جەر بەتىندە توپىراق توزىپ بارادى
استانا. قازاقپارات - جەر بەتىندەگى توپىراق توزىپ بارادى. قازىردىڭ وزىندە 40 پايىزى جارامسىز. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ بولجامىنا سۇيەنسەك، كورسەتكىش 2050 -جىلعا قاراي 90 پايىزعا جەتۋى مۇمكىن.
ال بۇل كليمات وزگەرىسىنە اسەر ەتەتىن بىردەن-ءبىر فاكتور. بىلتىر برازيليادا وتكەن كوپ 30 كليماتتىق سامميتىندە عالىمدار، جاھاندى تابيعي اپاتتان قورعاۋ ءۇشىن الدىمەن توپىراقتى ساقتاۋ كەرەك دەپ دابىل قاققان بولاتىن. الەم ەلدەرى بۇل ماسەلەنى قالاي رەتتەپ جاتىر؟ كليمات وزگەرىسىنە قاتىستى زەرتتەۋشىلەر نە دەيدى؟
توپىراق - الەمدەگى تابيعي كومىرتەگى سىڭىرگىشى. وندا جەردەگى بارلىق وسىمدىكتەردەگى، سونىڭ ىشىندە اعاش پەن شوپتەگىدەن ەكى ەسە كوپ 2800 گيگاتوننادان استام كومىرتەگى بار. الايدا كومىرتەگىن تەك ساۋ توپىراق سىڭىرەدى، ال توزعانى اتموسفەراعا پارنيكتىك گاز بولەدى. جاھاندىق جىلىنۋدى 2 گرادۋس دەڭگەيىنەن تومەن ۇستاۋ ءۇشىن قاجەتتى كومىرتەگى شىعارىندىلارىنىڭ 27 پايىزىن توپىراق وزىنە سىڭىرە الادى. بۇل شامامەن جىلىنا 3,38 گيگاتوننا كومىرقىشقىل گازى. الايدا توپىراقتى ءبىرقاتار ەل، كليمات وزگەرىسىن تەجەۋدىڭ شەشىمى رەتىندە مويىنداماي وتىر.
مارك ماسلين، جەر جۇيەسىن زەرتتەۋ سالاسى بويىنشا مامان:
- ءبىز پەستيتسيدتەرمەن ۋلانعان، تىڭايتقىشتارعا تولى، توزىپ بارا جاتقان توپىراقتى پايدالانامىز. بۇل - كوپشىلىك بايقاي بەرمەيتىن ۇلكەن ماسەلە. توپىراق ازىق ءوندىرۋ ءۇشىن قاجەت. 8,2 ميلليارد ادامدى قامتاماسىز ەتەتىن ازىق- تۇلىك تە، جانۋارلارعا ارنالعان ازىق تا، بارلىعى توپىراقپەن بايلانىستى.
مامانداردىڭ ايتۋى بويىنشا، رەگەنەراتيۆتى اۋىل شارۋاشىلىعى مەن جەردى دۇرىس باسقارۋ ساياساتتارى ازىق- تۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتە الادى. ءارى بۇل كليمات وزگەرىسىن باياۋلاتۋعا ۇلكەن ۇلەس قوسۋى مۇمكىن. ويتكەنى، قازىردە تابيعي اپاتتار جيىلەپ كەتتى. اسىرەسە قۇرعاقشىلىقتىڭ سالدارىنان ءبىراز ەلدە سۋ قويمالارىنداعى تىرشىلىك ءنارى سارقىلىپ، سۋ داعدارىسى كۇشەيىپ بارادى.
پراۆينا شريدحار، Save Soil جاھاندىق ناۋقانىنىڭ عىلىمي زەرتتەۋلەر جانە تەحنولوگيالار ديرەكتورى:
- ەگەر ءبىز تىرشىلىكتى ساقتايتىن توپىراقتى قالىپقا كەلتىرە الماساق، ول جىل سايىن اتموسفەراعا 4 گيگاتوننا كومىرقىشقىل گازىن بولەدى. توپىراق ءالى كۇنگە دەيىن مۇحيتتار مەن اتموسفەرا سياقتى جاھاندىق قۇقىقتىق دەڭگەيدە قورعالماعان. بۇل رەتتە ماماندار جاھاندىق جىلىنۋ مەن كليمات وزگەرىسىنىڭ توپىراققا دا تيگىزەر كەرى اسەرى بارىن ەسكەرتەدى.
24.kz
