جەردە ادام سانى تىم كوبەيىپ كەتكەن: عالىمدار بۇل ماسەلەنى شەشە الا ما؟
استانا. KAZINFORM - جاڭا زەرتتەۋ ادامزاتتىڭ دامۋ قارقىنى مەن تابيعي رەسۋرستار اراسىنداعى تەپە-تەڭدىك الدەقاشان بۇزىلعانىن كورسەتتى.
عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، حالىق سانىنىڭ ءوسۋى بۇرىنعىداي پروگرەسكە سەرپىن بەرمەي كەرىسىنشە، جەرگە تۇسەتىن جۇكتەمەنى ارتتىرىپ وتىر. ەگەر بۇل ءۇردىس وزگەرمەسە، جاعداي قيىنداي تۇسپەك.
Environmental Research Letters جۋرنالىندا جاريالانعان زەرتتەۋدە عالىمدار سوڭعى مىڭ جىلداعى حالىق سانى مەن رەسۋرستار تۇتىنۋ دەرەكتەرىن سارالاعان. ۇزاق ۋاقىت بويى بۇل جۇيە ۇيلەسىمدى جۇمىس ىستەپ كەلگەن: حالىق كوبەيگەن سايىن تەحنولوگيا دامىپ، تابيعي رەسۋرستار ءوزىن-ءوزى قالپىنا كەلتىرىپ وتىرعان.
الايدا بۇل تەپە-تەڭدىك ⅩⅩ عاسىردىڭ ورتاسىندا بۇزىلدى. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان كەيىنگى دەموگرافيالىق سەرپىلىس ادامزاتتى جاڭا كەزەڭگە الىپ كەلدى. بۇل كەزەڭدە حالىق سانىنىڭ ءوسۋى دامۋ ۇدەرىسىن جەدەلدەتپەي، قايتا تەجەي باستادى.
ادام سانى 12 ميللياردقا دەيىن جەتەدى
بۇگىندە جەر شارىندا 8 ميللياردتان استام ادام ءومىر سۇرەدى. دەگەنمەن حالىق سانىنىڭ ءوسۋ قارقىنى سوڭعى ونجىلدىقتاردا باياۋلاعان. ساراپشىلار بولجامىنشا، XXI عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا ادام سانى شامامەن 11,7-12,4 ميللياردقا جەتىپ، كەيىن بىرتىندەپ تومەندەي باستايدى.
عالىمدار بۇل ۇزاققا سوزىلعان ءوسىمدى ءىشىنارا قازبا وتىنمەن بايلانىستىرادى. مۇناي مەن گازدىڭ ارقاسىندا ازىق-تۇلىك ءوندىرىسى، ەنەرگيا جانە ونەركاسىپ كولەمى كۇرت ارتتى، ياعني ادامزات جەر قويناۋىنداعى رەسۋرستار ەسەبىنەن ۋاقىتشا كۇنەلتىپ كەلەدى.
جەر قانشا ادامدى كوتەرە الادى؟
زەرتتەۋ اۆتورلارىنىڭ ەسەبىنشە، پلانەتانىڭ ەكوجۇيەسىنە زيان كەلتىرمەي، تۇراقتى ءومىر سۇرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن حالىق سانى شامامەن 2,5 ميلليارد ادام. بۇل - تابيعي رەسۋرستاردى سارقىماي، ءومىر ساپاسىن ساقتايتىن شارتتى كورسەتكىش.
ارينە، بۇل تۇجىرىمعا قاتىستى پىكىرلەر ءارتۇرلى. كەيبىر عالىمدار جەردىڭ مۇمكىندىگى بۇدان جوعارى دەپ ەسەپتەيدى. سويتە تۇرا عالىمداردىڭ مىنا ماسەلەگە قاتىستى كوزقاراسى ورتاق - قازىرگى تۇتىنۋ مودەلى تۇراقتى ەمەس.
الدا قانداي تاڭداۋ تۇر؟
زەرتتەۋ اۆتورلارى ماسەلەنىڭ شەشىمى حالىق سانىن شەكتەۋدە ەمەس ەكەنىن اتاپ وتەدى. نەگىزگى مىندەت - رەسۋرستاردى پايدالانۋ ءتاسىلىن تۇبەگەيلى وزگەرتۋ.
ەگەر ادامزات ەنەرگيانى، سۋدى جانە جەر رەسۋرستارىن تۇتىنۋ ءتاسىلىن قايتا قاراماسا، ەكولوگيالىق جانە الەۋمەتتىك داعدارىستار كۇشەيە بەرەدى. بۇل - تەك تابيعاتقا عانا ەمەس، ادامزاتتىڭ بولاشاعىنا تونگەن قاۋىپ.
عالىمدار ادامزات وركەنيەتى جاڭا كەزەڭنىڭ تابالدىرىعىندا تۇر دەپ سانايدى. بۇل دەگەنىمىز - الداعى ونجىلدىقتاردا قابىلداناتىن شەشىمدەر تەك ءومىر ساپاسىن ەمەس، بۇكىل پلانەتانىڭ تۇراقتىلىعىن ايقىندايدى دەگەن ءسوز.
el.kz
