لەنينگە فابريكانى قاشان ساتقانىم مۇلدە جادىمدا قالماپتى - بايلىقتى باعىندىرعان ادام
استانا. قازاقپارات - گادجي زەينالابدين تاگي-وگلى (1823-1924) ءازىربايجان ۇلتىنان شىققان ميلليونەر، مۇنايشى كاسىپكەر، ەكونوميست، اتاقتى مەتسەنات، ءازىربايجان مادەني-اعارتۋ تاريحىندا جارقىن ءىز قالدىرعان قۇرىلىسشى.
تۋعان جىلى تۋرالى ەكى-ءۇش ءتۇرلى نۇسقا بار، ءبىراق زەرتتەۋشىلەر قۇجاتتارعا سۇيەنە وتىرىپ 1823 -جىلعا توقتايدى. اكەسى تاگي قاراپايىم شارۋا، اياق كيىم تىگۋشى (باشماقشى)، اناسى ۋمميحانۋم ءۇي شارۋاسىنداعى ايەل ەكەن. اناسى جاستاي قايتىس بولىپ، ءىنىسى ءالي ەكەۋى اكەسىنىڭ تاربيەسىندە قالعان. ون جاسار زەينالابديندى اكەسى تاس قالاۋشىعا كومەكشى- شاكىرت ەسەبىندە بەرگەن. بالشىق تاسيتىن بالانىڭ كۇنىنە تاپقان 6 تيىنىنا اكەسى نان مەن ىرىمشىك الىپ وتىرعان.
زەرەك بالا ون ەكى جاسىندا تاس جونۋشى، ون بەس جاسىندا تاس قالاۋشى شەبەر ماماندىعىن مەڭگەرگەن. جيىرماعا تولماعان بوزبالا شاعىندا قۇرىلىس جۇمىستارىنا تاپسىرىس قابىلدايتىن بەدەلگە يە بولعان. بىرنەشە جىلدان سوڭ بۇل كاسىپتى تاستاپ، جيعان قارجىسىن ساۋدا ىسىنە سالادى. ەكى دۇكەننەن باستاعان ساۋدا ءىسى تاباندىلىق پەن ەڭبەكقورلىق ارقاسىندا قانات جايدى. دۇكەندەر جەلىسى كوبەيدى. يراندا بىرنەشە كەرۋەن سارايدىڭ يەسى بولدى. باقتالاستارمەن كۇرەسىپ ءجۇرىپ ءبوز شىعاراتىن توقىما فابريكاسىن ىسكە قوستى. كەروسين ءوندىرۋ شارۋاسىنا ارالاستى.
1870 -جىلدارى كاۆكازدا مۇناي كاسىپشىلىگى قارقىندى دامي باستادى. اتاقتى ەۆروپالىق كاسىپكەرلەر روتشيلد جانە نوبەل اۋلەتتەرى كاسپي جاعالاۋىنا ورنىعىپ، مۇناي وندىرە باستاعان ەدى. مۇناي تاريحىندا ەسىمدەرى ايتىلاتىن زەينالابدين تاگيەۆ، اگا مۇسا ناگيەۆ، مۋرۋز مۇحتاروۆ، شەمسي ابدۋللايەۆ ت. ب. ءازىربايجان ۇلتىنىڭ وكىلدەرى تابىستى شارۋادان تىس قالمادى.
1873-جىلى تاگيەۆ ەكى سەرىكتەسىمەن بىرگە بيبي- ەيبات ءوڭىرىن ساتىپ الىپ، مۇناي بۇرعىلاۋعا كىرىستى. ءبىراق، كۇتكەن مۇناي كوزى تابىلا قويمادى. ءتوزىمى تاۋسىلعان سەرىكتەستەرى ءوز ۇلەستەرىن تاگيەۆكە ساتىپ، باسقا ايماققا كەتىپ قالدى. جۇمىسشىلارعا كۇن سايىن ەڭبەكاقىلارىن ادال تولەگەن تاگيەۆ بۇرعىلاۋدى جالعاستىرا بەردى. بىرنەشە جىلدان سوڭ العاشقى مۇناي فونتانى اتقىلادى. «كەدەي باشماقشىنىڭ بالاسى، بالشىق تاسۋشى زەينال» ميلليونەر تاگيەۆكە اينالدى!
مۇناي ءوندىرۋ كاسىبىن ۇلعايتا تۇسكەن تاگيەۆ قارجىسىن ءارتۇرلى سالاعا قۇيىپ، پايدا اكەلەتىن ادال شارۋانىڭ بارىمەن اينالىستى. مۇناي جانە جۇك تاسيتىن ونشاقتى پاروحودى بولدى. كاسپي جاعالاۋىنىڭ 300 شاقىرىمىن مەملەكەتتەن جالعا الىپ، بالىق اۋلاۋ ءىسىن ءبىر جۇيەگە كەلتىردى. تاگيەۆتىڭ ءمورى باسىلماعان بىردە ءبىر بالىق بازارعا كىرە المادى. بالىقشىلار ەڭبەگىن ادال باعالاپ، جالاقىسىن ەكى ەسە كوتەردى. جابايى ساۋدا توقتاعان سوڭ، بالىق باعاسى %50 ءوستى. تەمىرجولدا بالىق تيەگەن توڭازىتقىش ۆاگوندار رەسەي مەن ەۆروپاعا توقتاۋسىز اعىلا باستادى. قارا ۋىلدىرىق دايىندايتىن سەح اشىلدى.
مىڭداعان گەكتار ورماندى القاپتى ساتىپ الىپ، اعاش وڭدەۋ ءىسىن جولعا قويدى. 1882 -جىلى ز. تاگيەۆ رەسمي تۇردە كوپەستەردىڭ 1 دارەجەلى گيلدياسىنا قابىلداندى. 1893 -جىلعى مالىمەت بويىنشا ز. تاگيەۆ ءبىر جىلدا 13 ميلليون پۇت مۇناي وندىرگەن ەكەن. سول كەزدەگى ەڭ اتاقتى كىتاپتاردىڭ ءبىرى «بروكگاۋز- ەۆرون ەنسيكلوپەديالىق سوزدىگى» مۇنايعا قاتىستى بولىمىندە حيميك د. مەندەلەيەۆتىڭ ز.تاگيەۆ تۋرالى جازعان ماقالاسىن بەرگەن.
تاگيەۆ قانشا باي بولسا دا ازۋلى ميللياردەرلەر نوبەل اۋلەتىنە باقتالاس بولا المايتىنىن ءتۇسىندى. 1897 -جىلى مۇناي ءوندىرۋ كاسىبىن بريتاندىق بانكير ە. گۋبباردقا 5 ميلليون التىن اقشاعا ساتىپ جىبەردى. ولاردان تەك اقشا ەمەس، 100 مىڭ فۋنت ستەرلينگ (شامامەن 1 ميلليون رۋبل) تۇراتىن اكسيا الىپ، ديرەكتورلار كەڭەسىنە كىردى.
1900-1909 -جىلدارى 44 گەكتار جەردە مىڭنان استام ادام جۇمىس ىستەگەن توقىما جانە ماقتا-ماتا فابريكالارىن اشتى. ارزان، ءبىراق وتە ساپالى ءبوزدىڭ داڭقى يران، تۇركيا عانا ەمەس، بارلىق مۇسىلمان ەلدەرىنە جايىلدى. كوتەرە ساتىپ الۋشىلار ءالى شىقپاعان ءونىمنىڭ كەزەگىنە تۇرا باستادى. باقتالاستارى بىرنەشە رەت فابريكا مەن قويمالاردى ورتەپ جىبەردى. ءبىراق تاگيەۆ ولاردى تەز ارادا قالپىنا كەلتىرىپ قانا قويماي، قۇلاشىن جايا ءتۇستى.
1920 -جىلى ونىڭ ءبارىن بولشيەۆيكتەر تارتىپ الىپ، «لەنين اتىنداعى قىزىل فابريكا» دەپ اتاعان ەكەن. ز. تاگيەۆتىڭ ءازىل-قالجىڭى دا وتكىر بولعان. «مەن ءوز ومىرىمدە جاساعان بارلىق ءىرى كەلىسىم-شارتتار تۇگەل ەسىمدە. ءبىراق، لەنينگە فابريكانى قاشان ساتقانىم مۇلدە جادىمدا قالماپتى» دەگەن ۋىتتى ءسوزى ەل اۋزىندا ءالى ايتىلادى ەكەن.
قازاقتا «قاتتى جەرگە قاق تۇرادى، قايراتتى ەرگە باق تۇرادى» دەگەن ءسوز بار. باق-داۋلەت تەگىن ادامعا بىتپەيدى. تىنىمسىز ەڭبەك پەن تاباندىلىق ارقاسىندا كەلەدى. تاگيەۆ ەلدىڭ جادىندا بايلىعىمەن قالعان جوق. زەينالابدين تاگيەۆ ءازىربايجان ۇلتىنىڭ عانا ەمەس، بۇكىل مۇسىلمان الەمىنىڭ تاريحىندا اتىمتاي جومارتتىعى، قايىرىمدىلىعى، ءوز حالقى مەن مەملەكەتىنە، جالپى ادامدارعا جاساعان جاقسىلىعىمەن قالدى. ەڭ ماڭىزدى مىسالداردى ساناپ كورەيىك:
1883 -جىلى باكۋ دراما تەاترىن سالدىردى. دۇمشەلەر ورتەپ جىبەرگەن سوڭ، 1909 -جىلى بۇرىنعىدان دا ساۋلەتتى، ودان دا ۇلكەن جاڭا تەاتر بوي كوتەردى. سازگەر گادجيبەكوۆ تاگيەۆكە ارناپ سالتاناتتى مارش جازدى. مەتسەنات تەاترعا كەلگەن سايىن وسى مارش وينالىپ، كورەرمەندەر العىس رەتىندە ورىندارىنان تۇرىپ شاپالاق ۇراتىن بولعان. قازىر بۇل ۇيدە باكۋ مۋزكومەديا تەاترى ورنالاسقان. باكۋ حالقى ونى «تاگيەۆ تەاترى» دەپ اتايدى.
1892 -جىلى رەسەيدە قۇرعاقشىلىق ناتيجەسىندە جۇت بولدى. اشتىققا قاباتتاسىپ تىرىسقاق ىندەتى تارادى. ساۋداگەرلەر ازىق-تۇلىك باعاسىن كوتەرىپ جىبەردى. ز. تاگيەۆ باكۋدەن بيداي مەن جەمىس-جيەك تيەلگەن بىرنەشە تۇيە كەرۋەنىن جىبەرىپ، اۋرۋ ادامدارعا تەگىن تاراتقان. باكۋ قالاسىندا ارنايى ءتورت قامبا سالدىرىپ، ىشىنە ارپا، بيداي، كۇرىش، ۇن تولتىرعان. جەتىم-جەسىرلەرگە، اشتار مەن اۋرۋ ادامدارعا تۇراقتى تۇردە تەگىن تاراتىپ وتىرعان. جالپى ز. تاگيەۆ قاي ايماقتا كاسىپ جاساسا، سول جەردىڭ بارىندە جەتىم بالالار پانالايتىن ءۇي، تەگىن تاماقتاندىرۋ پۋنكتى، باستاۋىش مەكتەپتەردى كەشەن تۇرىندە سالدىرىپ، قارجىلاندىرىپ وتىرعان.
1895 -جىلى مارديكيان جەرىندە باعباندار مەكتەبىن اشىپ، ءارى قاراي بارلىق شىعىنىن كوتەردى. باكۋ جانە كورشىلەس ەلدى مەكەندەردى كوگالداندىرۋ، جەمىس اعاشتارى مەن گۇلدەردىڭ ءتۇر-ءتۇرىن ءوسىرۋدى ۇيرەتەتىن مەكتەپتەن جۇزدەگەن كەدەي شارۋالار وقىپ شىعىپ، وتباسىن اسىراپ قانا قويماي، اتاقتى باعباندار اۋلەتىنە اينالدى. قازىر بۇل ۇيدە №123 ورتا مەكتەپ وقۋشىلارعا ءبىلىم بەرۋدە.
1895 -جىلى باكۋ كوشەلەرىن جوندەۋگە 750 مىڭ رۋبل بەردى. ديىرمەندەر سالدىردى. ءورت ءسوندىرۋ دەپوسىن سالدىردى. ونداعان مەكتەپ، اۋرۋحانالار، مەدپۋنكت پەن ءدارىحانالار سالدىردى.
1895-1901 -جىلى پولياك ارحيتەكتورى يوزەف گوسلاۆسكي جوباسىمەن 101 بولمەدەن تۇراتىن ءۇش قاباتتى ساراي سالدىردى. ءبىرىنشى قاباتتا ءوز كابينەتتەرى مەن قابىلداۋ بولمەلەرى، ەكىنشى قاباتتا وتباسى، ءۇشىنشى قاباتتا ءۇي قىزمەتشىلەرى تۇردى. قۇرىلىستىڭ وزىنە 1,2 ميلليون رۋبل جۇمسالعان ەكەن. سارايدىڭ جيھازدارى، پەردەلەر مەن كارتينالاردى گەرمانيا، يتاليا، امەريكادان ارنايى تاپسىرىسپەن الدىرعان. قازىر بۇل سارايدا «ءازىربايجان تاريحى» مۋزەيى ورنالاسقان.
ز. تاگيەۆ پەتەربۋرگتە «مۇسىلمانداردىڭ قايىرىمدىلىق قوعامىن» اشتى. پەتەربۋرگتە سالىنىپ جاتقان مەشىتكە 1000 رۋبل بەردى. ورىس قىزدارى وقيتىن «قاسيەتتى اننا» مەكتەبىن سالدىردى. كاۆكازدا، استراحاندا مەشىتتەر سالدىردى. تەگەران مەدرەسە قۇرىلىسىن تولىق قارجىلاندىردى.
1880-جىلداردان باستاپ ورىس تىلىندە «كاسپي» گازەتىن شىعارىپ وتىرعان. گازەت ز. تاگيەۆتىڭ ءوز تيپوگرافياسىندا باسىلعان. 1905 -جىلدان باستاپ ءازىربايجان تىلىندە كۇن سايىن «حايات» («ءومىر» ) گازەتىن شىعارا باستاعان. «1905 -جىلى 6 -ماۋسىمدا باكۋلىق بارلىق اقسۇيەكتەر جينالىپ، مەشىتتە سالتاناتتى نامازدا ساپقا تۇرعان. نامازدان سوڭ ز. تاگيەۆكە «ۇلتقا ادال بەرىلگەن پەرزەنتتىك قىزمەتى ءۇشىن» العىس ايتتى» دەپتى سول كەزدىڭ گازەت ماقالاسىندا. كۇندەلىكتى باسپا سوزدەن بولەك ز. تاگيەۆ اقىن-جازۋشىلاردىڭ كىتاپتارىن باسپادان شىعارىپ، تارالۋىنا كومەكتەسىپ وتىرعان. مىسالى، ن. ناريمانوۆتىڭ 1200 دانا «ءنادىر شاح» كىتابىن شىعارىپ بەرگەن.
1899 -جىلى باكۋدە اۋىز سۋ ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن گەرمانيادان ينجەنەر شاقىرتىپ، 190 ك م جەردەن باكۋگە سۋ قۇبىرىن تارتقىزدى. بارلىق شىعىنىن تاگيەۆ تولەدى. باكۋ تۇرعىندارى ونىڭ يگىلىگىن قازىر دە كورىپ وتىر.
1901 -جىلى 300 مىڭ رۋبل جۇمساپ «مۇسىلمان قىزدارعا ارنالعان جابىق مەكتەپ- پانسيونات» سالدىردى. مەكتەپتە قالانىڭ ەڭ باي كىتاپحاناسى بولعان. شىعىس پەن باتىستىڭ ەڭ تاڭداۋلى كىتاپتارىن الدىرعان. بۇل مەكتەپكە تالانتتى قىزداردى قابىلداپ، تەگىن وقىتقان. ساباق اپتاسىنا التى كۇن جۇرگەن. قىزداردىڭ تاماعى، كيىمى، بارلىق شىعىنىن تاگيەۆ كوتەرگەن. جۇرت الاڭداماۋى ءۇشىن ءوز قىزدارىن دا وسى مەكتەپتە وقىتتى. 1913 -جىلى پانسيونات «مۇسىلمان قىزداردىڭ مۇعالىمدىك سەمينارياسى» بولىپ ۇلكەيدى.
20 -عاسىر باسىندا ءازىربايجاننىڭ ەڭ ءبىلىمدى مۇعالىم قىز-كەلىنشەكتەرى وسى مەكتەپتىڭ تۇلەكتەرى ەكەن. «ءبىر ۇلعا ءبىلىم بەرسەڭ، ءبىر ءبىلىمدى ازامات الاسىڭ. ءبىر قىزعا ءبىلىم بەرسەڭ، ءبىلىمدى وتباسى الاسىڭ» دەگەن ز. تاگيەۆتىڭ قاناتتى ءسوزى وسى پانسيونات تاريحىنا تىكەلەي قاتىستى. 1915 -جىلى قالاداعى قىزدار مەكتەبىنىڭ سانىن بەسەۋگە جەتكىزگەن. 1918 -جىلى سەميناريانى بولشيەۆيكتەر جاۋىپ تاستادى. قازىر بۇل ۇيدە ءازىربايجان عىلىم اكادەمياسىنىڭ قولجازبالار ينستيتۋتى ورنالاسقان.
ز. تاگيەۆ ءوز ەلىنىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە كەرەك ۇلتتىق كادرلاردى دايىنداۋ ىسىنە ەلەۋلى ۇلەس قوسقان تۇلعا. ول مۇنايشى، دارىگەر، زاڭگەر، ەكونوميست، تەمىرجولشى، ساياساتكەر، ت. ب. وتە قاجەتتى ماماندىقتاردى وقيتىن جاستاردى پەتەربۋرگ، موسكۆا، قازان عانا ەمەس ەۆروپانىڭ تاڭداۋلى ۋنيۆەرسيتەتتەرىنە جىبەرىپ، ستيپەنديا تولەپ وتىرعان. وقۋ بىتىرگەن سوڭ دۇنيە قۋىپ باسقا جاققا كەتىپ قالماۋى ءۇشىن ستۋدەنتتەردىڭ بارىمەن كەلىسىم-شارت جاساسقان. ءبىلىمدى ماماندار ەلگە ورالىپ، حالىق ءۇشىن ەڭبەك ەتۋىن قاداعالاپ وتىرعان.
جۇزدەگەن ءبىلىمدى جاستاردىڭ اراسىنان ۇلت تاريحىندا ءىزى قالعان زيالىلار، بولاشاق عالىمدار، جازۋشىلار، مينيسترلەر ءوسىپ شىعۋى زاڭدى قۇبىلىس قوي. مىسالى، ناريمان ناريمانوۆ، گاسانبەك اگايەۆ، ازيز اليەۆ سىندى قايراتكەرلەر ز. تاگيەۆتىڭ كومەگىمەن جوعارى ءبىلىم العاندار. ز. تاگيەۆ باكۋ پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتىنىڭ اشىلۋىنا دا تىكەلەي اتسالىسىپ، اتاقتى پروفەسسورلاردى ءدارىس وقۋعا شاقىرعان.
ز. تاگيەۆ ۇلتىنا، دىنىنە قاراماي ادامداردىڭ بارىنە كومەكتەسىپ وتىرعان. 1900 -جىلى وعان «باكۋدىڭ قۇرمەتتى ازاماتى» اتاعى بەرىلگەن. قالاداعى مۇسىلمان، ەۆرەي، ورىس، ارميان قايىرىمدىلىق قوعامدارى ونى ءبىراۋىزدان قۇرمەتتى ءتوراعا دەپ مويىنداعان. نيكولاي II جارلىعىمەن ز. تاگيەۆكە مەملەكەتتىك ستاتس كەڭەسشى (گەنەرال) اتاعى بەرىلگەن.1911 -جىلى عۇمار قاراش باستاعان قازاق زيالىلارى گازەت شىعارۋ ءۇشىن كومەك سۇراپ بارعاندا 1000 رۋبل بەرگەن ەكەن.
1901 -جىلى باعداتتان رەسمي رۇحسات الىپ، ميرمۋحاممەد كەريمگە قۇران كىتابىن ءازىربايجان تىلىنە اۋدارما جاساتتى. اراب ارپىمەن ءازىربايجان تىلىندە جازىلعان كىتاپتى باسپاحانادان شىعارىپ، مەشىت-مەدرەسەلەردە تەگىن تاراتتى.
1914 -جىلى ءىرى ساۋداگەرلەردىڭ باستاماسىمەن باكۋ ساۋدا بانكى اشىلدى. ز. تاگيەۆ ءبىر اۋىزدان باسقارما ءتوراعاسى بولىپ سايلاندى. ەلگە پايدالى كاسىپپەن اينالىسىپ جۇرگەن جاستاردىڭ جوباسىن قارجىلاندىرىپ، اقىل- كەڭەسىن بەرىپ وتىرعان.
ز. تاگيەۆ 1918 -جىلى بيلىككە كەلگەن بولشيەۆيكتەرگە ەلدىڭ ەكونوميكاسىن قالپىنا كەلتىرۋ جوسپارىن ۇسىنعان. ولار جوسپاردى قابىلداپ، ءبىراق قانشا تالپىنسا دا كەلىستىرە الماعان.
1920 -جىلى بولشيەۆيكتەر ز. تاگيەۆتىڭ بارلىق دۇنيە-مۇلكىن تارتىپ الدى. ءبىراق، ەلدىڭ ىشىندەگى بەدەلى مەن سىڭىرگەن ەڭبەگىن باعالاپ، ءوز تاڭداۋىمەن ءبىر ءۇيىن قالدىردى. ز. تاگيەۆ بالا-شاعاسىنا «ەڭ قاجەتتى جەكە كيىمدەرىڭدى عانا الىڭدار. قالعانى حالىققا قالسىن» دەپ سابىرلى قالپىندا شىعىپ كەتىپتى. 1924 -جىلى 1- قىركۇيەكتە مارديكيان ەلدى مەكەنىندە ءوز ۇيىندە دۇنيەدەن وتكەن. ءوزىنىڭ وسيەتى بويىنشا ءدىني قايراتكەر، عۇلاما عالىم، احۋن ابۋتۋرابتىڭ اياق جاعىنا جەرلەنگەن. قابىرى ۇستىنە سالىنعان ادەمى ماۆزولەيدى 1950 -جىلدارى كوممۋنيستەر قيراتىپ تاستاعان. 1989 -جىلى ءازىربايجاندار قابىرىنە ەسكەرتكىش بيۋستىن قويعان.
بولشيەۆيكتىك ءداستۇر بويىنشا ميلليونەردىڭ وتباسى مەن ۇرپاقتارىن قۋدالاۋ، جەر اۋدارۋ، تۇرمەگە قاماۋ بولعان. ز. تاگيەۆتىڭ ەكىنشى ايەلى سونا (سوفيا) تاگيەۆا 1932 -جىلى قايىرشىلىق جاعدايدا اشتان ولگەن. كەڭەس كوممۋنيستەرى ارالاسقان شارۋانىڭ ءبارى وسىلاي اياقتالادى ەمەس پە.
زەرتتەۋشىلەردىڭ ەسەبىنە سۇيەنسەك، ز. تاگيەۆ جاريا جاساعان قايىرىمدىلىق ءىس-شارالارىنىڭ وزىنە التىن اقشامەن ءبىر ميلليوننان استام قارجى جۇمساعان ەكەن. قازىرگى جۇيەمەن بۇل جۇزدەگەن ميلليون دوللارعا باعالانادى. زامانداستارىنىڭ اراسىندا تاگيەۆتى ون وراپ الاتىن بايلار بولدى. ءبىراق ءدال زەينالابدين قاجى سياقتى قايىرىمدىلىققا كوپ اقشا جۇمساعاندار تۋرالى مالىمەت جوق. كەدەيلىك پەن جەتىمدىكتىڭ زاردابىن بالا كەزىنەن بىلەتىن زەينالابدين قاجى ءوز قىزمەتكەرلەرىنە ەڭبەكاقىلارىن ادال تولەگەن. ولاردىڭ بالالارىنا بارىنشا جاعداي جاساپ، وقۋ-بىلىمگە، كاسىپ ۇيرەنۋگە باعىتتاپ وتىرعان. ميلليونەر بولعان سوڭ ۇيىندەگى ۇلكەن سەيفتىڭ ىشىنە تاس قالاۋشى كەزىنەن ساقتالعان كىشكەنتاي بالتاسىن ءىلىپ قويعان ەكەن. بايلىعىنا استامسىپ كەتۋدەن ساقتانىپ، بالتاعا قاراپ تۇرىپ تاۋبەسىنە تۇسەتىن كورىنەدى. وسى قىزمەتىنىڭ ءبارى ءۇشىن ءازىربايجان حالقى ونى «ەل وتاسي» ، ياعني، ءازىربايجان حالقىنىڭ اتاسى دەيدى.
2019 -جىل ءازىربايجان ەلىنىڭ پرەزيدەنتى يلحام الييەۆ مادەنيەت جانە ونەر قايراتكەرلەرىمەن كەزدەستى. ارتيست باحرام باگيرزادە پرەزيدەنتكە «اتاقتى ز. تاگيەۆكە باكۋ قالاسىندا ەسكەرتكىش ورناتۋ تۋرالى» ميلليونداعان ازاماتتاردىڭ تالابىن جەتكىزدى. پرەزيدەنت ول يدەيانى قولدايتىنىن ايتا كەلىپ «مەنىڭ اتام ازيز اليەۆ پەتەربۋرگ اسكەري-مەديتسينالىق اكادەمياسىندا وقىعان. وقۋ شىعىنىن تولىق كوتەرگەن ز. تاگيەۆ ەكەن. ومىردە كورمەگەن، تانىمايتىن جىگىتتىڭ كومەك سۇراعان حاتىن وقىعان دا، اقشا تولەۋگە كەلىسكەن. مەسەنات مەنىڭ اتام سياقتى مىڭداعان جاستارعا ۇلكەن ومىرگە جول اشقان. مۇنداي ۇلى ادامدارعا ەسكەرتكىش ورناتۋ كەرەك» دەدى.
اۆتورى: ايشۋاق دارمەن ۇلى
