ۇكىمەت كومىر ونەركاسىبىن دامىتۋ جايىن پىسىقتايدى
استانا. KAZINFORM - بۇگىن ۇكىمەت وتىرىسىندا كومىر ونەركاسىبى مەن گەنەراتسياسىن دامىتۋ ماسەلەسى قارالادى.
وتىرىستا كۇن تارتىبىنە شىعارىلعان ماسەلە تالقىلانىپ بولعاننان كەيىن ب ا ق وكىلدەرىنە ارنايى باسپا ءسوز ءماسليحاتى ۇيىمداستىرىلادى. وندا ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى سۇڭعات ەسىمحانوۆ جۋرناليستەر تاراپىنان تالقىلانعان ماسەلەگە قاتىستى قويىلاتىن ساۋالدارعا جاۋاپ بەرەدى.
ايتا كەتەيىك، بيىل 20 - قاڭتاردا قىزىلوردادا وتكەن V ۇلتتىق قۇرىلتايدا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ ۇكىمەتكە 20 - ناۋرىزعا دەيىن كومىر ءوندىرىسىن دامىتۋدىڭ ۇلتتىق جوباسىن بەكىتۋدى تاپسىردى.
- كومىر-ءبىزدىڭ ستراتەگيالىق اكتيۆىمىز. جاڭا تەحنولوگيالار ارقىلى قورشاعان ورتاعا زيانىن بەيتاراپتاندىرا وتىرىپ، كومىر قورىنىڭ الەۋەتىن تولىق پايدالانۋ قاجەت. كومىر ءوندىرىسىن دامىتۋعا ۇلتتىق جوبا مارتەبەسىن بەرۋ كەرەك. ۇكىمەت بۇل ماسەلەنى 20 - ناۋرىزعا دەيىن شەشسىن، - دەگەن ەدى پرەزيدەنت.
ال وسى جىلدىڭ 24-ناۋرىزىندا ۇكىمەت «كومىر گەنەراتسياسىن دامىتۋ» جونىندەگى ۇلتتىق جوبانى بەكىتكەنى بەلگىلى بولدى.
ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، ۇلتتىق جوبا اياسىندا 8 جاڭا ەلەكتر ستانتسياسى سالىنادى. كومىر گەنەراتسياسىن دامىتۋدىڭ 2026-2030 -جىلدارعا ارنالعان ۇلتتىق جوباسى ەلەكتر ەنەرگياسىنا ءوسىپ كەلە جاتقان سۇرانىستى ستراتەگيالىق تۇرعىدان وتەۋگە، ەلىمىزدىڭ ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمىن تەرەڭ جاڭعىرتۋعا جانە ءبىرتۇتاس ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق جۇيەسىنىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. نەگىزگى باسىمدىق بازالىق ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ قۇرىلىسىنا بەرىلەدى. 2030-جىلعا دەيىن 7,8 گ ۆ ت جاڭا جانە جاڭارتىلعان قۋاتتاردى ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان. ونىڭ ىشىندە 8 جاڭا ەلەكتر ستانتسياسىن سالۋ جانە جۇمىس ىستەپ تۇرعان 11 ستانتسيانى جاڭعىرتۋ كوزدەلگەن.
جالپى قۋاتى 5,3 گۆت بولاتىن جاڭا قۇرىلىس باعدارلاماسى ەلىمىزدىڭ ماڭىزدى توراپتارىن قامتيدى. وعان كۋرچاتوۆتاعى كوندەنساتسيالىق ەلەكتر ستانتسياسى (700 م ۆ ت)، قۋاتتى ەكىباستۇز گرەس-3 (2640 م ۆ ت)، قاراعاندىداعى (350 م ۆ ت) جانە ەكىباستۇزداعى (180 م ۆ ت) ج ە س، سونداي-اق جەزقازعان (500 م ۆ ت) ، كوكشەتاۋ (240 م ۆ ت)، سەمەي (360 مۆت) جانە وسكەمەن (360 مۆت) قالالارىنداعى جاڭا ج ە و قۇرىلىسى كىرەدى.
جوبا تەك گەنەراتسيانى ارتتىرۋدى عانا ەمەس، سونىمەن قاتار جۇمىس ىستەپ تۇرعان ستانتسيالاردىڭ تيىمدىلىگىن كوتەرۋدى دە ماقسات ەتەدى. جاڭعىرتۋ ناتيجەسىندە جابدىقتاردىڭ توزۋ دەڭگەيىن 13 پايىزعا تومەندەتۋ جوسپارلانىپ وتىر. ۇلتتىق جوبانى ىسكە اسىرۋ ودان ارعى ونەركاسىپتىك ءوسۋ، سيفرلىق ەكونوميكانى دامىتۋ جانە جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ ءۇشىن سەنىمدى ەنەرگەتيكالىق نەگىز جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ۇلتتىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ قازاقستانعا ەنەرگەتيكالىق ەگەمەندىگىن نىعايتىپ، ەل اۋماعىندا قازاندىق اگرەگاتتارىن، ترانسفورماتورلار مەن اۆتوماتتاندىرۋ جۇيەلەرىن ءوندىرۋدى ىنتالاندىرا وتىرىپ، وتاندىق ماشينا جاساۋ سالاسىندا مۋلتيپليكاتيۆتىك اسەر تۋدىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسىلايشا، كومىر گەنەراتسياسى ۇزاق مەرزىمدى ەكونوميكالىق ءوسىم ءۇشىن قاجەتتى بازانى قامتاماسىز ەتەتىن جوعارى تەحنولوگيالىق جانە ەكولوگيالىق جاۋاپتى سەكتورعا اينالادى.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك، وتكەن اپتاداعى ۇكىمەت وتىرىسىندا يننوۆاتسيالاردى دامىتۋ ماسەلەسى تالقىلاندى. كۇن تارتىبىنە شىعارىلعان ماسەلە بويىنشا بايانداما جاساعان عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەكتىڭ ايتۋىنشا، مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس يننوۆاتسيالىق قىزمەت عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ قۇزىرىنا ءوتتى. وسى تاپسىرمانى ورىنداۋ اياسىندا مينيسترلىككە جاساندى ينتەللەكت جانە سيفرلىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ جەكەلەگەن مىندەتتەرى مەن فۋنكتسيالارى بەرىلدى.
بۇل شەشىم يننوۆاتسيالار عىلىم، ۋنيۆەرسيتەتتەر جانە زەرتتەۋ ورتالىقتارى بازاسىندا قالىپتاساتىن حالىقارالىق تاجىريبەگە سايكەس كەلەدى. الايدا، يننوۆاتسيالار تەك ءبىر ۆەدومستۆو اياسىندا عانا ەمەس، بۇكىل مەملەكەتتىك جۇيە دەڭگەيىندە ۇيلەستىرۋدى تالاپ ەتەتىن كۇردەلى سالاارالىق مىندەت سانالادى.
- قازاقستاندا يننوۆاتسيالاردى ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن قاجەت دەپ سانايتىن ءبىرقاتار پراكتيكالىق شارالار بار. بىرىنشىدەن - ءبىرىڭعاي ۇيلەستىرۋشى تەتىك رەتىندە يننوۆاتسيالىق شتاب قالىپتاستىرۋ. ەكىنشىدەن - يننوۆاتسيالاردى دامىتۋ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋ. ول وسى سالاداعى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ءبىرىڭعاي ستراتەگيالىق كوزقاراسىن ايقىنداپ، ۇزاق مەرزىمدى باسىمدىقتارىن بەكىتەدى. ۇشىنشىدەن - يننوۆاتسيالاردى دامىتۋ بويىنشا جاۋاپكەرشىلىكتى ورتالىق جانە وڭىرلىك مەملەكەتتىك ورگاندارعا بەكىتۋ. تورتىنشىدەن - 2026-2030 -جىلدارعا ارنالعان يننوۆاتسيالاردى دامىتۋ بويىنشا سالالىق مينيسترلىكتەر مەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ KPI كورسەتكىشتەرىن ۇلتتىق جانە وڭىرلىك دەڭگەيلەردە ناقتى ينديكاتورلار جۇيەسىمەن بەكىتۋ. بەسىنشىدەن - يننوۆاتسيالىق قىزمەتتى قولداۋ قۇرالدارىن قارجىلاندىرۋدى ۇلعايتۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋ، - دەدى ساياسات نۇربەك.
وسى رەتتە ۇكىمەت باسشىسى ولجاس بەكتەنوۆ عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترىنەن: «يننوۆاتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيا كەرەك. ول تۇسىنىكتى. يننوۆاتسيالىق جوبالار تەز ارادا، قىسقا مەرزىمدە ناتيجە بەرە بەرمەيدى. سوندىقتان ۇزاقمەرزىمدى ينۆەستيتسيا قاجەت. ونى قالاي تارتامىز، تەتىكتەرى بار ما؟» - دەپ سۇراعان ەدى.
ساۋالعا جاۋاپ بەرگەن مينيستر قازىرگى تاڭدا يننوۆاتسيالارعا ينۆەستيتسيا تارتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن، ناقتى زاڭنامالىق تۇرعىدا بەكىتىلگەن تەتىكتەر قالىپتاسىپ جاتقانىن ايتتى.
پرەمەر- مينيستر ينۆەستيتسيالاردى ىنتالاندىرۋ قاجەتتىگىن باسا اتاپ ءوتتى.
- ويتكەنى، يننوۆاتسيالىق جوبالارعا قوماقتى قارجى سالامىن دەپ جۇرگەن بيزنەسمەندەر كوپ دەپ ايتا المايمىز. ول تەك بىزدە عانا ەمەس، باسقا دا مەملەكەتتەردە سولاي. سوندىقتان ىنتالاندىرۋ تەتىكتەرى بولۋى كەرەك، - دەدى ولجاس بەكتەنوۆ.
سونداي-اق وتىرىستا پرەمەر- ءمينيستردىڭ ورىنباسارى - جاساندى ينتەللەكت جانە سيفرلىق دامۋ ءمينيسترى جاسلان ماديەۆ قازاقستاندا يننوۆاتسيالىق جوبالاردى قولداۋ ناقتى ەكونوميكالىق ناتيجە بەرىپ وتىرعان اتاپ ءوتتى.
- 2025 -جىلى «ءونىمدى يننوۆاتسيالاردى ىنتالاندىرۋ» جوباسى اياقتالدى. ونىڭ ەكونوميكالىق اسەرى 53 ميلليارد تەڭگەدەن استى. سالىنعان ءاربىر تەڭگە ەكى ەسە قايتارىم بەردى. جوبا اياسىندا 90 نان استام يننوۆاتسيالىق جوبا قارجىلاندىرىلىپ، تەحنولوگيالاردى كوممەرتسيالاندىرۋ كولەمى 35 ميلليارد تەڭگەدەن استى، - دەدى مينيستر.
ال ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى ەرسايىن ناعاسپايەۆتىڭ مالىمەتىنشە، سوڭعى بەس جىلدا تاۋ- كەن سالاسىنىڭ ءىرى كاسىپورىندارى عىلىمي-زەرتتەۋ جانە تاجىريبەلىك- كونسترۋكتورلىق جۇمىستارعا 150 ميلليارد تەڭگە ينۆەستيتسيا سالىپ، 1,5 مىڭنان استام جوبانى ىسكە اسىرعان.
- جالپى سالادا سيفرلىق ترانسفورماتسياعا، ستارتاپتاردى قولداۋعا جانە زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە باعىتتالعان يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيە قالىپتاسۋدا. 500 كاسىپورىننىڭ تەحنولوگيا دەڭگەيىنە باعالاۋ جۇرگىزىلىپ، ونىڭ ناتيجەسى بويىنشا وندىرىستىك پروتسەستەردى جاڭعىرتۋعا قاتىستى 23 ۇسىنىس ازىرلەندى. سيفرلىق تەحنولوگيانى ەنگىزۋ بويىنشا 240 قىزمەتكەر وقىتىلدى. جاساندى ينتەللەكتتى ەنگىزۋ جول كارتاسى اياسىندا وندىرىستە جي قولداناتىن 11 پيلوتتىق جوبا ىسكە اسىرىلدى، - دەدى ول.
ال «قازمۇنايگاز» ۇك» اق باسقارما ءتوراعاسى اسحات حاسەنوۆ وتاندىق مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارى اۆتوموبيل جولدارىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن موديفيكاتسيالانعان بيتۋم وندىرىسىنە كوشۋ ماسەلەسىن پىسىقتاپ جاتقانىنا توقتالدى.
