د د ۇ: الەمدە شامامەن 24 ميلليون ادام شيزوفرەنيامەن ءومىر سۇرەدى
استانا. KAZINFORM - استانادا «ستەرەوتيپتەرسىز پسيحيكالىق دەنساۋلىق: شيزوفرەنيا تۋرالى نەنى ءبىلۋ كەرەك؟» دەگەن تاقىرىپتا دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسى ءوتتى.
دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس، الەمدە شامامەن 24 ميلليون ادام شيزوفرەنيامەن ءومىر سۇرەدى ەكەن. بۇل ءاربىر 300 ادامنىڭ ءبىرى، ال ەرەسەكتەر اراسىندا - ءاربىر 222 ادامنىڭ ءبىرى (%0,45). قازاقستاندا بۇل دياگنوزبەن شامامەن 40 مىڭ ادام ءومىر ءسۇرىپ جاتىر.
اۋرۋ، ادەتتە، 20-29 جاس ارالىعىندا بايقالادى جانە ادامنىڭ ءومىر ساپاسىنا، قارىم-قاتىناسىنا، الەۋمەتتىك بەيىمدەلۋىنە ەداۋىر اسەر ەتەدى. دارىگەرلەردىڭ ايتۋىنشا، شيزوفرەنيا بەلگىلەرى العاش بايقالعاننان كەيىن ناۋقاستار پسيحياتريالىق كومەككە ورتا ەسەپپەن 10-15 جىلدان كەيىن عانا جۇگىنەدى. بۇل - دياگنوزدان قورقۋ، «تىركەۋگە قويۋ» تۋرالى ميفتەر مەن قوعامدىق ايىپتاۋدان تۋىنداعان ۇرەي سالدارىنان بولسا كەرەك.
- Gedeon Richter KZ» ج ش س ورتالىق جۇيكە جۇيەسى اۋرۋلارىن ەمدەۋگە ارنالعان تەراپيا سالاسىنداعى زەرتتەۋلەر مەن ازىرلەمەلەردى قولدايدى. ءبىز اقپاراتتاندىرۋدى قابىلداۋ مەن كومەكتىڭ العاشقى قادامى دەپ سانايمىز. اعارتۋشىلىق جۇمىستار جۇرگىزىپ، ساراپشىلار قاۋىمداستىعىنا دەمەۋ كورسەتەمىز، شيزوفرەنياعا قاتىستى ستەرەوتيپتەرمەن كۇرەسەمىز. ءتيىمدى ەم، پسيحوالەۋمەتتىك قولداۋ جانە جاقىندارىنىڭ قاتىسۋى - پاتسيەنتتىڭ بەيىمدەلۋى مەن ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋدا شەشۋشى ءرول اتقارادى، - دەدى «گەدەون ريحتەر قازاقستان» كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى پاۆەل حەگاي.
دياگنوزدىڭ اۋىرلىعىنا قاراماستان، ۋاقىتىلى دياگنوز قويىلىپ، دۇرىس ەمدەلگەن جاعدايدا، ناۋقاستاردىڭ كەمىندە ۇشتەن ءبىرى تۇراقتى رەميسسياعا قول جەتكىزىپ، تولىققاندى ءومىر سۇرە الادى.
رەسپۋبليكالىق پسيحيكالىق دەنساۋلىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى التىناي ەسقالييەۆانىڭ ايتۋىنشا، قازاقستاندا شيزوفرەنيا دياگنوزى 39373 ادامعا قويىلعان.
- شيزوفرەنيا - كۇردەلى، ءبىراق باسقارۋعا بولاتىن دەرت. ەرتە انىقتاۋ مەن ۋاقتىلى ەم اۋرۋدى باقىلاۋعا الۋعا، پاتسيەنتتىڭ ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. تەراپيا نەگىزىن انتيپسيحوتيكالىق دارىلەر قۇرايدى. سونىمەن قاتار كوگنيتيۆتى- بيحيەۆيورالدى تەراپيا، پسيحوالەۋمەتتىك قولداۋ، جۇمىسقا ورنالاسۋعا جانە ەڭبەك قىزمەتىن ساقتاۋعا جاردەمدەسۋ، بەيىمدەلۋ ترەنينگتەرى، وتباسى مۇشەلەرىنىڭ ەمگە قاتىسۋى ءتيىمدى ەكەنىن كورسەتتى. قوعام تاراپىنان قولداۋمەن تۇسىنىستىك - ناۋقاستىڭ الەۋمەتتىك بەيىمدەلۋىندە اسا ماڭىزدى، - دەدى ول.
پاتسيەنتتەر رەسپۋبليكالىق پسيحيكالىق دەنساۋلىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنان جانە ەلىمىزدىڭ 20 ايماعىنداعى وڭىرلىك ورتالىقتاردان كاسىبي كومەك الا الادى.
- كەيدە ادامدار دياگنوزدان، اۋرۋدىڭ وزىنەن دە قاتتى قورقادى. كەيبىرى مامانداردىڭ كەز كەلگەن كومەگىنەن مۇلدە باس تارتادى. مۇنداي جاعدايدا ستيگمادان تۋىنداعان قورقىنىش ومىرگە ءقاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن، - دەدى دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسى بارىسىندا دۇنيەجۇزىلىك پسيحياتريالىق قاۋىمداستىقتىڭ شىعىس ەۋروپا ەلدەرىندەگى (10-ايماق) وكىلى، جوعارى ساناتتى پسيحياتر- دارىگەر، مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى نيكولاي نەگاي.
مۇنداي قوعامدىق رەاكسيانىڭ ءبىر سەبەبى - اۋرۋدىڭ سەبەبى مەن سول ساتتەگى جاعدايى، زاماناۋي ەمدەۋ تاسىلدەرى مەن پاتسيەنتتەردىڭ قۇقىقتارى تۋرالى اقپاراتتىڭ ازدىعى.
- بۇگىندە دۇرىس تاڭدالعان تەراپيامەن، ونىڭ ىشىندە ءۇشىنشى بۋىننىڭ زاماناۋي انتيپسيحوتيكتەرى ارقىلى ناۋقاستاردىڭ ۇشتەن ءبىرى تۇراقتى رەميسسياعا جەتە الادى. بۇل دارىلەر سيمپتومداردى باسىپ قانا قويماي، كوگنيتيۆتىك جانە الەۋمەتتىك فۋنكتسيالاردى قالپىنا كەلتىرۋگە دە كومەكتەسەدى. دياگنوز كوبىنە اۋرۋدىڭ كەش ساتىسىندا قويىلاتىنىن ەسكەرسەك، يننوۆاتسيالىق تەراپيانىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ونى مەملەكەتتىك باعدارلامالارعا ەنگىزۋ - ادامگەرشىلىك پەن قوعامنىڭ دەنساۋلىعىنا ۇزاق مەرزىمدى ينۆەستيتسيا دەپ بىلگەن ءجون، - دەيدى استانا قالاسى قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ شتاتتان تىس باس پسيحياترى ەلەنا پوليەنكو.
شيزوفرەنيا جانە ونىڭ تەراپياسى تۋرالى قوعامنىڭ اقپاراتتانۋ دەڭگەيىنىڭ تومەن ەكەنىن 200 قازاقستاندىقتىڭ قاتىسۋىمەن جۇرگىزىلگەن ءانونيمدى ساۋالناما ناتيجەلەرى دە كورسەتىپ وتىر. زەرتتەۋ ناتيجەلەرى دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسى اياسىندا ۇسىنىلدى. ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 52,8 پايىزى شيزوفرەنيا تۋرالى ەستىگەنىمەن، ناقتى مالىمەت بىلمەيتىنىن ايتتى.
وتكەن جىلى شيزوفرەنيا تۋرالى قازاق تىلىندە كىتاپ جارىق كوردى.
كىتاپ ەلەكتروندى نۇسقادا قولجەتىمدى. كولەمى شاعىن، تۇسىنىكتى تىلمەن جازىلعان جانە جارقىن سۋرەتتەرمەن تولتىرىلعان، ول اۋرۋدىڭ اعىمىنىڭ بارلىق ەرەكشەلىگىن ناقتى تۇسىندىرەدى. ەمدەۋدىڭ ەڭ قولايلى نۇسقاسىن قالاي تاڭداۋ كەرەكتىگى، ونىمەن كۇرەسۋ تۋرالى باياندالعان. كىتاپ اۆتورلارى - تاجىريبەلى پسيحوتەراپيەۆتەر مەن پسيحياترلار پيتەر فالكاي، يانوش كالمان، فيدەس سوفيا حەيمكەس، زولتان ساركانى.
