كادەش-اۋ، سەن دە كەتتىڭ بە! - قايرات قۇلمۇحاممەد
استانا. قازاقپارات - كادىرحان قيزات ۇلى 2026 -جىلدىڭ 21- ناۋرىزىندا جىلان جىلى مەن جىلقى جىلدىڭ ءولىاراسىندا كولىك شىرعالاڭىنان ومىردەن ءوتتى. قانداي وكىنىش، اۋىر قازا! بيىلعى رامازان ايىنىڭ ايت مەيرامى مەن ءاز- ناۋرىزدىڭ ۇلىس كۇنى مەرەكەسىنىڭ توعىسقان تۇسى...
مەن كادەشتىڭ قازاسىن ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىگىنە دوسىمنىڭ قۇدالىعىنا بارا جاتقان ساپار ۇستىندە ەستىدىم. سول ساپاردا ايتىسكەر اقىندار تۋرالى كوپ اڭگىمە ايتىپ ەدىم ساپارلاستارىما. كادىرحان جونىندە دە ايشىقتى ەستەلىكتەردى كوسىلە سويلەگەم. شىمكەنتتەن ءوتىپ جەتىساي باعىتىنا بەتتەگەن كەزىمىزدە تىلەۋقابىل بازاربەك ۇلى ءىنىم: - اعا، ءسىزدىڭ باعانادان ايتىپ كەلە جاتقان كادىرحان دوسىڭىز شىرعالاڭنان قايتىس بولىپتى، - دەدى قامىعىپ.
- نە دەيسىڭ، قايسى كادىرحان؟
- اقىن كادىرحان.
- ونى قايدان ەستىدىڭ؟
- مىنە، تەلەفوندا...
ءيا، كوردىم، وقىدىم. كادەشتىڭ باقيعا كەتكەنى راس ەكەن. ءولىم الدامايدى. الپىسقا كەلىپ قالعان بىزدەر وتكەن كۇندەرىمىزدى كوبىرەك ەسكە الامىز. تىڭداي الاتىندار بولسا كورگەن، بىلگەندەرىمىزدى اڭگىمەلەپ بەرگىمىز كەلىپ تۇرادى.
قازاقتىڭ ءدۇلدۇل اقىنى، فولكلورشى، زەرتتەرمەن - كادىرحان قيزات ۇلىمەن اقىنداردىڭ ايتىس ونەرىندە قول ۇستاسىپ بىرگە جۇرگەنىمىزگە ارتىق-كەمى جوق تۇپ-تۋرا 36 جىل. كادىرحان مەننەن ءۇش جاس ۇلكەن تەتەلەس اعام، مۇراتتاس ارىپتەسىم بولاتىن.
«ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسىنىڭ 10- كەزەكتى اقىندار ايتىسى» 1990-جىلدىڭ 11- قىركۇيەگىندە اسەم قۇلجادا باستالعان. كادەش ەكەۋىمىز سوندا تانىسقانبىز، تابىسقانبىز. ودان بۇرىن ءبىرىمىزدى ءبىرىمىز راديو تولقىنى، تەلەۆيزور ەفيرى ارقىلى جاقسى بىلەتىنبىز.
ەل تانىعان كادىرحان مىقتى ايتىسكەر اقىن ەدى. وڭىرلىك، رۋلىق شەجىرەلەردى كوپ بىلەتىن اسىل قويما بولاتىن. حالىق كۇيلەرى مەن اۆتورلى كۇيلەردى ەركىن مەڭگەرگەن دومبىراشى. اعا بۋىن اقىندار مەن زامانداستارىنىڭ ازىلدەرىن قانداي ادەمى ايتادى؟ ! سوناۋ 1980 -جىلدارى جامالقان، بەردىقان اقىنداردىڭ ايتىستارى مەن ۇتىمدى قاعىتپالارىن ماگنيتوفون لەنتاسى ارقىلى جالپاق جۇرتقا تاراتىپ جىبەرگەن كادىرحان قيزات ۇلى بولاتىن. ومىردەن ەرتە كەتكەن بەردىقان اباي ۇلىنىڭ جاقۇت جىرلارى كادىرحان بولماعاندا ەلگە جەتپەي قالار ما ەدى، - دەپ تە ويلايمىن. سوسىن تاعى ءبىر كەرەمەتى سوزگە شەشەندىگى. كاكەڭمەن داستارقاندا وتىرىپ اڭگىمەسىن تىڭداساڭ عوي شىركىن. شالقار كولدىڭ ايدىنىندا جەل قايىقتا وتىرعانداي تەبىرەنەسىڭ، تەربەلەسىڭ!
كادىرحان قيزات ۇلىمەن اقىندار ايتىسىنىڭ الامانىندا تالاي مارتە بىرگە جۇردىك قوي. ىلە قازاق وبلىسىنىڭ، بۇكىل شىڭجاڭ ولكەسىنىڭ كيەلى ساحناسىندا ەل-جۇرتىمىزدى ونەرىمىزبەن رازى ەتتىك. «ميلليون قازاققا مىڭ اقىن كوپتىك ەتپەس» دەگەن كادىرحان جىرى جالپاق جۇرتقا كەڭ تاراعان سوندا. ايتا بەرسەك ەستەلىك اڭگىمە كوپ قوي...
قازاقستانعا كادەش ەكەۋىمىز دە امان جەتتىك. كادىرحان ارقا توسىنە مەن الاتاۋ القابىنا قونىستاندىق. كاكەڭ مەننەن ءسال كەيىن كەرۋەنىن اتاجۇرتقا باستاپ ەدى. مۇندا كەلگەن سوڭ دا الماتى مەن استانادا ءجيى كەزدەسىپ جۇردىك. كاكەڭنىڭ جۇبايى - زىليحا توقتىقباي قىزىنىڭ اناسى مەنىڭ ايەلىممەن رۋلاس ەكەن. سوندا مەن ازىلدەپ: - كادەش، مەن زىقاننىڭ اكەسىمەن باجامىن، مەنى سىيلاپ جۇرىڭدەر، - دەپ ايتاتىنمىن. سوندا كاكەڭ شالقايا ۇزاق كۇلەتىن. كۇلكىسى دە سۇيكىمدى ەدى.
وتانعا ورالعان كادىرحان قيزات ۇلىنىڭ بىرنەشە كىتاپتارى باسپادان شىقتى. تەلەارنالارعا سان مارتە سۇحباتتار بەردى. سايتتار مەن الەۋمەتتىڭ جەلىلەردە كاكەڭنىڭ ءساليحالى وي-تولعاۋلارى كەڭ تارادى. وسىلايشا مۇنداعى ەلى كادىرحان قيزات ۇلى دەگەن كوپ ءبىلىم مەن ونەردى يگەرگەن ساڭلاق اقىندى تانىپ ۇلگەرىپ ەدى.
2025 -جىلدىڭ 29 - قاراشاسىندا تالانتتى اقىن ءىنىمىز - دۇيسەنبەك دالەلحان ۇلىنىڭ «بويىمدا كوك تۇرىكتىڭ قانى باردا...» كىتابىنىڭ تۇساۋ كەسەرى مەن كىشى ۇلى - ماحامبەتتىڭ سۇندەت تويى الماتىدا دۇركىرەپ ءوتتى. اقىن ءىنىسىنىڭ قوس قۋانىشىنا كادىرحان اقىن استانادان كەلدى. ساحنادا ىنىسىنە ارناعان ۇزاق تولعاۋىن وقىدى. دۇيسەنبەكتىڭ مىنەز بولمىسىن ادەمى ازىلمەن بەينەلەگەن كادەش جينالعان 400-500 قاۋىمدى قىران-توپان كۇلكىگە باتىرىپ، ءبىر جەلپىندىرىپ تاستاپ ەدى. كادىرحان قيزات ۇلىمەن سوڭعى كەزدەسۋىمىز سول بولارىن وندا قايدان بىلەيىك؟ ! جازمىش. تاعدىر دەگەن وسى ەكەن.
قازىرگى عارىشتىق اقپاراتتىڭ داۋىرىندە ارعى بەتتەگى، بەرگى بەتتەگى ەل-جۇرتتىڭ ارداگەر اقىنىن جوقتاعان قايعىلى قازانامالارى الىگە دەيىن تولاستاعان جوق. قايران، كادەش ماڭگىلىك ساعىنىشقا اينالدى-اۋ!
كادىرحان قيزات ۇلى مەن زىليحا توقتىقباي قىزى باقىتتى جۇبايلار. وردالى اۋلەت. مەرەي، مەدەت، مەيىر ءۇش ۇلى اللانىڭ بەرگەن ادال پەرزەنتتەرى. كەلىندەرى گۇلدەن، لينا، انارلار ۇرپاق وربىتكەن قادامى قۇتتى كەلىندەر. كادىرحان مەن زىليحا ءۇش وتاۋىنان وربىگەن سۇيىكتى نەمەرەلەردىڭ اتاسى مەن اجەسى بولىپ ەدى- اۋ! ەندى مىنە، ءومىر شۇعىل وزگەردى. اسقار تاۋ قۇلادى.
ۇلتتىق رۋحانياتىمىزدىڭ كورنەكتى وكىلى - كادىرحان قيزات ۇلىنىڭ بارشا جانكۇيەرلەرىنە كوڭىل ايتام. زىليحاعا مەن ۇرپاق-ءزاۋزاتتارىنا كوركەم سابىر مەن اماندىق تىلەيمىن!
باقۇل بول، ارىپتەس اعا! توپىراعىڭىز تورقا، جاتقان جەرىڭىز ۇلپا بولسىن! ءامين!!
ءبىزدىڭ ۆاتساپ كانالىمىزعا جازىلىڭىزدار.
قايرات قۇلمۇحاممەد
2026 -جىل 25 - ناۋرىز
