ۇكىمەت اۆتوجول سالاسىن دامىتۋ ماسەلەسىن پىسىقتايدى
استانا. KAZINFORM - بۇگىن ۇكىمەت وتىرىسى وتەدى. وندا مينيسترلەر كابينەتىنىڭ مۇشەلەرى اۆتوجول سالاسىن دامىتۋ ماسەلەسىن تالقىعا سالادى.
وتىرىس اياقتالعاننان كەيىن ب ا ق وكىلدەرىنە ارنايى باسپا ءسوز ءماسليحاتى ۇيىمداستىرىلادى. ءىس-شارا بارىسىندا كولىك ءمينيسترى نۇرلان ساۋرانبايەۆ، «قازاۆتوجول» ۇ ك» ا ق باسقارما ءتوراعاسى دارحان يماناشەۆ، «جول اكتيۆتەرىنىڭ ۇلتتىق ساپا ورتالىعى» ر م ك باس ديرەكتورى بولاتبەك ايتبايەۆ جۋرناليستەردىڭ ساۋالىنا جاۋاپ بەرەدى.
ايتا كەتەيىك، وتكەن جىلى بارلىق جۇمىس تۇرىمەن شامامەن 13 مىڭ شاقىرىم جول قامتىلدى. ونىڭ ىشىندە 6 مىڭ شاقىرىم جولدا، ناقتى ايتقاندا 3 مىڭ شاقىرىم رەسپۋبليكالىق جەلىدە جانە 3 مىڭ شاقىرىم جەرگىلىكتى جەلىدە جۇمىس تولىق اياقتالدى. جىل قورىتىندىسىندا نورماتيۆتىك جاعدايداعى جولداردىڭ ۇلەسى رەسپۋبليكالىق جەلىدە – 94، ال جەرگىلىكتى جەلىدە 91 پايىزعا جەتكىزىلدى. اۆتوموبيل جولدارىندا 10 مىڭنان استام تەحنيكا بىرلىگى جانە شامامەن 25 مىڭ وندىرىستىك پەرسونال جۇمىلدىرىلدى. 10 ميلليون توننادان استام اسفالت-بەتون قوسپاسى توسەلىپ، 1218 مىڭ توننا جول بيتۋمى پايدالانىلدى.
ال بيىل رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولدارىنىڭ 11 مىڭ شاقىرىمنان استامى جوبالارمەن قامتىلماق. بۇل جاڭا قۇرىلىس جۇمىستارىن دا، سونداي-اق قولدانىستاعى جول جەلىسىن رەكونسترۋكتسيالاۋ، كۇردەلى جانە ورتاشا جوندەۋ جۇمىستارىن دا قامتيدى.
بيىل مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان ستراتەگيالىق ينفراقۇرىلىمدىق باعىتتاردى بەلسەندى ىسكە اسىرۋ باستالادى. ولاردىڭ قاتارىندا «ورتالىق - باتىس»، «قاراعاندى - جەزقازعان» ، «سارىاعاش قالاسىن اينالىپ ءوتۋ جولى» جانە وڭىرلەردىڭ كولىك بايلانىسىن نىعايتۋ مەن ەلدىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن دامىتۋعا ىقپال ەتەتىن ماڭىزدى جوبالار بار.
اۆتوجول سالاسىن سيفرلىق ترانسفورماتسيالاۋ ماسەلەسى دە ەرەكشە نازاردا بولادى. ەلدە رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى ماڭىزى بار جولدار جونىندەگى دەرەكتەردى ءبىرىڭعاي سيفرلىق پلاتفورماعا بىرىكتىرەتىن «ە-جولدار» ءبىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيەسى قۇرىلىپ جاتىر. قازىرگى ۋاقىتتا «جول پاسپورتى»، «جول جوندەۋ» جانە «قوعامدىق باقىلاۋ» مودۋلدەرى ازىرلەندى. «جول پاسپورتى» ءمودۋلىن جول جەلىسى بويىنشا تولىق ءارى وزەكتى اقپاراتپەن تولتىرۋ جۇمىستارى قارقىندى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
2026 -جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا «تالداۋ»، «جۇرگىزۋشىلەرگە ارنالعان ينفراورتالىق» جانە «جاعداياتتىق ورتالىق» مودۋلدەرىن ازىرلەۋ اياقتالعاننان كەيىن جۇيەنى پيلوتتىق پايدالانۋعا ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. ول سيفرلاندىرۋ ۇدەرىستەرىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتىپ، جولداردىڭ جاي- كۇيىن جەدەل مونيتورينگىلەۋگە، اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ساپاسىن باقىلاۋعا جانە ەلدىڭ اۆتوجول ينفراقۇرىلىمىن ءتيىمدى باسقارۋعا مۇمكىندىك بەرمەك.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك، وتكەن اپتاداعى ۇكىمەت وتىرىسىندا كوكتەمگى ەگىس جۇمىسىنا دايىندىق بارىسى پىسىقتالدى. جيىندا نەگىزگى بايانداما جاساعان اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ايداربەك ساپاروۆتىڭ مالىمەتىنشە، بيىل جالپى ەگىس الاڭى شامامەن 23,8 ميلليون گەكتار بولادى، بۇل وتكەن جىلدان 180 مىڭ گەكتارعا كوپ.
ونىڭ ىشىندە مايلى داقىلدار الاڭى 55 مىڭ گەكتارعا، ازىقتىق داقىلدار 242 مىڭ گەكتارعا، ارپا 94 مىڭ گەكتارعا، ال ۇيىمداستىرىلعان شارۋاشىلىقتاردا كارتوپ الاڭى 10,3 مىڭ گەكتارعا كوبەيەدى.
بۇل رەتتە، بيداي الاڭى 125 مىڭ گەكتارعا قىسقارتىلىپ، 12,1 ميلليون گەكتار بولدى. سونىمەن قاتار، جۇگەرىنى تەرەڭ وڭدەيتىن ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى شيكىزات بازاسىمەن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا جۇمىس ءجۇرىپ جاتىر. وسىعان بايلانىستى جۇگەرى بويىنشا ءارتاراپتاندىرۋ ينديكاتورلارىن قايتا قاراپ، ونىڭ ەگىس القاپتارىن كەڭەيتۋدى جوسپارلانعان. سۋ پايدالانۋ ليميتىنە سايكەس كۇرىش الاڭى 20,2 مىڭ گەكتارعا قىسقارتىلادى.
ماقتا ەگىستىگى 162,4 مىڭ گەكتار بولىپ، ونىڭ ىشىندە تامشىلاتىپ سۋارۋ الاڭى 29,8 مىڭ گەكتارعا كوبەيەدى. ال ءداستۇرلى سۋارۋ ادىستەرى قولدانىلاتىن الاڭدار 12 مىڭ گەكتارعا كەميدى.
- وسى جىلى كوكتەمگى دالا جانە ەگىن جيناۋ جۇمىستارىنا جەڭىلدەتىلگەن كرەديت بەرۋگە 700 ميلليارد تەڭگە (2025 -جىل - 649,3 ميلليارد تەڭگە) باعىتتاۋ جوسپارلانعان. ەرتە قارجىلاندىرۋدىڭ ارقاسىندا شارۋالار قاجەتتى كولەمدە ساپالى تۇقىمداردى، مينەرالدىق تىڭايتقىشتاردى، وسىمدىكتەردى قورعاۋ قۇرالدارىن، سونداي-اق جانار-جاعارماي ماتەريالدارى مەن تەحنيكانى الدىن الا جانە قولجەتىمدى باعامەن ساتىپ الۋعا مۇمكىندىكتەرى پايدا بولدى. ەگەر 2025 -جىلعى ەگىس ناۋقانىنا ەرتە قارجىلاندىرۋ 2024 -جىلدىڭ قاراشا ايىنىڭ سوڭىندا باستالعان بولسا، 2026 -جىلعى كوكتەمگى دالا جۇمىستارىنا وتىنىمدەردى قابىلداۋ بىلتىرعى قازان ايىندا باستالدى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە، بۇگىنگى كۇنى شامامەن 1900 شارۋا 200 ميلليارد تەڭگەگە قارجىلاندىرىلدى، بۇل - جالپى قارجىلاندىرۋ كولەمىنىڭ 27 پايىزى، - دەدى ايداربەك ساپاروۆ.
ال ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ەرلان اقكەنجەنوۆ كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارى ءۇشىن شارۋالارعا ديزەل وتىنى جانار- جاعارماي ستانتسيالارىنان 15 پايىزعا ارزانىراق باعامەن بەرىلەتىندىگىن ايتتى.
- شارۋالارعا ارنالعان ديزەل وتىنى قوزعالىسىنىڭ اشىقتىعى مەن باقىلاۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جەكە پين-كودتار الىندى، ديزەل ءتۇسى سارى، كوك جانە قىزىلعا بويالدى، ەلەكتروندىق شوت- فاكتۋرا جۇيەسىنە ديزەل ءۇشىن بولەك ۆيرتۋالدى قويما قۇرۋ شارالارى قابىلداندى. بۇل شارالار مۇناي جەتكىزۋشىلەردىڭ ديزەل وتىنىن وپەراتورلارعا ماقساتتى تۇردە ناقتى جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتەدى، - دەدى ەنەرگەتيكا ءمينيسترى.
سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا ءمينيسترى نۇرجان نۇرجىگىتوۆتىڭ ايتۋىنشا، سىرداريا جانە تالاس وزەندەرىنىڭ باسسەيندەرىندە سۋ مولشەرى كوپجىلدىق نورمادان تومەن بولۋى ىقتيمال. سىرداريا وزەنىنىڭ جەكەلەگەن جاناما سالالارىنىڭ ۋچاسكەلەرىندە، سونداي-اق شۋ وزەنىنىڭ باسسەينىندە عانا سۋ مولشەرى نورما شەگىندە بولۋى مۇمكىن. ىلە وزەنىنىڭ باسسەينىندە سۋ اعىنى نورما شەگىندە بولۋى ىقتيمال، ال جەكەلەگەن سالالاردىڭ ۋچاسكەلەرىندە سۋ مولشەرى كوپجىلدىق نورمادان جوعارى بولادى دەگەن ەسەپتەۋلەر بار.
- 2026 -جىلعى ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭ وڭتۇستىك وڭىرلەردە، اسىرەسە ارال- سىرداريا جانە شۋ- تالاس باسسەيندەرىندە تاۋەكەلدەرمەن ءوتۋى مۇمكىن. اتاپ ايتقاندا، توقتوعۇل سۋ قويماسىنىڭ كولەمى بۇگىندە 7 ميلليارد 610 ميلليون تەكشە مەتر، بۇل وتكەن جىلدىڭ دەڭگەيىنەن 1,5 ميلليارد تەكشە مەترگە تومەن. ەنەرگيا تاپشىلىعى جاعدايىندا سۋ قويماسى كۇشەيتىلگەن رەجيمدە بوساتىلىپ جاتىر. وسىعان بايلانىستى ۆەگەتاتسيا باسىندا توقتوعۇل سۋ قويماسى جيناقتاۋ رەجيمىنە كوشىرىلەدى دەپ بولجانۋدا، تيىسىنشە بۇل تۇركىستان وبلىسىنىڭ ماقتاارال جانە جەتىساي اۋداندارىنىڭ قاجەتتىلىكتەرى ءۇشىن مەملەكەتارالىق «دوستىق» كانالى ارقىلى سۋ جەتكىزۋگە كەرى اسەرىن تيگىزۋى مۇمكىن. جوعارىدا ايتىلعانداردى ەسكەرە وتىرىپ، وبلىس اكىمدىكتەرىنە سۋ الۋ ليميتتەرىن قاتاڭ ساقتاۋ، ونىڭ ىشىندە كۇرىش ەگىسى بويىنشا بەلگىلەنگەن ليميتتەردى ەسكەرۋ ورىندى دەپ سانايمىز، - دەدى مينيستر.
ۇكىمەت وتىرىسىنان قورىتىندىلاعان پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ مينيسترلەر كابينەتى مۇشەلەرىنىڭ نازارىن ءبىرقاتار ماسەلەگە اۋداردى.
- شارۋالار وسى ۋاقىتقا دەيىن نەسيە الۋ ءۇشىن قاجەتتى انىقتامالاردى قاعاز تۇرىندە تاپسىرۋعا ءماجبۇر. بۇل - وتە قولايسىز ءارى تىم ۇزاق. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە سيفرلىق دامۋ مينيسترلىگىمەن جانە «بايتەرەك» حولدينگىمەن بىرلەسىپ، ديقاندارعا ءتيىمدى ءارى اشىق مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتۋ ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرۋدىڭ تەحنيكالىق ءراسىمىن وڭايلاتىپ، ونى سيفرلىق فورماتقا اۋىستىرۋدى تاپسىرامىن، - دەدى ول.
سونىمەن قاتار ۇكىمەت باسشىسى ەنەرگەتيكا جانە اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىكتەرى مەن وبلىس اكىمدىكتەرىنە ارزانداتىلعان وتىننىڭ ءتيىستى كولەمدە جەتكىزىلۋىن قاتاڭ باقىلاۋعا الۋدى ەسكەرتتى. ال سۋ رەسۋرستارى مينيسترلىگىنە اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىمەن جانە اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ، ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭدە فەرمەرلەردى ەگىنگە قاجەتتى سۋمەن ۇزدىكسىز قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا شارالار كەشەنىن قابىلداۋدى جۇكتەدى. ەكولوگيا مينيسترلىگىنىڭ نازارىن ەگىن ەگۋ مەرزىمدەرىن الدىن الا جوسپارلاپ، اۋا-رايىنىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى جەدەل ارەكەت ەتۋ ءۇشىن ديقاندارعا مەتەورولوگيالىق بولجامداردى ۋاقتىلى بەرىپ وتىرۋعا اۋدارتتى.
- وبلىس اكىمدىكتەرى ەگىس ناۋقانىندا اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ جالپى ءونىم كولەمىن ەكى ەسەگە ارتتىرۋ ينديكاتورلارى مەن ولاردىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتسىن. جالپى، اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى مەن ءوڭىر اكىمدەرىنە كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىنىڭ ۋاقتىلى جۇرگىزىلۋىن ەرەكشە باقىلاۋدا ۇستاۋدى تاپسىرامىن، - دەدى ولجاس بەكتەنوۆ.
اۆتور
مارلان جيەمباي
