جيناقتاۋ نەمەسە جۇمساۋ: 2026 -جىلى قانداي قارجىلىق ستراتەگيانى تاڭداعان دۇرىس

استانا. KAZINFORM - ەلدەگى ەكونوميكالىق احۋال ازاماتتاردىڭ قارجىلىق شەشىمدەرىنە تىكەلەي اسەر ەتەدى. باعالاردىڭ وزگەرۋى مەن تابىس دەڭگەيىنىڭ ديناميكاسى قازاقستاندىقتاردى الداعى جىلى قانداي ستراتەگيا ءتيىمدى بولاتىنىن ويلانۋعا ءماجبۇر ەتەدى: قاراجات جيناۋ ما، الدە ونى ناقتى قاجەتتىلىكتەرگە جۇمساۋ ما؟ وسى ماسەلەنى Kazinform ءتىلشىسى زەردەلەپ كوردى.

اقشا نەگە قۇنىن جوعالتادى

ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ سىرت كوزگە تۇراقتى بولىپ كورىنۋىنە قاراماستان، ينفلياتسيا ۋاقىت وتە كەلە اقشانىڭ ساتىپ الۋ قابىلەتىن تومەندەتەدى. ماسەلەن، ءبىر جىل بۇرىن شارتتى تۇردە 100 مىڭ تەڭگەگە الۋعا بولاتىن تاۋارلار مەن قىزمەتتەرگە بۇگىندە 115-120 مىڭ تەڭگە قاجەت بولىپ جاتادى. بۇل جاعداي اسىرەسە ۇزاق مەرزىم پايدالانىلاتىن تاۋارلار، قۇرىلىس ماتەريالدارى، تۇرمىستىق قىزمەتتەر مەن ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ايقىن بايقالادى.

ەكونوميستەر مۇنى كەيىنگە قالدىرىلعان ساتىپ الۋ اسەرى دەپ اتايدى، ياعني ادام نەعۇرلىم ۇزاق كۇتسە، سول ءبىر تاۋار نەمەسە قىزمەت وعان سوعۇرلىم قىمباتقا تۇسەدى. ال اقشانى ينفلياتسيادان قورعالماعان كۇيدە، ياعني قولما- قول ساقتاپ وتىرۋ ەڭ ءتيىمسىز تاسىلدەردىڭ ءبىرى سانالادى. اقشا سىرتتاي بار سياقتى كورىنگەنىمەن، ءىس جۇزىندە ونىڭ قۇنى تومەندەي بەرەدى.

فوتو: Kazinform

دەپوزيتتەر: قارجىنى ساقتاۋ قۇرالى ما، الدە تابىس يلليۋزياسى ما؟

بانكتىك دەپوزيتتەر ءداستۇرلى تۇردە جيناعان قاراجاتتى ساقتاۋدىڭ نەگىزگى جولى رەتىندە قابىلدانادى. الايدا 2026 -جىلى ولار تابىس تابۋ قۇرالى رەتىندە ەمەس، كوبىنە اقشانى قۇنسىزدانۋدان قورعاۋ قۇرالى بولادى.

دەپوزيتتەر بويىنشا ورتاشا مولشەرلەمەلەر كەزىندە ناقتى تابىستىلىق كوپ جاعدايدا نولگە جۋىق بولادى، ال ينفلياتسيا دەڭگەيىن ەسكەرگەندە كەيبىر جاعدايدا ءتىپتى تەرىس كورسەتكىشكە ءتۇسۋى مۇمكىن. بۇل سالىمشى فورمالدى تۇردە پايىز العانىمەن، ونىڭ قاراجاتىنىڭ ساتىپ الۋ قابىلەتى ءىس جۇزىندە ايتارلىقتاي ارتپايتىنىن بىلدىرەدى.

فوتو: naryk.kz

سوعان قاراماستان، دەپوزيتتەر ءبىرقاتار جاعدايدا ورىندى قارجىلىق قۇرال بولىپ قالا بەرەدى. ماسەلەن، قارجىلىق «قاۋىپسىزدىك جاستىعىن» قالىپتاستىرۋ، قىسقا مەرزىمدى ماقساتتارعا اقشا جيناۋ نەمەسە كەز كەلگەن ساتتە قاجەت بولۋى مۇمكىن قاراجاتتى ساقتاۋ ءۇشىن دەپوزيت قولايلى. مۇنداي جاعدايدا سەنىمدىلىك پەن قولجەتىمدىلىك ىقتيمال پايدادان ماڭىزدىراق بولادى.

ال ەگەر ماقساتىڭىز دەپوزيت ارقىلى ناقتى تابىس تابۋ بولسا، وندا بانكتەردىڭ ۇسىنىستارىن مۇقيات زەرتتەپ، جوعارىراق پايىز ۇسىناتىن، قاراجاتتى بەلگىلى ءبىر مەرزىمگە بەكىتىپ قويۋدى تالاپ ەتەتىن شارتتارعا نازار اۋدارعان ءجون. وسىنداي جاعدايدا عانا دەپوزيتكە اقشا سالۋدىڭ ءمانى بار.

قاراجاتتى ساقتاۋ ءتاسىلى رەتىندە اقشانى ناقتى زاتتارعا جانە قىزمەتتەرگە جۇمساۋ

ينفلياتسيا جاعدايىندا قاراجاتتى ساقتاۋ ءۇشىن ەكىنشى ءتاسىل دە ءجيى قاراستىرىلادى، ياعني اقشانى قازىرگى باعا بويىنشا ناقتى زاتتار مەن قىزمەتتەرگە باعىتتاۋ. بۇل اسىرەسە تەحنيكا، كولىكتەر (از دارەجەدە) ، تۇرعىن ءۇيدى جوندەۋ، مەديتسينالىق جانە ءبىلىم بەرۋ قىزمەتتەرىنە قاتىستى.

مۇنداي جاعدايدا اقشا تەك قاراپايىم شىعىنعا كەتپەي، قۇنىن ساقتاۋدىڭ قۇرالىنا اينالادى. اسىرەسە، ەگەر قاجەتتى زات نەمەسە قىزمەت الدىن الا انىقتالعان بولسا، كەيىنگە قالدىرۋ تەك ونىڭ سوڭعى باعاسىن ارتتىرادى.

دەگەنمەن ماماندار بۇل ءتاسىل تەك ساناۋلى جانە جوسپارلى شەشىمدەرگە قاتىستى ءتيىمدى ەكەنىن ەسكەرتەدى. قاجەتسىز يمپۋلسيۆتى ساتىپ الۋ، ءبولىپ تولەۋ نەمەسە نەسيە ارقىلى الىنعان زاتتار كوبىنە كەرىسىنشە ناتيجە بەرەدى. اتاپ ايتقاندا، قارىزدىڭ وسۋىنە جانە ارتىق تولەمدەرگە اكەلەدى.

نە ساتىپ الماۋ تيىمدىرەك

ارنايى نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەتىن شىعىندار بار، ولاردى قارجىلىق تۇرعىدان نەگىزدى دەپ ايتۋ قيىن. ەڭ الدىمەن، قىسقا مەرزىمدە قۇندىلىعىن جوعالتاتىن زاتتاردى اتاپ وتۋگە بولادى. مىسالى، ءار جىل سايىن سمارتفوندى جاڭارتۋ، ەگەر جاڭا ۇلگىدە ايتارلىقتاي وزگەرىس بولماسا، ارتىق سيپاتتامالارى بار تەحنيكا نەمەسە فۋنكتسيونالى تەك جارتىلاي پايدالانىلاتىن قىمبات گادجەتتەر. مۇنداي شەشىمدەر كوبىنە ناقتى قاجەتتىلىكتەن ەمەس، ترەندتەرگە ساي بولعىسى كەلۋ ىقىلاسىنان تۋىندايدى.

سونىمەن قاتار قاۋىپتى ساناتقا نەسيەلەر نەمەسە ءبولىپ تولەۋ ارقىلى الىناتىن زاتتار كىرەدى. اتاپ ايتقاندا، شەكتەۋلى بيۋدجەتتىڭ ىشىندە پرەميۋم تەحنيكا، جيھاز نەمەسە اۆتوكولىكتى الۋ، سول كەزدە اي سايىنعى تولەمدەر قولدا بار قاراجاتتى ەداۋىر ازايتادى. باعا مەن شىعىندار وزگەرگەن كەزدە مۇنداي مىندەتتەمەلەر ادامنىڭ اقشاعا ەركىن قول جەتكىزۋىن ۇزاق ۋاقىت شەكتەپ تاستايدى.

2026 -جىلعى ءتيىمدى تەڭگەرىم ءتاسىلى

ەكونوميستەردىڭ پىكىرىنشە، 2026 -جىلى «جيناۋ نەمەسە جۇمساۋ» ستراتەگياسى ءبىرقالىپتى ەمەس، كوبىرەك يكەمدى تاسىلگە جول بەرەدى. وپتيمالدى شەشىم ول قاراجاتتى ءبولىپ قولدانۋ: ءبىر بولىگى دەپوزيتتەر مەن تەز قولجەتىمدى قارجى قۇرالدارىندا، ەكىنشى بولىگى تەك شىن قاجەت زاتتارعا جۇمسالادى. بۇل جوسپارعا ۇزاق مەرزىمدى پايدالانىلاتىن جيھاز بەن تۇرمىستىق زاتتاردى جاڭارتۋ، اۆتوكولىك پەن تۇرعىن ۇيگە قىزمەت كورسەتۋ جانە قىزمەت مەرزىمىن ۇزارتۋ، سونداي-اق ماۋسىمدىق جانە ينفراقۇرىلىمدىق شىعىندار كىرەدى، ولار سونىمەن بىرگە ۋاقىت وتە كەلە قىمباتتايدى.

مۇنداي تەڭگەرىم قارجىلىق «قاۋىپسىزدىك جاستىعىن» ساقتاۋعا جانە ماڭىزدى تاۋارلار مەن قىزمەتتەردىڭ باعاسىن بەكىتۋگە، ينفلياتسيادان اقشانى قورعاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

«قايسىسى تيىمدىرەك - جيناۋ ما، الدە جۇمساۋ ما؟» دەگەن سۇراققا ءبىر عانا جاۋاپ جوق. 2026 -جىلى جەڭەتىن ادام تەك قاراجاتتى جينايتىن نەمەسە تەك جۇمسايتىن ەمەس، قارجىلىق شەشىمدەرىنىڭ ماقساتىن تۇسىنەتىن جانە ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ جەكە بيۋدجەتكە اسەرىن ەسكەرەتىن ادام بولادى.

ەسكە سالا كەتەيىك، بيۋدجەتتەن قىرۋار قارجى قۇيىلعانىمەن ورتا بيزنەستىڭ ەكونوميكاداعى ۇلەسى تومەندەپ جاتىر.

اۆتور

تاستان تويانوۆ