جاساندى ينتەللەكت الەمدى قالاي باسقارادى

استانا. KAZINFORM - الگوريتمدەر ەندى تەك تەحنيكالىق قۇرال عانا ەمەس. ولار بىرتىندەپ قوعامدىق باسقارۋ مەن ساياسي شەشىم قابىلداۋدىڭ ءدال ورتاسىنا ورنىعىپ كەلەدى. بۇرىن دەرەكتەردى وڭدەۋگە، ەسەپ جۇرگىزۋگە نەمەسە پروتسەستەردى وڭتايلاندىرۋعا ارنالعان جۇيەلەر بۇگىندە ادامداردىڭ تاعدىرىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن شەشىمدەردى قابىلداي باستادى.

نەگىزىندە الگوريتمدەر باسقارۋ سالاسىندا بۇرىننان قولدانىلىپ كەلەدى. جۇمىسقا قابىلداۋ، سالىقتىق تەكسەرۋلەردى جوسپارلاۋ، الەۋمەتتىك جاردەماقى تاعايىنداۋ، ءتىپتى پوليتسيا پاترۋلدەرىنىڭ باعىتتارىن انىقتاۋ - مۇنىڭ بارىندە دەرەكتەرگە سۇيەنگەن اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەلەر بار. الايدا سوڭعى جىلدارى بۇل جۇيەلەردىڭ ءرولى كۇرت وزگەردى. ولار كومەكشى قۇرال بولۋدان شىعىپ، شەشىم قابىلداۋشى سۋبەكتىگە اينالىپ بارادى.

بۇل نەنى بىلدىرەدى؟ ەڭ الدىمەن، الگوريتمدەر ەندى ساياسي جانە الەۋمەتتىك رەتتەۋدىڭ ماڭىزدى ەلەمەنتىنە اينالدى دەگەن ءسوز. مۇنداي جاعدايدا ولاردىڭ ادىلەتتىلىگى، اشىقتىعى جانە ەسەپ بەرۋگە قابىلەتتى بولۋى ومىرلىك ماڭىزعا يە. ماسەلەن، قىزمەتكە ىرىكتەۋ بارىسىندا قولدانىلاتىن الگوريتم دەرەكتەردەگى جاسىرىن ءبىرجاقتىلىقتىڭ سالدارىنان بەلگىلى ءبىر الەۋمەتتىك توپتاردى شەتتەتۋى مۇمكىن. ال سالىقتىق باقىلاۋ جۇيەسى كەيبىر ايماقتاردى نەمەسە كاسىپكەرلەردى شامادان تىس تەكسەرۋگە باعىتتالۋى ىقتيمال. مۇنداي شەشىمدەر اۆتوماتتى تۇردە قابىلدانعانىمەن، ولاردىڭ سالدارى وتە ناقتى ءارى اۋىر بولۋى مۇمكىن.

سوڭعى ۋاقىتتا البانيا مەن جاپونيادا بولعان وقيعالار بۇل ماسەلەنى جاڭا دەڭگەيگە جەتكىزگەن. ماسەلەن، البانيانىڭ ۇكىمەتى «Diella» اتتى سيفرلىق كومەكشىنى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ جانە تەندەرلىك پروتسەستەردى باسقارۋعا ەنگىزىپ، جاڭا كەزەڭگە قادام باستى. ال كۇنشىعىس ەلى جاپونيادا ءبىر ساياسي پارتيا جاساندى ينتەللەكتىنى پارتيا كوشباسشىسى رەتىندە بەكىتەتىنىن مالىمدەگەن. بۇل - سيمۆولدىق قادام عانا ەمەس، بيلىك پەن جاۋاپكەرشىلىك ۇعىمىن قايتا قاراۋعا ماجبۇرلەيتىن ماڭىزدى بەلگى بولىپ وتىر.

وسىلايشا الەمدە جاساندى ينتەللەكت جۇيەلەرى ەندى تەك كورىنبەيتىن ينفراقۇرىلىم ەمەس، قوعام الدىندا اشىق ءرول اتقارا باستاعانىن كورسەتىپ وتىر. مۇنداي جاعداي «الگوريتمدىك باسقارۋ» دەپ اتالاتىن جاڭا قۇبىلىستى العا شىعارادى. قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا، بۇل - دەرەكتەردەن ۇيرەنەتىن، وزگەرمەلى ورتاعا بەيىمدەلەتىن جانە اۋقىمدى دەڭگەيدە جۇمىس ىستەيتىن جاساندى ينتەللەكت جۇيەلەرى ارقىلى باسقارۋ بولىپ وتىر. ولار قاتاڭ ءارى الدىن الا جازىلعان ەرەجەلەرمەن شەكتەلمەيدى. كەيدە ءتىپتى ولاردى جاساۋشىلاردىڭ ءوزى بولجاي الماعان شەشىمدەر ۇسىنۋى مۇمكىن ەكەن.

ءدال وسى ەرەكشەلىك ولاردىڭ ىقپالىن ارتتىرىپ قانا قويماي، باقىلاۋدى قيىنداتادى. مىسالى، كولىك قوزعالىسىن وڭتايلاندىرۋ ءۇشىن ەنگىزىلگەن جۇيە ۋاقىت وتە كەلە كەيبىر اۋداندارداعى كەپتەلىستى ازايتۋدىڭ ورنىنا، ونى ودان ءارى كۇشەيتەتىن شەشىمدەرگە كەلۋى مۇمكىن. ال مۇنداي وزگەرىستەردىڭ سەبەبىن ءتۇسىندىرۋ ءتىپتى ماماندار ءۇشىن دە وڭاي ەمەس.

اعارتۋشىلىق ءداۋىرىنىڭ ويشىلدارى قوعامداعى داۋلاردى ەسەپتەۋ مەن راتسيونالدى تالداۋ ارقىلى شەشۋگە بولاتىن الەمدى ەلەستەتكەن ەدى. قازىرگى الگوريتمدىك باسقارۋ سول يدەيانى جۇزەگە اسىرىپ جاتقانداي كورىنەدى: ول سۋبەكتيۆتىلىك پەن ەموتسيادان ادا، «تازا» باسقارۋدى ۋادە ەتەدى. الايدا نەمىس سوتسيولوگى ماكس ۆەبەر سيپاتتاعان «تەمىر تور» مەتافوراسىن ەسكە تۇسىرسەك، بۇل جۇيەلەر سول توردى ودان ءارى تارىلتا تۇسەتىندەي. الگوريتمدەر جەكە ادامنىڭ ەركىندىگى مەن دەربەستىگىن شەكتەيتىن جاڭا قۇرىلىمعا اينالۋى مۇمكىن.

مىسال رەتىندە الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋ جۇيەلەرىن الايىق. بەلگىلى ءبىر كورسەتكىشتەرگە سايكەس كەلمەگەن وتىنىشتەر اۆتوماتتى تۇردە كەرى قايتارىلىپ، ادامداردىڭ ەڭ قاراپايىم قاجەتتىلىكتەرگە قول جەتكىزۋى قيىنداۋى ىقتيمال. بۇل جەردە ماسەلە تەك تەحنولوگيادا ەمەس، ونى قالاي جانە قانداي قۇندىلىقتار نەگىزىندە قولداناتىنىمىزدا.

تاعى ءبىر ماڭىزدى ءتۇيىن - قازىرگى جاساندى ينتەللەكت جۇيەلەرىنىڭ ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەۋى. بۇرىن باسقارۋ شەشىمدەرى بەلگىلى ءبىر كەزەڭدەرگە تاۋەلدى بولاتىن: حالىق ساناعى - ءار ون جىلدا، بيۋجەت - جىلىنا ءبىر رەت. ال بۇگىنگى الگوريتمدەر ناقتى ۋاقىتتاعى دەرەكتەردى ۇزدىكسىز وڭدەپ، شەشىمدەردى سول ساتتە وزگەرتىپ وتىرادى. بۇل جاعداي باقىلاۋ مەن جاۋاپكەرشىلىك تەتىكتەرىن السىرەتۋى مۇمكىن.

ەندەشە، نە ىستەۋ قاجەت؟ البانيا مەن جاپونياداعى تاجىريبەلەر بىزگە ۇلكەن مۇمكىندىك ۇسىندى. بۇل - الگوريتمدىك شەشىم قابىلداۋ ۇدەرىستەرىن رەتتەيتىن قۇقىقتىق نورمالار مەن قوعامدىق باقىلاۋ مەحانيزمدەرىن قالىپتاستىرۋ مۇمكىندىگىن كورسەتتى. ءبىزدىڭ باستى مىندەتىمىز - بۇل باسقارۋ ۇلگىسىن زاڭدى، اشىق ءارى دەموكراتيالىق قاعيداتتارمەن ۇيلەستىرۋ بولىپ وتىر.

الگوريتمدىك اشىقتىق، ەسەپ بەرەتىن باسقارۋ جانە ادىلەتتى شەشىم قابىلداۋ - جاساندى ينتەللەكتىنى جوبالاۋ مەن قولدانۋ بارىسىندا باستى ۇستانىمعا اينالۋى ءتيىس ەكەندىگىن بايقاتتى. مۇنداي جۇيەلەردىڭ قوعامعا اسەرىن تۇراقتى تۇردە باقىلاپ، باعالاپ وتىرۋ دا اسا ماڭىزدى بولسا كەرەك.