جاستار نەگە كەش ۇيلەنەدى؟ نەكە ستاتيستيكاسىنا تالداۋ
استانا. KAZINFORM - قازاقستاندا وتباسى ينستيتۋتى ءاردايىم ماڭىزدى الەۋمەتتىك قۇندىلىقتاردىڭ ءبىرى سانالادى. الايدا سوڭعى جىلدارداعى ستاتيستيكا قوعامداعى وزگەرىستەردىڭ نەكە مەن اجىراسۋ كورسەتكىشتەرىنە دە اسەر ەتىپ جاتقانىن اڭعارتادى.
2025-جىلعى دەرەكتەر وسى ۇردىستەردى تەرەڭىرەك تۇسىنۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
نەكە: تۇراقتىلىق پەن وزگەرىس قاتار ءجۇرىپ كەلەدى
ەلدە ءبىر جىل ىشىندە 115,9 مىڭ نەكە تىركەلىپ، نەكەلەسۋ دەڭگەيى مىڭ ادامعا شاققاندا 5,69 بولدى. بۇل كورسەتكىش قوعامدا وتباسى قۇرۋ ءۇردىسى ساقتالعانىمەن، ونىڭ قارقىنى اسا جوعارى ەمەس ەكەنىن كورسەتەدى.
قىزىعى، قازاقستاندىقتار بۇرىنعىعا قاراعاندا كەشىرەك ۇيلەنە باستادى. ەرلەر العاش رەت ورتا ەسەپپەن 27,9 جاستا، ال ايەلدەر 25,3 جاستا نەكەگە تۇرادى. بۇل - ءبىلىم الۋ، مانساپ قۇرۋ جانە قارجىلىق تۇراقتىلىققا ۇمتىلۋ سەكىلدى فاكتورلاردىڭ اسەرى.
سونىمەن قاتار، نەكەگە تۇرعانداردىڭ باسىم بولىگى ءۇشىن بۇل - العاشقى تاجىريبە. دەگەنمەن اجىراسقاننان كەيىن قايتا ۇيلەنۋ دە جيى كەزدەسەدى، ياعني قوعامدا «ەكىنشى مۇمكىندىك» ۇعىمى قالىپتاسىپ كەلەدى.
ايماقتار مەن ماۋسىم: نەكە قايدا جانە قاشان كوپ؟
قازاقستاننىڭ ءار وڭىرىندە نەكە دەڭگەيى ءارتۇرلى. مىسالى، استانادا بۇل كورسەتكىش جوعارى بولسا، قىزىلوردا وبلىسىندا تومەنىرەك. بۇل ايىرماشىلىقتار ۋربانيزاتسيا، الەۋمەتتىك جاعداي جانە حالىقتىڭ ءومىر سالتىنا بايلانىستى.
ماۋسىمدىق تۇرعىدان العاندا، جاز ايلارى - ۇيلەنۋ تويلارىنىڭ ناعىز قىزاتىن كەزەڭى. اسىرەسە شىلدە ايىندا نەكە سانى كۇرت وسەدى. بۇل - اۋا رايىنىڭ قولايلىلىعى مەن ءداستۇرلى «توي ماۋسىمىنىڭ» اسەرى.
قالا مەن اۋىل: ايىرماشىلىق نەدە؟
نەكەلەردىڭ شامامەن 68 پايىزى قالالاردا تىركەلەدى. بۇل ۋربانيزاتسيا دەڭگەيىنىڭ جوعارىلاۋىمەن جانە جاستاردىڭ قالاعا كوشۋىمەن بايلانىستى. دەگەنمەن اۋىلدىق جەرلەردە دە وتباسى قۇرۋ بەلسەندىلىگى ساقتالعان - ولاردىڭ ۇلەسى 31,9 پايىز.
اۋىل مەن قالا اراسىنداعى ايىرماشىلىق تەك سان جاعىنان ەمەس، وتباسى قۇندىلىقتارى مەن ءومىر سالتىنان دا بايقالادى.
اجىراسۋ: ەڭ وسال كەزەڭ قايسى؟
2025-جىلى ەلدە 45,7 مىڭ اجىراسۋ تىركەلگەن. بۇل - قوعامداعى ماڭىزدى الەۋمەتتىك ماسەلەنىڭ ءبىرى.
ستاتيستيكا كورسەتكەندەي، اجىراسۋلاردىڭ ەڭ كوپ بولىگى نەكەنىڭ العاشقى جىلدارىنا تيەسىلى. اسىرەسە 1-4 جىل ارالىعى - ەڭ تاۋەكەلدى كەزەڭ. بۇل ۋاقىتتا جاس وتباسىلار تۇرمىستىق قيىندىقتارمەن، قارجىلىق ماسەلەلەرمەن جانە پسيحولوگيالىق بەيىمدەلۋمەن بەتپە-بەت كەلەدى.
سونداي-اق 5-9 جىل ارالىعىندا دا اجىراسۋ كورسەتكىشى جوعارى. بۇل كەزەڭدە وتباسىلىق جاۋاپكەرشىلىك، بالا تاربيەسى جانە جەكە دامۋ اراسىنداعى تەپە-تەڭدىك بۇزىلۋى مۇمكىن.
وڭىرلىك ايىرماشىلىقتار نەنى كورسەتەدى؟
اجىراسۋ دەڭگەيى وڭىرلەردە ءارتۇرلى. مىسالى، پاۆلودار، قاراعاندى جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا كورسەتكىش جوعارى بولسا، تۇركىستان وبلىسىندا كەرىسىنشە تومەن.
بۇل ايىرماشىلىقتار مادەنيەتكە، داستۇرگە، ءدىني كوزقاراستارعا جانە الەۋمەتتىك جاعدايعا بايلانىستى بولۋى مۇمكىن. كەيبىر وڭىرلەردە وتباسىنى ساقتاۋ باسىم قۇندىلىق رەتىندە قاراستىرىلادى.
قازاقستانداعى نەكە مەن اجىراسۋ ستاتيستيكاسى - تەك ساندار عانا ەمەس، قوعامداعى تەرەڭ الەۋمەتتىك وزگەرىستەردىڭ كورىنىسى. جاستاردىڭ كەش ۇيلەنۋى، اجىراسۋدىڭ العاشقى جىلدارى جيى بولۋى جانە وڭىرلىك ايىرماشىلىقتار - ءبارى دە قازىرگى قوعامنىڭ بەت-بەينەسىن ايقىندايدى.
وتباسى ينستيتۋتىن نىعايتۋ ءۇشىن تەك داستۇرگە ەمەس، پسيحولوگيالىق دايىندىققا، قارجىلىق تۇراقتىلىققا جانە ءوزارا تۇسىنىستىككە دە كوڭىل ءبولۋ ماڭىزدى. ويتكەنى بەرىك وتباسى - تۇراقتى قوعامنىڭ نەگىزى.
