز ايتۋعا بولادى. بۇل اكىم نۇرلىبەك نالىبايەۆتىڭ بەلسەندى، تاباندى جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى.

12:21

ءبىز سوڭعى جىلدارى سان عاسىرلىق تاريحي مۇرامىزدى عىلىمي تۇرعىدان زەردەلەۋ جانە دارىپتەۋ جولىندا ءبىراز جەتىستىككە جەتتىك. بيىل كوكتەمدە جوشى حان تۋرالى دەرەكتى ءفيلمدى ءتۇسىرۋ جۇمىستارى اياقتالادى. وسى اۋقىمدى جوبانىڭ باستالعانى تۋرالى اتىراۋدا وتكەن قۇرىلتاي وتىرىسىندا ايتتىم. كوپ سەريالى فيلنىڭ تۇساۋكەسەرى بەدەلدى حالىقارالىق پاتفورمالاردا وتەدى.

12:24

ستراتەگيالىق باعدارلامانىڭ ءبىرى - مادەنيەت پەن ونەر. سەبەبى قوعامنىڭ ساناسى جاڭعىرماسا رەفورمالار ويداعىداي ناتيجە بەرمەيدى. بۇل اقيقات. سوندىقتان ءبىز رۋحانيات ماسەلەلەرىنە ايرىقشا ءمان بەرەمىز. بۇل سالادا بۇرىن- سوڭدى بولماعان اۋقىمدى شارۋالار قولعا الىنادى. اتاپ ايتقاندا، الماتى وبلىسىندا قازاق دراما تەاترى، اباي، اقتوبە وبلىستارىندا تەاترلار بوي كوتەرەدى. شىمكەنتتە دە وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ قۇرىلىسى باستالماق. بيىل م. اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق دراما تەاترىنىڭ اشىلعانىنا 100 -جىل تولدى. وسىعان وراي تەاتر عيماراتىنا جۇرگىزىلىپ جاتقان كۇردەلى جوندەۋ جۇمىسى اياقتالماق. ن. ساتس اتىنداعى ورىس مەملەكەتتىك اكادەميالىق بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر تەاترى دا جاڭعىرتىلادى. بۇدان بولەك، 2 جىلدىڭ ىشىندە 100 دەن استام مادەنيەت وشاعى جوندەلەدى.

مۋزەي ءىسىن دامىتۋ دا ماڭىزدى مىندەتتىڭ ءبىرى. وسى رەتتە قىزىلوردادا اشىلعان جاڭا تاريحي ولكەتانۋ مۋزەيىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. مەن كۇزدە قالاعا جۇمىس ساپارمەن كەلگەندە مۋزەيدى ارالاپ كوردىم. زامان تالابىنا ساي سالىنعان ورتالىقتا مۋزەي ءىسىن ۇيىمداستىرۋدىڭ تىڭ تاسىلدەرى قولدانىلعان. بۇل تاجىريبەنى باسقا وبلىستارعا ۇلگى ەتۋگە بولادى. قىزىلوردادا جاڭا دراما تەاتر سالۋ جوسپارىمىزدا بار. بيىل قۇرىلىستى باستاۋىمىز كەرەك. وتكەن ساپارىمدا وبلىستىڭ زيالى قاۋىم وكىلدەرىمەن كەزدەسكەن كەزدە زاماناۋي كىتاپحانا سالۋ كەرەك دەپ ايتتىم. ەندى بۇل قۇرىلىس بيىلدان باستاپ جۇرگىزىلەدى

12:28

وتكەن عاسىردىڭ ورتاسىندا ادامزات بالاسى العاش رەت بايقوڭىردان عارىشقا اتتانعانى بۇكىل الەمگە بەلگىلى دەرەك. ۇلى جىبەك جولىنىڭ بويىنداعى تاريحي ولكە جاڭا داۋىردە دە ويداعىداي دامۋدا. قىزىلورداعى كەلىپ تۇرىپ ارال ماسەلەسىنە توقتالماي كەتۋ مۇمكىن ەمەس. ارالدى قۇتقارۋ بارشا ادامزات ءۇشىن ءالى دە وتە وزەكتى مىندەت. مەن بۇل ماسەلەنى حالىققا جولداۋىمدا ايتتىم. جىلدار بويى جۇرگىزىلگەن جۇمىستىڭ ارقاسىندا سولتۇستىك ارالدى قۇتقارىپ قالدىق. قاشقان تەڭىز قايتىپ، كىشى ارالدىڭ قالپىنا كەلە باستاعانىنا ءبىراز جىل بولدى.

قازىر كوكارال بوگەتىن بيىكتەتۋ شارالارى قولعا الىنىپ جاتىر. جوبا وسى جىلدىڭ سوڭىندا باستالادى.

كىشى ارالدىڭ سۋىنىڭ كولەمىن ايتارلىقتاي كوبەيتۋگە مۇمكىندىك بولادى. ءبىراق، بۇل تەك ءبىزدىڭ قولىمىزدا تۇرعان ماسەلە ەمەس. قازاقستانداعى ءىرى وزەندەردىڭ كوبى باستاۋىن كورشى ەلدەردەن الادى. داريانىڭ باسىندا تۇرعان ەلدەردىڭ سۋ ساياساتىنا بايلانىستى سىردىڭ سۋى تەڭىزگە ءار كەزدە ءارتۇرلى كولەمدە جەتەدى. كوپتەگەن تۇيتكىلدى شەشۋ شەبەر ديپلوماتياعا بايلانىستى. قازىر ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ بارىمەن سۋ رەسۋرستارىن بىرلەسە پايدالانۋ تۋرالى كەلىسىمدەر جاسالدى. تۇپتەپ كەلگەندە ارال عانا ەمەس، كاسپيدىڭ، بالقاشتىڭ، ەرتىستىڭ تاعدىرىن شەشۋ ءۇشىن كورشىلەرمەن مامىلەگە كەلىپ، كەلىسىمدەرگە قول قويۋىمىز قاجەت. سۋ ەلىمىز ءۇشىن ستراتەگيالىق رەسۋرس.

12:34

كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ كۇشى - حالىقتا. ازاماتتارىمىزدىڭ جاسامپازدىق قۋاتىنىڭ ارقاسىندا ەلىمىز كەز كەلگەن كەدەرگى مەن توسقاۋىلعا قارسى تۇرىپ، وراسان زور تابىسقا جەتەتىنىنە كامىل سەنەمىن. وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر، مەن ءتۇرلى جوسپارلار قۇرىپ، ستراتەگيالار جاساۋدى قۇپتاي بەرمەيمىن. سەبەبى بوس قيالعا بەرىلىپ، قۇرعاق ۋادە بەرۋگە قارسىمىن. بولاشاققا باعدار جاساپ، جوسپار قۇرعاندا ومىرگە شىنايى كوزقاراسپەن قاراعان ءجون.

12:36

شىمكەنتتە نۇراي ەسىمدى بويجەتكەننىڭ كىسى قولىنان قازا بولۋى بۇكىل ەلدى دۇرلىكتىردى. ۇلتتىق قۇرىلتايعا وسى وقيعا بويىنشا 130 دان استام ءوتىنىش كەلىپ ءتۇستى. كۇدىكتىنىڭ نۇرايدى اڭدىپ، مازا بەرمەي، قوقان-لوقى كورسەتكەنى انىقتالىپ وتىر. اقىرى ونىڭ ارتى ادام ولىمىنە اكەپ سوقتىردى. وسىعان بايلانىستى ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە شىمكەنت قالالىق دەپارتامەنتىنىڭ ارەكەتىنە قۇقىقتىق باعا بەرۋدى تاپسىردىم. باس پروكۋرور دا بۇل ماسەلەنى مۇقيات تەكسەرەدى.

12:38

- سالىق كودەكسى قاسيەتتى كىتاپ ەمەس، وعان وزگەرتۋلەر ەنگىزۋگە بولادى.

12:43

قىز الىپ قاشۋ - ادام ۇرلاۋ دەگەن ءسوز. بۇل - ۇلتىمىزدىڭ بەدەلىنە نۇقسان كەلتىرەتىن ورەسكەل جابايى قىلمىس. مۇنداي قاتىگەزدىككە ەشقاشان جول بەرۋگە بولمايدى. جىل وتكەن سايىن حالىقتىڭ سانا-سەزىمى ءوسىپ، قوعامدا ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىك ارتىپ كەلەدى. زاڭنامالىق وزگەرىستەر دە سوعان ساي بولۋى وتە ماعىزدى. زاڭ مەن ءتارتىپ - بارىنە ورتاق.

ەسكە سالساق، ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ العاشقى وتىرىسى 2022 -جىلى ۇلىتاۋدا ءوتتى. مۇنان سوڭ 2023 -جىلى تۇركىستاندا، 2024 -جىلى اتىراۋدا، 2025 -جىلى بۋرابايدا وتكەن بولاتىن.

اۆتور

ەربول جانات